‘Plots solidair met Beiroet? Bespaar ons uw bullshit’

De sociale media hebben onze blik verruimd én vernauwd. Niet alles belandt op je netvlies.

Ik ben deze rubriek vele malen begonnen. Voor de aanslag van donderdag in Beiroet zou ze gaan over het verkeerde beeld dat veel Europeanen van Libanon hebben.

Na de aanslag wilde ik vertellen hoe boos veel Libanezen worden als de internationale media het hebben over Zuid-Beiroet als ‘Hezbollah-bolwerk’.

Dat geeft de indruk dat de slachtoffers allemaal fanatiekelingen zijn, geen gewone burgers die boodschappen deden toen twee zelfmoordterroristen zichzelf opbliezen, met ruim veertig doden als gevolg.

En toen was er Parijs. Ik geloof dat Dalia Khamissy, een bevriende fotograaf, als eerste de vraag stelde. Het is een beetje haar stokpaardje. „Blij te zien dat de ene na de andere vriend in Parijs zich als ‘veilig’ aanmeldt op Facebook. Maar ik vraag mij af waarom Facebook dit gisteren niet heeft gedaan voor Beiroet?”, schreef ze. „Misschien denken ze wel dat bomaanslagen ons dagelijks leven zijn.”

Beiroet is een cliché. Veel Europeanen denken meteen aan oorlog en bommen. Maar de laatste bomaanslag was er 17 maanden geleden; de laatste aanslag in Parijs was in januari. Voor Arabieren, of voor wie de regio een beetje kent, is Beiroet dat andere cliché: party town, speeltuin van het Midden-Oosten, of die andere vreselijke term, nu wel toepasselijk: het Parijs van het Midden-Oosten.

Selectieve verontwaardiging

Zondag werd op de sociale media het regionale stormpje weggeblazen door een andere, wereldwijde storm. Mensen deelden massaal artikelen over de aanslag in Beiroet, de aanslag in Bagdad op dezelfde dag als Parijs en, vreemd genoeg, de aanslag door Al-Shabaab op een universiteit in Kenia in april.

De boodschap: media in het Westen hanteren een dubbele standaard. Westerse levens zijn belangrijker dan niet-westerse. Men verzwijgt deze andere aanslagen. Maar er was meteen ook kritiek op de selectieve verontwaardiging, en wel uit … Beiroet.

„Ik erger mij rot aan die plotse solidariteit met Beiroet”, schreef Samah Hadid, een Australisch-Libanese mensenrechtenactiviste. „Deze mensen zijn niet solidair met de slachtoffers. Ze willen alleen een politiek punt maken. Al die mensen die nu pas interesse tonen voor de aanslag in Beiroet: bespaar ons uw bullshit.”

En toch. Vrijdag kreeg ik in NRC honderd woorden om de aanslag in Beiroet uit te leggen. Met een grote foto, dat wel. Ik was toevallig in Amsterdam. Misschien had ik meer plaats gekregen als ik ter plekke was geweest. Misschien ook niet.

Daardoor heeft u niet het verhaal gelezen van Adel Termos. Hij was met zijn dochter vlakbij toen de eerste zelfmoordenaar zich opblies. Terwijl van alle kanten mensen te hulp schoten zag Termos een tweede zelfmoordterrorist naderen. Hij aarzelde geen moment en wierp zich op de man. Termos stierf bij de explosie die volgde, maar hij heeft wellicht tientallen andere levens gered.

Een tijdlijn vol vreselijke dingen

De sociale media hebben onze blik verruimd én vernauwd. Veel mensen krijgen hun nieuws via links die hun vrienden delen. Welke vrienden je hebt, bepaalt wat je te zien krijgt. Mijn tijdlijn staat dagelijks vol met vreselijke dingen. Die van u staat misschien vol met babyfoto’s. Daar is niks mis mee. Maar weet wel: de links die nu worden gedeeld over de aanslagen van Beiroet, Bagdad en Kenia voeren naar artikelen die door journalisten zijn gemaakt, vaak met gevaar voor eigen leven. We hebben ze niet verzwegen, ze zijn alleen niet op uw netvlies beland.

Neem nu het Egyptische paspoort dat bij het Stade de France is gevonden. Dat móést wel van een van de terroristen zijn. Alleen: het was van Walid. Walid is een fanaticus maar dan van voetbal, schrijft onze wederzijdse Facebook-vriendin Dalia Ezzat. „Hij was in Parijs met zijn moeder en zijn broer Wael, die een medische ingreep moest ondergaan. Omdat hij voetbalgek is, was hij in het stadion toen de aanslag plaatsvond. Walid is slachtoffer, geen dader. Hij vecht nu voor zijn leven in een ziekenhuis in Parijs.”

Hoeveel mensen hebben meegekregen dat er een Egyptisch paspoort is gevonden in Parijs? En hoeveel dat het om een slachtoffer ging? Het hangt er een beetje van af wie uw Facebook-vrienden zijn.

Toch heeft de hetze rond Beiroet al één concreet resultaat gehad. De kritiek heeft Facebook-baas Mark Zuckerberg bereikt. Hij belooft dat de Safety Check, voor het eerst gebruikt in april, na de aardbeving in Nepal, voortaan niet alleen bij natuurrampen maar ook bij menselijke rampen zal worden geactiveerd.