Zelfs familie van Abaaoud bad voor zijn dood

Flamboyant en mediageniek als hij was, dook Abaaouds naam steeds weer op als brein achter aanslagen. Nu is hij dood.

Foto via AP

Steeds weer werd hij in verband gebracht met terroristische aanslagen in Frankrijk en België. Ook bij die van vrijdag in Parijs dook de naam van de 28-jarige Abdelhamid Abaaoud alias Abu Omar Soussi alias Abu Omar al-Baljiki (de Belg) prompt op. Inmiddels wordt hij door de politie als het brein achter het bloedbad van vrijdag beschouwd. Anders dan eerder was aangenomen, leek Abaaoud zich woensdag in de Parijse voorstad St Denis te bevinden.  Daar vond hij de dood tijdens een grote politieoperatie.

De uit de Brusselse gemeente Molenbeek afkomstige Abaaoud was zeker ook de meest flamboyante en mediagenieke Belgische jihadist in de rijen van Islamitische Staat. Met graagte vertoonde hij zich zo nu en dan op de sociale media.

Met een Afghaanse pet op, die populair is bij jihadstrijders, en een vlassig baardje liet hij zich vorig jaar filmen aan het stuur van een terreinwagen met daarachter gebonden de lijken van geëxecuteerde rebellen. „Vroeger versleepten we jetski’s, quads, grote koffers vol cadeaus op vakantie naar Marokko’’, zei hij voldaan grijnzend. „Nu slepen we Godzijdank, ongelovigen mee die ons bestreden.” Op een ander moment zei hij:

„Van tijd tot tijd is het prettig het bloed te zien van ongelovigen.”

Zijn heldenstatus in jihadistenkring bevestigde hij door vanuit Syrië ettelijke keren op en neer naar Europa te reizen zonder door de politie te worden gearresteerd. Begin vorig jaar liet hij bovendien zijn toen 13-jarige broer Younès overkomen uit Brussel, tot wanhoop van zijn familie in Brussel. Younès werd daarmee de jongste buitenlandse IS-strijder.

Enige tijd dood verklaard

Eerder dit jaar zou Abaaoud op het nippertje in Griekenland aan de recherche zijn ontsnapt, nadat de politie telefoontjes van hem naar bevriende jihadisten in de Belgische plaats Verviers had onderschept. Ook bij deze net verijdelde aanslag zou hij een hoofdrol hebben vervuld. Pochend verhaalde hij hierover later tegenover Dabiq, het Engelstalige tijdschrift van IS. Ook werd hij enige tijd doodverklaard, kennelijk om buitenlandse inlichtingendiensten op het verkeerde been te zetten. Zijn familie die naar eigen zeggen al geruime tijd bad voor zijn dood, haalde opgelucht adem. Maar ten onrechte.

Aabaaoud was, kortom, het prototype van de succesvolle jihadist, die een soort James Bondachtig bestaan leidde en ongetwijfeld een bron van inspiratie vormt voor veel naar radicalisme neigende islamitische jongeren in Europa.

Behalve met aanslagen hield Abaaoud, zich ook bezig met rekruteringswerk. In juli van dit jaar werd hij in België in absentia tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens rekruteringswerk voor de jihad.

Met zijn branieachtige kop sprak hij zo tot de verbeelding dat zelfs de deftige Franse krant Le Monde zich in eerste instantie liet verleiden bij een verhaal over hem op haar website een propagandafoto van IS te zetten. Die werd na kritische lezerscommentaren vervangen door een meer neutrale foto. De ander was „esthetiserend” geweest, erkende de krant.

The New York Times meldde dat Abaaoud volgens deskundigen vermoedelijk niet tot de hoogste leiders van IS behoorde. Wel zou hij in Syrië aan het hoofd staan van Katibat al-Battar al-Libi, een tak van IS die zijn oorsprong in Libië vond. Het is een afdeling die vooral jihadisten met een Noord-Afrikaanse achtergrond trekt en waar een bepaald dialect wordt gesproken.

Een van de specialiteiten van deze afdeling is om aanslagen in Europa te plegen en om 'slapende cellen’ op te zetten, al dan niet met buitenlandse strijders. Ze worden echter vanuit Syrië en Irak aangestuurd. Volgens sommige berichten behoorden ook de twee mannen die begin dit jaar omkwamen bij de politieactie in Verviers tot Katabat al-Battar al-Libi.

Voor diefstal in de Belgische cel

Vanuit Abaaouds perspectief was dit allemaal een hoogst bevredigende wending in zijn loopbaan, want tot hij in 2013 vanuit België naar Syrië trok was hij slechts een gesjeesde middelbare scholier, die genoegen had moeten nemen met een bescheiden baantje bij het Brusselse openbaar vervoer.

Voor diverse diefstallen was hij bovendien herhaaldelijk in de cel beland. Soms ook met zijn Molenbeekse makker Salah Abdeslam, die nog steeds wordt gezocht om zijn rol bij de Parijse aanslagen. Ook was volgens kennissen Abaaoud in die dagen niet afkerig van drugs. Voor de strenge versie van de islam, zoals IS die predikt, had hij destijds geen belangstelling.

Abaaoud, zoon van een relatief welgestelde kruidenier van Marokkaanse afkomst, zou ook achter de mislukte aanslag op de Thalystrein tussen Brussel en Parijs hebben gezeten in augustus en achter de eveneens mislukte aanslag op een kerk in het Franse Villejuif van april dit jaar. Daarbij werd een jonge vrouw gedood en schoot de vermoedelijke dader, een Algerijn, zichzelf in het been.

Locaties waar daders en verdachten mee in verband zijn gebracht:

Aanslag op gemakkelijk doelwit

Uit een verhoor van een bij terugkeer uit Syrië gearresteerde Franse jihadist, Rede Hame, bleek in augustus volgens Le Monde dat hij contact met Abaaoud had gehad. Die gaf hem een usb-stick en 2.000 euro en zou hem hebben gevraagd een aanslag te plegen op een makkelijk doelwit, zoals een concertzaal om een maximaal aantal slachtoffers te maken.

Bovendien zou Abaaoud contact hebben gehad met de man die het Joods Museum in Brussel in 2014 aanviel, waarbij drie doden vielen. Maar wat voor rol hij precies bij al deze aanslagen speelde blijft even schimmig als de persoon Abaaoud zelf.

Dit bericht is op 19 november bijgewerkt nadat bekend was gemaakt dat Abaaoud dood is.