Raad van State vernietigt gasbesluit minister Kamp

De gaskraan moet voor de veiligheid verder dicht dan het kabinet wil.

De Raad van State aan de Kneuterdijk, Den Haag. Foto: Lex van Lieshout / ANP

Een gevoelige nederlaag voor minister Kamp van Economische Zaken en het kabinet. De Raad van State heeft het besluit over de Groningse gaswinning vernietigd. De gaskraan moet om veiligheidsredenen een stukje verder dicht, en in het hartje van aardbevingsgebied Loppersum mag alleen in geval van nood gas worden gewonnen.

Dat oordeelde de Raad van State vanochtend, in een 70 pagina’s tellende uitspraak. Tot oktober volgend jaar mag van de hoogste bestuursrechter in Groningen hooguit 27 miljard kuub aardgas worden gewonnen terwijl het kabinet nog uitging van 33 miljard. Een overschrijding naar 33 miljard staat de Raad alleen toe in het geval van een strenge winter.

Tegenvaller voor Kamp

De uitspraak is een tegenvaller voor minister Kamp. Hij schroefde vanwege de aardbevingsrisico’s de gasproductie al eerder terug, van 39,4 miljard kuub naar 30 miljard kuub dit kalenderjaar. Minder lukte niet, verklaarde de minister, want dan dreigen bij een strenge winter koude voeten en kan hij zijn leveringsverplichtingen niet nakomen.

Deze belangenafweging tussen veiligheid en leveringszekerheid overtuigde de Raad van State niet. Er blijkt onvoldoende uit dat de minister “de noodzakelijke voorzorg” heeft betracht. Staatsraad Jaap Polak in zijn mondelinge toelichting:

“De minister is er ten onrechte van uitgegaan dat de risico’s in het aardbevingsgebied vergelijkbaar zijn met risico’s die in delen van het rivierengebied worden gelopen. En hoewel hij een groot belang mocht hechten aan de leveringszekerheid, heeft hij een hoger winningsniveau toegestaan dan voor een gemiddelde winter nodig is.”

Omdat de hoogste bestuursrechter het besluit van de minister heeft vernietigd, zou de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) nu onbeperkt gas mogen winnen. Daar steekt de raad een stokje voor door zelf met een voorlopig productieplafond te komen. Dat blijft van kracht totdat minister Kamp een nieuw besluit heeft genomen over wat hij na oktober 2016 met de gaskraan gaat doen.

Het kabinet beslist in december of de gaskraan in Groningen volgend jaar verder dicht gaat. De Nederlandse Aardolie Maatschappij moet voor komende zomer met een nieuw winningsplan komen. De uitspraak kost ook geld: elk miljard kuub minder Gronings gas kost de schatkist zo’n 175 miljoen, volgens het huidige prijspeil. Dat betekent dat er in 2016 een tegenvaller van 1.050 miljoen euro voor de gasbaten dreigt.

Reacties Tweede Kamer

Vanuit de Tweede Kamer klinkt verbazing dat minister Kamp opnieuw door een gerechtelijke uitspraak wordt teruggefloten. GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren tegen persbureau ANP:

“Dit is de zoveelste in een reeks gerechtelijke uitspraken die deze regering dwingt het oude fossiele tijdperk te verlaten en de wereld van schone energie te betreden.”

D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven:

“Wij gaan ervan uit dat Kamp de uitspraak respecteert en de gaswinning direct verder omlaag schroeft.”

Carla Dik-Faber van de ChristenUnie:

“Het is teleurstellend dat de minister het vernietigende oordeel van de Raad van State nodig heeft om de veiligheid van de Groningers voorop te zetten.”

VVD-Kamerlid André Bosman, partijgenoot van Kamp, reageert wat terughoudender op de uitspraak van de Raad van State:

“De uitspraak zie ik dan ook vooral als een extra aansporing om waar mogelijk de winning van gas steeds verder te minderen.”