Duel van solidariteit wordt dat van chaos

Een van de twee wedstrijden die duidelijk moesten maken dat het Westen niet zwicht voor terreur, liep vanavond uit op een chaotische evacuatie van het voetbalstadion in Hannover.

Voor de wedstrijd Duitsland-Nederland doorzocht de politie van Hannover nog alle tribunes. Foto Markus Schreiber / AP

Eigenlijk zou de HDI Arena van Hannover om kwart voor zeven opengaan. De interland Duitsland tegen de eeuwige rivaal Nederland staat op het programma. Een beladen wedstrijd na de aanslagen vrijdag in Parijs. Een krant schrijft in een commentaar dat het geen echte wedstrijd gaat worden, maar een rouwbijeenkomst met bewegingstherapie. „Helemaal niet”, zeggen de supporters hier in de rij. „Het wordt gewoon een mooie wedstrijd”, zegt Kevin. „Van zonet”, zegt Kevin, „De politie deed moeilijk. Ze lopen rond met machinegeweren. Maar ik krijg er geen veilig gevoel van”.

Vele cohorten politiemensen marcheren verderop de hekken in en uit. Duizenden mensen schuifelen verderop nog rond in de buurt van eet- en drinktenten. Irmtraut is met haar echtgenoot naar de wedstrijd gekomen: „Ik denk dat het hier vanavond veiliger is dan ooit met zoveel politie op de been. Het wordt een zware wedstrijd, waar beide teams er echt tegenaan gaan. Rouwen doen ze later maar!”

Voortdurend klinken sirenes. Stoeten politiewagens met zwaailichten rijden af en aan. De wedstrijd is omgeven door een enorme veiligheidsoperatie. De website van de lokale Hannoversche Allgemeine Zeitung toont foto’s van agenten die de tribunes minutieus onderzoeken. Er staat ook veel op het spel. Bondskanselier Angela Merkel (CDU) en het hele kabinet, worden verwacht. Net als de Nederlandse minister Edith Schippers (Volksgezondheid en Sport, VVD). Voetbal in tijden van terreur is gevaarlijk spel geworden.

Niemand protesteert bij het evacueren

Als de hekken opengaan en de massa begint bewegen, is het al over zevenen. Na een paar minuten klinkt vanuit een geluidswagen van de politie het verzoek stil te blijven staan. Een politieagente vooraan zegt dan aarzelend: „Ik hoor dat de wedstrijd is afgelast. Gaat u allemaal alstublieft rustig naar huis.” Meer niet. De supporters draaien zich gedwee om. Niemand protesteert. „Ze zullen een goede reden hebben”, zegt iemand in de buurt. De politie begint met geluidwagens rond te rijden. Iedereen moet zo snel mogelijk rustig van het terrein. Politiemensen met machinegeweren sporen mensen die dralen aan om vaart te maken.

Na een uur wordt duidelijk dat de politiecommissaris van Hannover heeft bekendgemaakt dat er aanwijzingen zijn dat iemand een bom in het stadion wilde binnenbrengen. De politie maakt daarom een einde aan een avond die bedoeld was te laten zien dat Duitsland pal staat tegen terreur.

Juist nu mogen we niet wijken

De wedstrijd zou behalve door de nationale volksliederen voorafgegaan worden door Beethovens negende symfonie. In de stad was een optocht met kaarsjes als teken van licht onderweg naar het stadion. Halverwege moesten de welwillende burgers van Hannover rechtsomkeert maken. De vriendschappelijke interland gisterenavond ging dan ook niet om sport maar om politiek. Duits voetbal is na de terreuraanslag op het Stade de France in Parijs vrijdagavond meer dan ooit een staatsaangelegenheid geworden. Op de tribune zou bondskanselier Angela Merkel (CDU) met haar voltallig Duits kabinet plaatsnemen. Want zoals vicebondskanselier Sigmar Gabriel (SPD) strijdbaar tegenover Bild verklaarde: „Juist nu mogen we niet wijken”. De excellenties waren nog niet in het stadion toen dat werd ontruimd. Ook de beide elftallen waren nog niet aanwezig.

De interim-chef van de Duitse voetbalbond (DFB) Rainer Koch zei zaterdag dat hij alles op alles zette om de wedstrijd tegen Nederland door te laten gaan. „Het is dan niet een vriendschappelijke wedstrijd zoals iedere andere”, zei Koch, „democratie moet weerbaar zijn, we moeten ons gemeenschappelijk voor onze waarden en onze cultuur inzetten. En het voetbal heeft op dit moment ook een belangrijke maatschappelijke en politieke functie.” Der Spiegel schreef spottend: „Wordt de canon van westerse waarden het meest door een voetbalwedstrijd verdedigd?”

De Duitsers wilden helemaal niet voetballen vandaag

Het Duitse nationale elftal dacht daar zaterdag ook nog niet aan. Na de aanslag brachten de voetballers van beide teams de nacht door in de catacomben onder het Parijse voetbalstadion. Er kwamen matrassen en slaapzakken, maar niemand kon slapen. De hele nacht praatten de voetballers over de aanslagen. Het Duitse elftal had helemaal geen zin om de wedstrijd tegen Nederland door te laten gaan, bekent bondstrainer Joachim Löw maandag.

Om half twee kwam er nog een telefoontje binnen van Angela Merkel, die in de loop der jaren een nauwe verstandhouding heeft opgebouwd met het Duitse elftal. Merkel laat zich om electorale redenen graag fotograferen in de kleedkamers na weer een gewonnen wedstrijd. Maar nu werd er meer verwacht van het nationale voetbalteam dan een paar selfies met de bondskanselier.

Zaterdag werd vroeg in de ochtend om veiligheidsredenen bekendgemaakt dat het Duits nationaal elftal het stadion heeft verlaten. In werkelijkheid reden de voetballers pas om 7 uur in de ochtend in twee onopvallende bussen naar vliegveld Charles de Gaulle. Daar had minister De Maizière (Binnenlandse Zaken, CDU) een speciaal toestel van Lufthansa klaarstaan om het team over te brengen naar Frankfurt.

Vanavond maakte De Maizière bekend dat niets zo moeilijk is aan inlichtingenwerk als het inschatten van concrete bedreigingen. Het dreigingsniveau is in Duitsland zeer hoog, zei hij ook. Over wat er aan de hand is in de HDI Arena kon hij alleen zeggen dat er zoveel aanwijzingen waren dat het nodig was de wedstrijd niet door te laten gaan. Verder wilde hij niks zeggen. Later werd bekend dat er geen explosieven zijn aangetroffen in het stadion, noch daarbuiten.