De laatste show van Katniss Everdeen

Katniss Everdeen (Jennifer Lawrence) met pijl en boog op strafexpeditie in The Hunger Games: Mockingjay - Part 2

Zo hoort een spektakelserie te eindigen: met een daverende veldslag. Triomf, verdriet, nieuwe hoop. Zo eindigde Lord of the Rings, Harry Potter en Twilight, zo eindigt dus ook The Hunger Games. Al is het slagveld hier eerder een hindernisbaan.

De perfide president Snow (Donald Sutherland) is door een algehele opstand teruggeworpen op zijn decadente hoofdstad. Daar wemelt het nu van soldaten en ‘pods’: robotmitrailleurs, vlammenwerpers of andere valstrikken. Een vredig binnenhof kan zomaar vollopen met kokende olie. Amusement tot het gaatje, want de veldslag wordt live uitgezonden. Maar wie kijkt er nog televisie dan?

Zo krijgt de obsessie met imago en propaganda ridicule trekjes in dit slotdeel van The Hunger Games. De kille nieuwe president Alma Coin (Julliane Moore) presteert het zelfs om zich bij de live uitgezonden executie van voorganger Snow vóór in plaats van achter het executiepeloton te posteren. Alles voor het plaatje, want daar draait het om in The Hunger Games.

In 2012 debuteerde de nog onbekende Jennifer Lawrence als mijnwerkersdochter Katniss Everdeen, die met haar pijl en boog gedwongen werd tot deelname aan een cynische, jaarlijkse realityshow waarin 24 kinderen uit de 12 districten van dictatuur Panem op leven en dood vechten: de overlevende wordt een superster. Drie jaar na dato is Lawrence Hollywoods bestbetaalde actrice met 20 miljoen dollar tekengeld: The Hunger Games verdienden in de bioscoop al 2,3 miljard dollar, terwijl zij ook spil is in de superheldenserie X-Men én een Oscar won.

Wat maakt The Hunger Games zo mateloos populair? Lawrence uiteraard, die in het echt zo heerlijk authentiek over haar galajurk kan struikelen. Ze heeft voorgangers – Sigourney Weaver, Angelina Jolie – maar haar Katniss maakte de vrouwelijke actieheld bereikbaar, alledaags bijna. En was Bella in de vorige young adult-hit Twilight het weerloos smachtende liefje van een 109-jarige vampier, Katniss moet telkens haar geliefde redden: de gevoelige bakkerszoon Peeta die ook ditmaal door de naweeën van een hersenspoeling voornamelijk in de weg loopt.

The Hunger Games borduurt voort op vertrouwde tropes van de young adult-lectuur: de uitverkoren tiener die een door volwassenen verpeste wereld moet redden, haar groeiende inzicht en zelfstandigheid als metafoor voor volwassen worden. Maar Panem is een heel treffende kapitalistische dystopie die zijn onderdanen tiranniseert met tot in de puntjes geregisseerd infotainment. Katniss collaboreert noodgedwongen, maar beseft terwijl ze zich door stylisten laat boetseren tot ‘girl on fire’ dat ze haar ziel verliest. Houdt ze van Peeta of is dat imago? Wie is ze?

The Hunger Games voert die adolescente obsessie met identiteit en authenticiteit op de spits, en dat vindt weerklank bij een generatie jongeren die zichzelf voortdurend moet pitchen, die authenticiteit leert te faken in het verlammende besef dat elke misstap duizendvoudig kan worden uitvergroot op Facebook, Twitter, YouTube en Instagram. In The Hunger Games is televisie/internet een medium dat amuseert, intimideert en tiranniseert, dat mensen tegelijk op het schild heft en vernedert. Maar in de virtuele arena vindt de enige echte strijd plaats.

In dit slotdeel herpakt The Hunger Games zich van het grimmige derde deel, waar de totale oorlog tussen Panem en de maoïstisch ogende rebellen van tegenpresident Coin een feit is. Katniss was daar muurvast in haar imago gemetseld als ‘Mockingjay’, de Jeanne D’Arc van de revolutie. Nu is het spel terug, met de hoofdstad als dodelijke stormbaan en een spannende race door de riolen met ‘mutts’, reptielmensen. Is het een spoiler als ik zeg dat Katniss ten slotte in een zonovergoten weide zonder beeldschermen haar baby koestert? Je wilt niet je hele leven godin van de jacht en icoon zijn.