Blij om zelfstandig te zijn

Het aantal zzp’ers in Nederland neemt hard toe. Maar hoe goed hebben ze het eigenlijk?

Illustratie Tomas Schats

Ze bepalen zelf hun werkuren, hebben geen last van een vervelende baas en zien nog eens wat van de wereld. Ze werken echter ook vaak alleen, hebben soms moeite met ‘nee’ zeggen en moeten elke dag opnieuw ergens discipline vandaan halen om te gaan werken.

Het aantal zelfstandigen zonder personeel in Nederland neemt hard toe. Inmiddels is 12 procent van de beroepsbevolking zzp’er. Dat zijn er ruim een miljoen in 2015. Het Internationaal Monetair Fonds liet onlangs zelfs weten hoogst verbaasd te zijn over het aantal zzp’ers in ons land. Dit zijn overigens lang niet alleen randstedelijke creatievelingen; een groot deel van de mensen in de bouw werkt bijvoorbeeld zelfstandig en ook het aantal zelfstandigen in de zorg groeit hard. Maar hoe goed hebben zzp’ers het eigenlijk?

Waar het aantal uren dat werknemers werken over het algemeen vastligt in een contract, moeten zzp’ers zelf voor opdrachten en werkuren zorgen. En dat kan nog weleens lastig zijn. 17 procent van de zzp’ers zou meer uren willen maken, blijkt uit cijfers van het CBS. Daar staat echter wél weer tegenover dat zzp’ers over het algemeen tevredener zijn over het werk dat ze doen. Zo is 27 procent zeer tevreden over hun werk, tegenover 17 procent van de werknemers.

Gevoeliger voor de crisis

Tussen 2008 en 2012 daalde het inkomen van zelfstandigen sterker dan dat van werknemers. Het inkomen van zzp’ers bleek simpelweg gevoeliger voor de economische crisis. Zzp’ers vallen daarentegen wel vaker in de hogere inkomensgroepen, waardoor het inkomen over de gehele linie hoger ligt. In de commerciële dienstverlening hebben zelfstandigen gemiddeld het hoogste inkomen.

Maar zijn ze nou echt gelukkig met hun zelfstandigheid? Dat ligt er maar aan. Volgens een rapport dat gemaakt werd in opdracht van het ministerie van Financiën kiest ongeveer 75 procent van de starters vrijwillig voor zelfstandigheid. Bij hen is sprake van een „positieve aanleiding” om zzp’er te worden, dat kan bijvoorbeeld een idee voor een nieuw product of dienst zijn. ‘Schijnzelfstandigheid’ komt echter ook vaak voor: in zo’n geval heeft de zelfstandige één opdrachtgever en zou hij of zij liever in vaste dienst willen. Een op de tien zzp’ers zag een negatieve aanleiding om voor zichzelf te beginnen, zoals het verlies van ander werk.