Wie wordt de Uber van de banken?

ABN Amro is bezorgd over digitale concurrenten, blijkt uit het prospectus voor de aanstaande beursgang.

Sla een willekeurig recent rapport over banken open, en de kans is groot dat daar de term fintech in staat. Dat onderwerp, een afkorting van financiële technologie, krijgt de laatste tijd volop aandacht: van analisten, investeerders en banken. Ook bij de beursgang van ABN Amro, komende vrijdag, zal het er veel over gaan. De bank besteedt er in elk geval in zijn eigen prospectus, de financiële bijsluiter voor potentiële beleggers, ruim aandacht aan.

Fintech is de verzamelnaam voor allerlei bedrijven en technologieën die wel eens een bedreiging voor de banken kunnen zijn. Denk aan crowdfunding, betaaldiensten via smartphones en manieren om digitaal hypotheken af te sluiten. Die zorgen voor bezorgdheid bij banken, en goudkoorts bij investeerders. Volgens adviesbedrijf Accenture bedroegen de investeringen in fintechbedrijven vorig jaar wereldwijd 11 miljard euro. Dit jaar zal dat waarschijnlijk nog veel hoger uitvallen.

Denktank World Economic Forum waarschuwde afgelopen zomer al voor grootschalige opschudding in de bankensector, vergelijkbaar met wat Uber doet in de taximarkt.

Uit het prospectus van ABN blijkt dat het besef bij de bank zelf doordringt. „Fintech wordt een belangrijk onderdeel van de markt”, staat er. De bank somt allerlei risico’s en de kansen op van deze nieuwe concurrenten. Vier manieren hoe ABN Amro met concurrentie te maken krijgt:

1. Bij bedrijfsleningen

De Amerikaanse onlinebetaaldienst Paypal maakte eind oktober bekend dat het de afgelopen twee jaar voor een miljard dollar (920 miljoen euro) aan leningen heeft verstrekt aan bedrijven in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië. Dat is een fractie van de bijna 2.000 miljard die nu alleen al aan Amerikaanse bedrijfsleningen uitstaat, maar wel een flink bedrag. Volgens recente cijfers van kredietbeoordelaar S&P is wereldwijd inmiddels nog maar 32 procent van de bedrijfsleningen afkomstig van de traditionele banken. In 2006 was dat nog 39 procent.

Ook bedrijven als het Duitse Spotcap en het Nederlandse Symbid bieden met nieuwe technologieën bedrijfsleningen aan. Bijvoorbeeld door particuliere geldschieters in contact te brengen met kredietvragers.

„Start-ups moeten nog wel veel grotere schaal krijgen voordat ze echt een bedreiging vormen voor de grote banken”, zegt Don Ginsel van brancheorganisatie Holland Fintech. „Maar het gaat snel.”

2. Bij betalingen

In het Verenigd Koninkrijk en de VS kunnen mensen al op veel plekken betalen met hun iPhone. Ook in Nederland zijn pinautomaten grotendeels klaar voor ‘contactloos betalen’ via smartphonediensten als Apple Pay of Google Wallet. Daarvoor heb je op termijn mogelijk geen bankrekening meer nodig.

Door nieuwe Europese bankregels wordt het vanaf volgend jaar makkelijker voor nieuwe digitale bedrijven om allerlei bankdiensten aan te bieden. De concurrentie zal toenemen. Een concurrentievoordeel van de banken is wel dat zijn nog veel vitale infrastructuur voor betalingen in handen hebben. Dus zij spelen voorlopig nog wel een rol bij betalingen, al wordt die waarschijnlijk kleiner.

ABN Amro investeert net als alle andere banken ook in beginnende fintechbedrijven. De bank kondigde in oktober een speciaal fonds van 10 miljoen euro aan. „De verbinding aangaan is cruciaal, net als samenwerking met de grote spelers die de digitale revolutie leiden.” Dat is prospectustaal voor: het is oppassen geblazen voor start-ups en bedrijven als Apple, en op die trend kunnen we maar beter zelf ook op inzetten.

3. Bij vermogensbeheer

De beroemde hoogleraar digitale economie Andrew McAfee van de Amerikaanse universiteit MIT (bekend van zijn invloedrijke boeken over robots) was vorige week in Nederland. Op de vraag van deze krant wat hij de spannendste ontwikkeling in Silicon Valley vond, zei hij: „Wealthfront.” Dat jonge bedrijf beheert vermogens met behulp van kunstmatige intelligentie, praktisch zonder menselijke tussenkomst. „Dat gaat de bankensector echt op zijn kop zetten”, aldus McAfee. Er zijn nog meer jonge bedrijven die vergelijkbare diensten aanbieden.

De afgelopen jaren hebben de banken er sowieso veel concurrenten bij gekregen als het gaat om beleggen, denk aan Alex en Binck Bank. Gebleken is dat de nieuwere IT-systemen van dat soort bedrijven een groot voordeel bieden boven de IT-systemen van banken als ABN, waarvan delen nog uit de jaren 90 stammen. „Een digitale architectuur is van fundamenteel belang”, schrijft de bank. Start-ups hebben daar een voordeel.

4. Waarborger van vertrouwen

De potentie van start-ups in vermogenbeheer is wel afhankelijk van de vraag of mensen die voldoende zullen vertrouwen om hun vermogen er te stallen. Maar ook voor het waarborgen van vertrouwen is een nieuwe technologie: blockchain. Met deze techniek worden transacties met de virtuele munteenheid bitcoin geregistreerd en gecontroleerd. Blockchain kan mogelijk ook gebruikt worden voor het valideren van andere soorten transacties.

Rapport Accenture

Blockchain-bedrijven staan nog maar in de kinderschoenen, maar er gaan honderden miljoenen euro’s aan investeringen heen. Vooral van mensen die denken dat tussenhandelaren in vertrouwen, zoals banken, door de technologie deels overbodig worden. Goed letten op fintech, waarschuwt het ABN-prospectus meerdere malen, „maar blockchain heeft misschien wel het grootste ontwrichtend effect op de sector”.