Column

Plan Cruijff? Er ís geen Plan Cruijff. Of wel?

Dat heb je weleens. Dat belangrijk nieuws bijna iedereen ontgaat. Dit bijvoorbeeld: het Plan Cruijff bestaat helemaal niet. Hoe de non-existentie daarvan is uitgelekt? Dankzij de best mogelijke bron. Cruijff zelf. Hij liet het noteren in zijn column in De Telegraaf, tevens te lezen op de website die zijn naam draagt. De Verlosser, die ophoudt met verlossen, althans bij Ajax, meldde op 9 november: „Dan hoor en lees ik al die verhalen over het Plan Cruijff. Terwijl er helemaal geen Plan Cruijff is.”

Oh? En waar gaat dat gesodemieter bij Ajax dan over, al jarenlang? Cruijff: „Wat er wel is, zijn de ervaringen die ik onder vakmensen als Rinus Michels en Jany van der Veen heb opgedaan en details waar ik als trainer tegenaan gelopen ben.” In zijn lijfkrant kwam hij er 12 november op terug: „Het heet plan-Cruijff, maar zou wat mij betreft beter plan-Van der Veen, plan-Michels of plan-Ajax kunnen zijn.” Voor de goede orde: Jany van der Veen († 2001) was Cruijffs jeugdtrainer bij Ajax en Rinus Michels († 2005) werd zijn favoriete trainer. Postuum hebben ze dus bijgedragen aan het „Cruijff-plan”, zoals dat volgens de naamgever in zijn column van gisteren ineens weer wel bestaat.

Het is geen wonder dat niet iedereen Johan Cruijff elke dag kan volgen.

Over wat er mis is met het voetbal bij Ajax en in de Nederlandse competitie in het algemeen was Cruijff dan weer wel glashelder: het is een product van slecht technisch beleid. „Dan heb ik het dus over passen en aannemen van de bal, controle, positiespel, aanbieden, te veel om op te noemen.” Maar niet te veel om op de training te leren en te blijven verbeteren. Óf te veel trainers hebben ten onrechte op de ‘Hollandse School’ een diploma gekregen, óf die opleiding is nodig aan een visitatie toe.

Wat het plan Van der Veen/Michels/Ajax/Cruijff behelst, is in De Telegraaf samengevat: Ajax is een opleidingsclub die zich richt op het individu; koopt alleen spelers die een directe versterking van het eerste zijn; speelt aanvallend en attractief; werkt nationaal en internationaal samen. Niet direct een visie die de term ‘revolutionair’ rechtvaardigt.

In Voetbal International ging Cruijffs vroegere ploeggenoot Piet Keizer, een Ajax-insider die het grotendeels met Nummer Veertien eens is, dieper in op Het Plan. Keizer, bij het artikel poserend als een bedenkelijk kijkende, slecht geschoren oude man (72) met geruite pet, maakt daarin diverse verstandige opmerkingen. „Ik zeg altijd: techniek verdwijnt waar tactiek verschijnt. (..) De basistechniek van een speler is nog altijd het grote probleem. Je bent pas klaar met je techniektraining als je bent gestopt met voetballen.”

Nog altijd speelt de chaos bij Ajax zich niet op het veld af – daar is het eerder saai – maar in de vergaderruimtes van de Arena. Waar de ontslagen of bijna ontslagen Wim Jonk, die naar eigen zeggen ten minste éénmaal per week contact had met (toenmalig) adviseur Cruijff, weigerde nog langer met de andere leden van het ‘technisch hart’ te praten. Waar, zegt Keizer, twintig („Twintig!”) mensen rondlopen met allemaal een bepaalde macht. Waar een revolutie moest worden volbracht zonder de revolutieleider. Cruijff dus, die op afstand bleef, en met wie „echt communiceren gewoon lastig” is , aldus Keizer. Met Cruijff is „van een goede conversatie of interactie nauwelijks sprake”. Cruijff die in half bestuurlijk Ajax teleurgesteld is. Misschien, opperde hijzelf gisteren, is het tijd „alle aandelen op te kopen of zo”. Van Arena naar Beursplein 5.

Maar het Plan-Cruijff was er heus wel, blijkt uit de woorden van Keizer. Het is zelfs aangenomen. Alleen niet uitgevoerd. Revolutie mislukt. Wel diverse kinderen opgevreten.

Dat Ajax, na zes titelloze jaren, sinds 2010 viermaal landskampioen werd, is dus eigenlijk een godenzonenwonder.

Of, waarschijnlijker, het is dankzij Plan-De Boer.