Pensioenfonds halveert klimaatschade

Het Pensioenfonds Zorg en Welzijn zegt bedrijven met een te grote CO2-voetafdruk de wacht aan.

Illustratie istock

Het Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW), met een totaal belegd vermogen van 161 miljard euro, gaat zijn financiële belangen afstoten in bedrijven die het klimaat ernstig vervuilen door een hoge uitstoot van broeikasgassen. Voor 2020 wil het fonds de klimaatvoetafdruk van zijn beleggingen halveren. Tegelijkertijd worden de beleggingen in bedrijven die bijdragen aan oplossingen van het klimaatprobleem verviervoudigd.

De plannen bestonden al, maar vandaag maakte PFZW bekend hoe het die gaat realiseren en wat de consequenties zijn. Ongeveer 1,7 miljard euro aan aandelen wordt herbelegt in andere, mileuvriendelijker fondsen. Er wordt dus ergens kapitaal weggehaald en dat wordt elders geplaatst, voor in totaal 3,4 miljard. PFZW belegt circa 34 miljard van zijn vermogen in aandelen, dus dit voornemen raakt 10 procent daarvan.

Volgens Peter Borgdorff, directeur van het pensioenfonds, zijn de plannen een uitvloeisel van de financiële crisis die in 2008 begon. „Toen we van de schrik waren bekomen, hebben we ons de vraag gesteld: waarom is het fout gegaan”, zegt Borgdorff in het kantoor van PFZW in Zeist. „Je kunt natuurlijk de schuld geven aan foute hypotheken en aan de Verenigde Staten. Maar dat is te gemakkelijk. Onze conclusie luidde: het is mede fout gegaan door de veronderstelling, ook bij ons, dat we hoge rendementen nodig hadden om onze ambities te realiseren. Daarmee dwing je financiële markten dus tot dat soort rendementen, ook als die ten koste gaan van allerlei andere zaken.”

Niet per se het hoogste pensioen

Dat moet anders, was de conclusie van het pensioenfonds. Ze wilden voortaan een adequaat pensioen dat zou worden uitgekeerd in een leefbare wereld. „En dus niet per se het hoogste pensioen”, voegt Borgdorff er nadrukkelijk aan toe. Klimaat werd de kapstok om het verhaal aan op te hangen. „Klimaat gaat over zeespiegelstijging, maar ook over migratie van mensen uit gebieden die onleefbaar worden, het gaat over waterschaarste en voedseltekorten. Het raakt ons allen, het is een wereldprobleem. Het is daarom een goede manier om onze doelstelling concreet te maken.”

Navraag bij de leden van het fonds leerde dat de helft vooral een goed pensioen wil. Zo’n 30 procent wil dat ook, als het maar niet leidt tot een slechtere wereld. En 20 procent vindt dat het fonds moet bijdragen aan een betere wereld, desnoods ten koste van een beetje pensioen.

Dat laatste ging het bestuur te ver, vertelt Borgdorff. Maar aandacht voor klimaat, niet vrijblijvend maar met duidelijke doelstellingen, met behoud van het financiële rendement moest de nieuwe inzet worden het pensioenfonds. Het moest bovenop de bestaande ‘ESG-index’ komen, die zich breder richt op milieubeleid, sociaal beleid en goed bestuur.

De vraag is: hoe voorkom je dat het bij mooie woorden blijft? PFZW heeft onderzoeksbureau Trucost in de arm genomen om naast de ESG-index een CO2-index te maken. Zij hebben precies berekend hoeveel broeikasgassen de bedrijven in de aandelenportefeuille uitstoten. Ze kijken daarbij niet alleen naar het productieproces, het energieverbruik en de warmte-uitstoot van het bedrijf zelf, maar ook naar toeleveranciers – „heel ambitieus”, vindt Borgdorff. Die index wordt verbonden met de omzet om te zien hoe efficiënt bedrijven produceren.

PFZW wil eerst in gesprek met de meeste vervuilende bedrijven en ze niet meteen afstoten. Vervolgens moeten de bedrijven laten zien dat ze bereid zijn hun uitstoot fors te reduceren – liefst te halveren. Zo niet, dan gaan de aandelen de deur uit.

Borgdorff waarschuwt dat PFZW weliswaar grote ambities heeft, maar niet voor de troepen uit zal lopen. „We blijven volgend. Wij hebben niet dé oplossing. Als we een keer de verkeerde keuze zouden maken, raken we direct het pensioenresultaat. En dat willen we natuurlijk niet.”