Kirchners Alpen-naakten in Laren

Nooit eerder in Nederland getoonde glasnegatief-foto’s van expressionist Kirchner in december op expositie in Singer Laren.

Ernst Ludwig Kirchner: Het Sertig-dal in de herfst (1926), olieverf op doek 136 X 200 cm. Foto:Nina Hard en Erna Schilling, badend in de Sutzibachtobel, barietdruk

Dertig foto’s die de Duitse expressionistische schilder Ernst Ludwig Kirchner in de jaren twintig met glasnegatieven maakte, zijn komende maand voor het eerst te zien in Nederland. Het museum Singer Laren toont de foto’s van onder meer Kirchners naakte modellen in de bergen rond Davos, samen met schilderijen van Kirchner en zijn Nederlandse leerling Jan Wiegers.

Kirchner (1880 – 1938) is vooral bekend als schilder van beweeglijke grote-stadsbeelden in felle kleuren. Hij is medeoprichter van de expressionistische Duitse kunstenaarsgroep Die Brücke – die door de nazi’s als ‘ontaarde kunst’ werd aangemerkt.

Dat hij ook fotografeerde, is minder bekend. Het Kirchner museum in Davos heeft 900 glasnegatieven van foto’s die Kirchner maakte. Op de meeste staat zijn werk, maar op 200 staan portretten, landschappen en interieurs – onder meer naaktfoto’s van zijn donkere modellen, de circusartiesten Milly en Sam. Het Zwitserse museum heeft die negatieven onlangs gerestaureerd en opnieuw afgedrukt. Daarvan toont Singer Laren er dertig in de expositie Kirchner. Paradijs in de bergen. De expositie richt zich vooral op de periode dat Kirchner in de bergen rond Davos woonde en werkte. Hij ging daar wonen na een geestelijke en lichamelijke ineenstorting nadat hij zich als ‘onvrijwillig vrijwilliger’, zoals hij het zelf omschreef, gemeld had als soldaat voor de Eerste Wereldoorlog. Hij knapte op in Davos en vond daar rust en inspiratie en vestigde zich daar: hij werd van een stadsschilder een buitenschilder, die, zoals deze krant ooit schreef, met zijn felle kleurige schilderijen ‘de Alpen in brand zette’. Hij leefde met zijn partner in de bergen en in de zomers nodigde hij vele Berlijnse vrienden en vriendinnen uit, (nachtclub)danseressen en andere modellen, die feesten hielden. Ook liet hij ze naakt poseren op de berghellingen om ze, één met de natuur, te schilderen.

Kirchners neerstrijken in Davos heeft ook op de Nederlandse kunst grote invloed gehad: in Davos ontmoette hij in 1921 de daar kurende Groningse kunstenaar Jan Wiegers, die zo van Kirchners expressionistische schilderstijl onder de indruk was, dat hij, terug in Nederland de Groningse kunstenaarsweging De Ploeg oprichtte. Kirchner en Wiegers werden vrienden, en portretteerden elkaar. Ook dat aspect komt op de expositie in Singer Laren aan de orde.