Achttien vragen en antwoorden over de aanslagen in Parijs

Na de aanslagen van afgelopen vrijdag in Parijs zijn er nog veel vragen. Hoe vertel je je kinderen over Parijs? Wat is er mis in Molenbeek? Wat weten we nu over de daders? En kan IS verslagen worden? NRC geeft vandaag de antwoorden op achttien van zulke vragen. Klik op de vraag voor het hele artikel.

  1. Staat Frankrijk er nu alleen voor?

    French President Hollande adresses parliament on Paris attacks response

    In een gespierde toespraak kondigde president François Hollande maandag aan de noodtoestand met drie maanden te verlengen. Hij wil hulp van Poetin, Obama en de Europese partners om IS “te vernietigen”. In eigen land stelt hij voor om de grondwet aan te passen aan dit “nieuwe type oorlog”.

  2. Wat is nu bekend over de verdachten uit Brussel?

    Alleged mastermind behind Paris attacks

    De 26-jarige Salah Abdeslam uit Molenbeek was volgens de Franse tv-zender BFMTV bekend bij de Belgen. Maar de Franse politie liet hem zaterdagmorgen doorrijden. Sindsdien is hij – net als de andere hoofdverdachte, zijn wijk- en leeftijdsgenoot Abdelhamid Abaaoud – spoorloos gebleven. Anders dan bij Abaaoud (27), die zich trots liet filmen als IS-strijder, waren er tot vorige week amper indicaties dat Abdeslan op een radicaal islamitisch spoor was beland.

  3. Wat is er mis met Molenbeek?

    BELGIUM-FRANCE-ATTACKS

    Zijn de aanslagen in Parijs Molenbeek-made? Sporen van de terroristen leiden naar de Brusselse gemeente, overwegend bewoond door moslimmigranten. Maar volgens de Vlaamse politicus Hans Bonte is het een probleem “van heel Brussel, met haar negentien gemeenten en zes politiezones waartussen het niet botert.” Molenbeek “is geen broeihaard van jihadisten”, zegt Hans Vandecandelaere, schrijver van het boek In Molenbeek. “Iedereen walgt hier van het geweld en de terreur.”

  4. Wat doen de Belgische en Franse politie in hun jacht op de hoofdverdachten?

    A French police officer stops a car at the Franco-Italian border to check vehicles and verify the identity of travellers in Menton

    De Belgische politie heeft gisteren in de Brusselse buitenwijk Molenbeek een grootscheepse actie uitgevoerd in de hoop een der hoofdverdachten van de aanslagen in Parijs te vinden. Elders in Brussel moest de politie tegelijkertijd in actie komen wegens bommeldingen. In Frankrijk deed justitie huiszoekingen op 168 adressen. Daarbij werden ruim honderd mensen aangehouden. In Duitsland werd een man opgepakt die zou hebben geweten van de plannen in Parijs.

  5. Hadden de diensten niets in de gaten?

    An armed French police officer stands guard at the Franco-Italian border to check vehicles and verify the identity of travellers in Menton

    Het “echec” van de Franse inlichtingendiensten is “indrukwekkend en zorgelijk tegelijk”, zegt de Franse veiligheidsexpert François Heisbourg. Frankrijk heeft weliswaar alle middelen om mogelijke terroristen in de gaten te houden, maar de capaciteit bij de diensten moet sterk worden opgevoerd, vindt hij.

  6. Waarom is er kritiek op Facebook?

    6-crop

    Kort na de aanslagen in Parijs activeerde Facebook de Safety Check. Al gauw volgde kritiek: waarom had Facebook de Safety Check wél ingesteld na de aanslagen in Parijs en niet na de aanslagen in Beiroet? Zuckerberg reageerde persoonlijk: tot de aanslagen in Parijs had Facebook de Safety Check uitsluitend ingezet bij natuurrampen, voortaan zou de functie ook worden ingeschakeld bij andere rampen. “Wij geven evenveel om alle mensen, en doen hard ons best om mensen in nood in zoveel mogelijk situaties te helpen.”

  7. Lopen landen die meedoen met de aanvallen op IS meer kans op aanslagen?

    G20 Summit in Antalya

    Politici hebben het vaak ontkend maar er tekent zich al sinds de aanslagen in Madrid van 2004 een patroon af van aanslagen door islamitische radicalen in Europese landen die zich naar de smaak van de fundamentalisten al te nadrukkelijk storten in militaire interventies in islamitische landen. Nadat eerder Tony Blair dat had ondervonden, wordt ook François Hollande daarmee nu geconfronteerd.

  8. Hoe heeft Islamitische Staat zichzelf georganiseerd?

    8-crop

    De Islamitische Staat vormt een veel grotere bedreiging voor het Westen dan eerdere terreurbewegingen. Om twee redenen: de enorme mobilisatie van buitenlandse strijders, die training krijgen en gevechtservaring opdoen in Syrië en Irak. Daar heeft IS een proto-staat opgezet, die geleid wordt door Iraakse ex-officieren uit de tijd van Saddam Hussein, en die gebaseerd is op een bureaucratie van terreur.

  9. Waarom heet IS soms ook Daesh?

    SYRIA-CONFLICT-ALEPPO

    De terreurgroep heeft vele namen: ISIS (Islamitische Staat in Irak en Syrië), ISIL (Islamitische Staat in Irak en de Levant), IS (Islamitische Staat) en Daesh. De Arabische afkorting Daesh staat voor Islamitische Staat in Irak en de Levant (al-dowla al-islaamiyya fii-il-i’raaq wa-ashshaam). De keuze om deze afkorting te gebruiken is politiek: dit acroniem wordt gebruikt om de pompeuze naam van de groep en haar claim op een staat te bespotten.

  10. Kan IS militair worden verslagen?

    10-crop

    De roep om krachtiger militair ingrijpen tegen IS zwelt aan in het Westen, niet alleen in Frankrijk maar ook in de VS. De huidige beperkte militaire luchtbombardementen zijn onvoldoende, betogen steeds meer analisten. Maar is meer geweld tegen IS wel de oplossing? Nee, zeggen andere strategische denkers. Dat lost niets op.

  11. Hoe breng je terroristen op andere gedachten?

    11-crop

    Nederland probeert op verschillende manieren radicale moslims op andere gedachten te brengen. Hun ouders krijgen maatschappelijke ondersteuning, schulden worden weggewerkt, docenten en jongerenwerkers proberen ze te motiveren weer naar school te gaan of te solliciteren. Ook worden islamexperts ingehuurd om moslimradicalen te de-radicaliseren. Dit gebeurt incognito: de islamexpert wordt bijvoorbeeld als ‘hulpverlener’ aan de jongere voorgesteld.

  12. Hoe groot is de dreiging in Nederland?

    12-crop

    Er zijn geen concrete aanwijzingen voor een aanslag. Daardoor hoefden geen speciale politiediensten de straat op, zoals in België, of tunnels bewaakt te worden. Wel is een aanslag voorstelbaar. Nederland vecht immers mee tegen IS.

  13. Wat doen de Nederlandse veiligheidsdiensten?

    13-crop

    Ze koppelen de namen en woonplaatsen van de daders van de aanslagen van vrijdag aan die van Nederlandse jihadisten. Zijn ze lid van gemeenschappelijke netwerken? Daarnaast krijgen lijsten van toegelaten vluchtelingen vermoedelijk een extra check. Ook worden de sociale media in de gaten gehouden van jonge jihadisten die zich vaker roerden.

  14. Hoe vertel je kinderen over de aanslagen?

    14-2-crop

    Op veel scholen in het land zijn de aanslagen gisteren besproken. Door de vluchtelingencrisis is de discussie over radicalisering en de islam op veel scholen toegenomen en gepolariseerd. Leerlingen halen hun informatie vaak uit heel andere bronnen dan docenten en denken soms in complottheorieën. Het advies hoe er als docent mee om te gaan: laat je niet verleiden tot een één op één discussie over feiten of ideologie maar houd de discussie open, anders verlies je het contact met de klas.

  15. Hoe ga je als samenleving om met dit soort dreiging?

    14-2-crop

    Kan een samenleving zich wapenen tegen angst? Israëliërs weten wat de Parijzenaars na de aanslagen moeten doorstaan. Kun je nog plaatsnemen op een terrasje? Is het nog mogelijk om je veilig te voelen? Volgens een trauma-expert heeft Israël “een posttraumatische stressstoornis terwijl het trauma nog voortduurt”. Maar Israël weet ook hoe weer verder te gaan met leven.

  16. Wat doet Nederland in de strijd tegen IS?

    16-crop

    Nederland doet half mee aan de strijd tegen IS: wel in Irak, niet in Syrië. Sinds september vorig jaar is Nederland deel van de coalitie die IS-doelen bombardeert. Maar terwijl Frankrijk en Australië hun missie onlangs uitbreidden door ook boven Syrië aanvallen uit te gaan voeren, schroefde het kabinet-Rutte II de inzet juist terug. De sleutel voor het eventueel naar Syrië uitbreiden van de bombardementen is in handen van de PvdA, maar die partij wil dat niet zonder “politieke oplossing”.

  17. Wat betekent het dat ‘we’ in ‘oorlog’ zijn?

    17crop

    ‘In oorlog zijn’ heeft een politieke en een juridische betekenis. Volgens minister Koenders (Buitenlandse Zaken) wil de premier vooral onder woorden brengen dat het kabinet “niet naïef” is en de ernst van het conflict met IS goed begrijpt. Tegelijk kan ‘in oorlog zijn’ in volkenrechtelijke zin ook een oorlogsverklaring aan een ander land betekenen. Daartoe is de premier volgens de Grondwet alleen niet bevoegd.

  18. Zitten er terroristen onder de vluchtelingen?

    Serbia Migrants

    Honderd procent zeker dat het niet zo is, zijn de Nederlandse diensten niet. De politie heeft bovendien een achterstand in het identificatieproces van asielzoekers: van 300 vluchtelingen moet de allereerste aanmelding, waarbij zij worden gefouilleerd en gehoord, nog plaatsvinden. Tegelijk is de kans, zegt directeur Rob van Lint van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, “nogal klein” dat iemand met terroristische neigingen zich keurig bij de Nederlandse overheid aanmeldt. “Natuurlijk houden wij alle mogelijke signalen die daar toch op duiden, in de gaten.”