Waarom is Beiroet geen wereldnieuws en Parijs wel?

Column | Na de aanslag in Beiroet wilde correspondent Gert van Langendonck onder de aandacht brengen hoe boos veel mensen in Libanon worden, telkens wanneer de internationale media het hebben over Zuid-Beiroet als een ‘Hezbollah-bolwerk’.
Ravage in de straten van Beiroet, na een dubbele aanslag afgelopen donderdag. Foto AP / Bilal Hussein

Ik ben deze rubriek vele malen opnieuw begonnen. Voor de aanslag van afgelopen donderdag in Beiroet zou hij gaan over het verkeerde beeld dat veel mensen in Europa hebben van Libanon. 

Na de aanslag wilde ik onder de aandacht brengen hoe boos veel mensen in Libanon worden, telkens wanneer de internationale media het hebben over Zuid-Beiroet als een ‘Hezbollah-bolwerk’. 

Dat geeft de indruk dat de slachtoffers allen fanatiekelingen zijn, geen gewone burgers die boodschappen aan het doen waren toen de twee zelfmoordterroristen zichzelf opbliezen met ruim veertig doden als gevolg.  

En toen was er Parijs. Ik geloof dat Dalia Khamissy, een vriendin en fotografe, de eerste was die de vraag stelde. Het is een beetje haar stokpaardje.

„Blij te zien dat de ene na de andere vriend in Parijs zich als ‘veilig’ aanmeldt op Facebook. Maar ik vraag mij af waarom Facebook dit gisteren niet heeft gedaan voor Beiroet?”

Beiroet is bommen

Niet dat Facebook geen benul heeft waar Libanon ligt. In 2006, toen veel mensen in Nederland nog nooit van Facebook hadden gehoord, zaten de Libanezen er massaal op. „Misschien denken ze wel dat bomaanslagen ons dagelijks leven zijn”, schreef Dalia.

Beiroet is een cliché. Veel mensen in Europa denken bij Beiroet inderdaad aan oorlog en bommen. Maar de laatste bomaanslag in Beiroet was 17 maanden geleden; de laatste terreuraanslag in Parijs was in januari.

Voor andere Arabieren, of voor wie de regio een beetje kent, is Beiroet dat andere cliché: party town, speeltuin van het Midden-Oosten, of die andere vreselijke term, nu wel toepasselijk: ‘het Parijs van het Midden-Oosten’.

Zondag werd het regionale sociale mediastormpje over Facebook weggeblazen door een andere, wereldwijde storm. Mensen gingen massaal artikelen delen over de aanslag in Beiroet, die in Bagdad op dezelfde dag als Parijs, en vreemd genoeg, de aanslag door Al Shabaab tegen een universiteit in Kenia in april.

Onbekende helden

De boodschap: de westerse media hanteren een dubbele standaard. Westerse levens zijn belangrijker dan niet-westerlingen. Men verzwijgt deze andere aanslagen. Maar er kwam ook meteen kritiek op de selectieve verontwaardiging, en wel uit... Beiroet.

„Ik erger mij rot aan die plotse solidariteit met Beiroet”, schreef Samah Hadid, een jonge Australisch-Libanese mensenrechtenactiviste.

„Deze mensen zijn niet solidair met de slachtoffers; ze willen alleen een politiek punt maken. Al die mensen die nu pas interesse tonen voor de aanslag in Beiroet: spaar ons uw bullshit.”

En toch. Op vrijdag kreeg ik van de krant 100 woorden om de aanslag in Beiroet uit te leggen. Met een grote foto, dat wel. Ik was toevallig in Amsterdam. Misschien had ik meer plaats gekregen als ik ter plekke was geweest. Misschien ook niet.

Daardoor heeft u niet het verhaal gelezen van Adel Termos. Hij was met zijn dochter vlakbij toen de eerste zelfmoordenaar in Beiroet zich opblies. Terwijl van alle kanten mensen te hulp schoten zag Termos een tweede zelfmoordterrorist naderen. Hij aarzelde geen moment en wierp zich op de man. Termos stierf bij de explosie die volgde, maar hij heeft wellicht tientallen andere levens gered.

Gevoed door de tijdlijn

De sociale media hebben onze blik tegelijk verruimd en vernauwd. Veel mensen krijgen hun nieuws via links die gedeeld worden door vrienden. Dat wil ook zeggen dat de vrienden die je hebt, bepalen wat je te zien krijgt.

Mijn tijdslijn staat dagelijks vol met vreselijke dingen, die van u staat misschien vol met babyfoto’s. Daar is niks mis mee. Maar weet wel: de links die nu gedeeld worden naar de aanslagen van Beiroet, Bagdad en Kenia voeren naar artikelen die door journalisten zijn gemaakt, vaak met gevaar voor hun eigen leven. We hebben ze niet verzwegen, ze zijn alleen niet op uw netvlies beland.

Neem nu het Egyptische paspoort dat in Stade de France is gevonden. Dat moest wel van een van de terroristen zijn. Alleen: het was van Walid.

Walid is een fanaticus maar dan van voetbal, schrijft Facebook-vriendin Dalia Ezzat, die hem kent. „Hij was in Parijs met zijn moeder en zijn broer Wael, die een medische ingreep moest ondergaan. En omdat hij voetbalgek is was hij in het stadion toen de aanslag plaatsvond. Walid is slachtoffer, geen dader. Hij vecht nu voor zijn leven in een ziekenhuis in Parijs.”

Hoeveel mensen hebben meegekregen dat er een Egyptisch paspoort is gevonden in Parijs? En hoeveel dat het om een slachtoffer ging? Het hangt er een beetje vanaf wie uw Facebook-vrienden zijn.

Toch heeft de hetze rond Beiroet al één concreet resultaat gehad. De kritiek heeft Facebookbaas Mark Zuckerberg bereikt. Hij belooft dat de Safety Check, voor het eerst gebruikt tijdens de aardbeving in Nepal, vanaf nu niet alleen voor natuurrampen maar ook voor menselijke rampen geactiveerd zal worden. Parijs kreeg de primeur, de volgende keer dat er een bom ontploft in Beiroet zullen ook de Libanezen zich veilig kunnen melden, belooft Zuckerberg.