Straf voor migrant-onvriendelijke softwaremaker

Een Duitse bioloog verbood gebruik van zijn software in migratievriendelijke landen.

Nu is zijn succesvolle artikel teruggetrokken.

Evolutiebiologen die de genetische verwantschap tussen soorten willen vaststellen, gebruiken nogal eens het softwareprogramma Treefinder. Alleen mogen ze dat in onder meer Nederland, Duitsland en Frankrijk sinds kort niet meer. Want die landen zijn volgens de softwaremaker te vriendelijk voor immigranten. Die maker, de Duitse wetenschapper Gangolf Jobb, is daarvoor nu op zijn beurt bestraft: het wetenschappelijke tijdschrift BMC Evolutionary Biology besloot vorige week om het bijna 750 keer geciteerde artikel van Jobb over Treefinder uit 2004 terug te trekken. Diens gebruiksverbod is volgens het blad een inbreuk op huisregels die voorschrijven dat software vrijelijk beschikbaar moet zijn.

Jobb vindt de ‘retraction’ maar flauwekul, vertelde hij aan de online publicatie Retraction Watch. „Elke wetenschapper kan mijn software gebruiken, als die dit maar doet in een land waarvoor ik een licentie heb afgegeven. Ik geef toe dat het onhandig is om naar een buurland te moeten reizen. Maar dat kan me niet schelen.”

De kwestie begon eigenlijk al in februari van dit jaar, toen Jobb verbood om Treefinder te gebruiken in de Verenigde Staten. „Ik wil protesteren tegen het Amerikaanse imperialisme, dat ik beschouw als de oorzaak van bijna alle kwaad in de wereld: oorlogen, tirannie, armoede, migratie”, schreef hij toen op zijn blog. Daar toont zich ook gefrustreerd dat hij weinig of niets heeft verdiend aan zijn veelgebruikte software „na zoveel jaren hard werken aan Treefinder”. Mede daarom heeft hij een hekel aan de „toestroom van immigranten, die hier komen om niet-winstgevende Europeanen zoals ik te vervangen”.

De co-auteurs van het artikel distantiëren zich van Jobb. Ze staan volledig achter het terugtrekken, lieten zij aan Rectraction Watch weten. Een van hen zegt: „Er zijn veel andere voortreffelijke softwarepakketten om stambomen te reconstrueren.”

Dat vindt ook Bram Breure van het Naturalis Biodiversity Center in Leiden, die Treefinder in het verleden wel gebruikt heeft. „Maar niet recentelijk. Voor mijn huidige onderzoeksvragen heb ik het programma niet nodig. En mocht ik in de toekomst wel zoiets nodig hebben, dan zijn er voldoende goede alternatieven.” Over Jobbs anti-immigratie-motief zegt Breure: „Als de heer Jobb om deze reden de licentie intrekt, wens ik hem veel succes met zijn verdere loopbaan als bouwvakker.” Een Duitse wetenschapper schrijft in een commentaar Fremdscham (plaatsvervangende schaamte) te voelen over Jobbs vermenging van politiek en wetenschap.

Volgens de Utrechtse bio-informaticus Berend Snel is Treefinder „vooral voor onderzoekers die niet goed kunnen programmeren en individuele genen willen bekijken. Wij programmeren juist alles zelf. Dit is een vreemd verhaal overigens, vooral ook omdat het een uitzondering is.”