Stille diplomatie: Russen naar Rio?

De weg voor Russische atleten naar de Olympische Spelen wordt gebaand.

Sebastian Coe, voorzitter van de internationale atletiekfederatie, maakte vrijdag in Londen bekend dat Rusland voorlopig wordt geschorst. Foto Frank Augstein/AP

Onmiddellijk na de sloop van het bouwwerk zijn de herstelwerkzaamheden begonnen. De Russen hebben maar wat goed begrepen, dat eerst het antidopingbureau WADA en vervolgens de atletiekfederatie IAAF de atletiek in hun land failliet hebben verklaard – en in het verlengde daarvan misschien wel meer takken van sport. Doorgaan op de oude voet is geen optie, begrijpen de machthebbers. Er resteert één oplossing: schoon schip maken.

Het was na publicatie van het vernietigende WADA-rapport, afgelopen maandag, opmerkelijk stil in Rusland. Op verwoesting van de atletiek en enkele dopinginstituties volgde eens geen retoriek vanuit de regeringsgebouwen. De politieke leiders, voor wie die van sport een nationale zaak is, stroomden niet over van verongelijktheid en insinueerden geen westerse complotten, maar reageerden beschaafd en opvallend begripvol.

President Vladimir Poetin en zijn minister van Sport, Vitali Moetko, erkennen hun nederlaag, zo veel is duidelijk. De analyse van onvermijdelijkheid hadden zij in een vroeg stadium getrokken. Misschien reeds na de onthulling op de Duitse televisie, vorig jaar december, dat de Russische atletiek en de nationale dopingbestrijding zo rot zijn als een mispel. Alles wijst erop dat Poetin en Moetko een vlucht naar voren maken om de schade te beperken, om er specifiek voor te zorgen dat Russische atleten komende zomer aan de Olympische Spelen in Rio de Janeiro kunnen meedoen. Gezichtsverlies met een atletiekprogramma zonder Russen willen beiden hoe dan ook voorkomen.

Een belangenafspraak

Moetko, die ook aan het hoofd staat van het organisatiecomité van het WK voetbal in 2018, liet zich tegenover persbureau AP ontglippen reeds voor de strafbepaling van de IAAF overleg met voorzitter Sebastian Coe te hebben gevoerd. Hun beraad wijst op een belangenafspraak. Beiden zijn zeer waarschijnlijk een hersteltraject overeengekomen. Een deal volgens het scenario: jullie IAAF kunnen streng straffen, wij Russen zullen snel hervormen. Zo’n pact stelde Coe in staat zonder geopolitieke complicaties het gezicht van de IAAF als hoeder van de sport te redden.

Het wisselgeld voor Moetko zou een toezegging kunnen zijn, dat bij een snelle reorganisatie van zowel de nationale atletiekbond als de dopingautoriteit de Russische atleten na drie maanden mogen terugkeren op de wedstrijdbanen. Moetko zei vrijdagavond tegen AP – waarschijnlijk met voorkennis – letterlijk het volgende: „We reageren kalm, omdat we geen andere straf verwacht hadden. Maar de schorsing kan nog voor de WK indooratletiek, begin maart in Portland, worden opgeheven.”

Een ander signaal van stille diplomatie is het spoedberaad van Alexander Zhukov met IOC-voorzitter Thomas Bach in Lausanne. Zhukov is als IOC-lid en voorzitter van het Russisch olympisch comité (ROC) een vooraanstaand sportbestuurder en als voormalige vicepremier een vertrouweling van Poetin. Het is aannemelijk dat Zhukov voor damage control als frontsoldaat naar het IOC-hoofdkantoor is gestuurd. Rusland ziet het IOC terecht als een belangrijke partner in de strijd om strafverlichting.

Zhukov voerde reeds donderdag overleg met Bach, daags voordat de IAAF een straf had bepaald. Pas op zaterdag, een dag na de strafmaat, kwamen Zhukov en Bach in ronkende taal met officiële verklaringen, die er vooral op gericht zijn om het antidopingprogramma weer betrouwbaar te maken, „alles om de deelname van schone Russische atleten aan de Spelen te garanderen.” Daarnaast is overeengekomen dat het ROC bij de nationale atletiekbond orde op zaken zal stellen.

De kwetsbare positie van Rusland gebruikte Bach om een strategisch succesje te boeken. Hij kreeg van Zhukov openlijk steun voor het revolutionaire IOC-plan om het antidopingsysteem onafhankelijk van de de sportbonden te organiseren. Die taken wil het IOC naar WADA overhevelen. Politiek een gevoelige kwestie, waarbij Bach zich nu handig van de steun van Rusland, in casu president Poetin, heeft verzekerd.

Veel bedriegers ontsnappen

Het IOC, evenals veel internationale sportbonden, zijn al lange tijd uitermate ontevreden over het functioneren van WADA. Een greep uit de klachten: het antidopingbureau laat de veel bedriegers ontsnappen, werkt met onbetrouwbare laboratoriums en stimuleert niet de invoering het biologisch paspoort. Tijd voor ingrijpen, meent het IOC, dat nu in Rusland een belangrijke partner heeft gevonden.

Alle signalen uit Moskou, Lausanne en Monaco, waar de IAAF zetelt, kunnen worden samengevat onder de noemer ‘breng Russische atleten tóch naar de Olympische Spelen in Rio’. Moetko, Coe en Bach hebben de weg gebaand. Een (voorzichtige) voorspelling: over drie maanden wordt die mededeling officieel.