Column

TV over aanslagen Parijs: demp angst en paniek

Speciale zaterdageditie van 'Pauw' (VARA).

Bij de verschillen tussen New York 11 september 2001 en Parijs 13 november 2015 kun je het belang van sociale media moeilijk overschatten. Traditioneel was de taak van televisie om snel zo veel mogelijk informatie te verspreiden. Dat gebeurt nu, net als het helpen opsporen van vermisten, in eerste instantie via Twitter en Facebook.

De kwaliteit van de verslaggeving op tv en dagbladsites wordt nu vooral gedefinieerd door het filteren van de stroom van juiste en foutieve berichten, en correctie van stemmingmakerij.

Televisie was vrijdagavond traag, maar relatief betrouwbaar. Nieuwsuur kon aanvankelijk geen verbinding krijgen met NOS-correspondent Ron Linker. Later bleef het NOS Journaal tot na twee uur 's nachts in de lucht en vertelde ons in grote lijnen wat we wilden weten. Pauw slaagde erin om anderhalf uur na het begin van de aanslagen al een aangepast programma met relevante gasten te produceren.

Het moeilijkst had RTL Late Night het. Normaal ligt de nadruk vrijdagavond nog meer dan gebruikelijk op amusement. Nieuws komt binnen via Luuk Ikink, die voorleest wat hij van het net plukt. Je moet er niet aan denken dat hij alle speculaties en hoaxes (het Louvre en Pompidou branden!) ook had doorgegeven. Dat gebeurde niet en presentator Humberto Tan improviseerde zeer adequaat met de voor onze ogen steeds meer verbijsterde gasten van dienst.

De tweede belangrijke taak van televisie bij gebeurtenissen die mensen extreem beangstigen zou moeten zijn het tegengaan van paniek en het kanaliseren van gemeenschappelijke gevoelens van vrees, verdriet en rouw. Ook dat lukte relatief goed op zaterdag en zondag.

Pauw had direct twee redacteuren naar Parijs gestuurd om Nederlandse ooggetuigen te produceren voor een speciale zaterdageditie. De geschrapte herhaling van Ik Vertrek werd dus Ik Kom Snel Terug.

Nog belangrijker was het om deskundigen aan het woord te laten die de oorlogsretoriek van politici konden relativeren. In 2001 werd dat Maarten van Rossem nog zeer kwalijk genomen. Hoogleraar internationale betrekkingen Béatrice de Graaf legde nu in Pauw herhaaldelijk en geduldig uit waarom radicalisering van jonge moslims in Frankrijk veel meer kans maakt dan in Nederland en dat maatschappelijke polarisatie een expliciete doelstelling vormt van de terreur van IS.

Ook de Israëlische schrijver Amos Oz zei in Buitenhof verstandige dingen: „Het monster van de terreur komt voort uit verwondingen, en die bestrijd je niet alleen met een stok.”

In de categorie troost en verwerking maakte Paul de Leeuw zondag een mooie uitzending van Kun Je Het Al Zien? (VARA), met gedichtjes van kijkers en liedjes over liefde en angst.

Misschien is het essentieel dat televisie het niet de hele tijd alleen maar over verschrikkelijk nieuws heeft. Uit standvastigheid tegen de beoogde ontwrichting zou je ook heel veel vertrouwde programma's gewoon door moeten laten gaan. Vooralsnog zijn alle reportages over de voettocht van activisten naar de milieutop, Mijlpalen voor Parijs, door de NPO zaterdag, zondag en maandag geschrapt. Dat vind ik jammer, ik had graag gezien hoe er doorgelopen werd, over de grens bij Maubeuge.

In een eerdere versie van dit bericht stond abusievelijk dat Mijlpalen voor Parijs door de NPO geschrapt zou zijn. Een aanvulling: het programma is zaterdag, zondag en maandag geschrapt omdat de NPO voorrang geeft aan de actualiteit. De serie gaat morgen verder. Het bericht is aangepast.