Sport in tijden van terreur, in tijden van rouw

Meer dan alleen een spel, is sport ook middel om mensen bijeen te brengen. „We kwamen naar Parijs om te doen wat ons allemaal verbindt. Voetballen, met en tegen elkaar, in vriendschap.”

Na de oefeninterland tussen Frankrijk en Duitsland (2-0) verbleven toeschouwers uit voorzorg op het veld. Foto Franck Fife/AFP

Bas Dost had voor het eerst een basisplaats, hij had gescoord en ook nog gewonnen. In de prille nasleep van de oefenwedstrijd vrijdagavond tegen Wales kon je het de spits moeilijk kwalijk nemen dat hij sprak van een geweldige avond. Zoals ook journalisten hun werk deden door na afloop te informeren naar de blessures van Riechedly Bazoer en Virgil van Dijk. Zouden ze dinsdag kunnen spelen tegen Duitsland?

Pas na het versturen van de verslagen drong door dat de zege op Wales irrelevant was vergeleken bij wat zich op dat moment in Parijs afspeelde. Terwijl Nederlandse internationals over hun vorm en blessures spraken, bleek dat hun aankomende tegenstander de nacht moest doorbrengen in het Stade de France, schuilend voor terreur in de straten van Parijs.

Euforie werd verdrongen door schrik en zorgen. Internationals die in de Bundesliga spelen, dachten aan hun clubgenoten bij het Duitse elftal. Klaas-Jan Huntelaar zocht contact met zijn medespeler Leroy Sané bij Schalke 04. „Hij wilde maar één ding en dat was zo snel mogelijk naar huis”, aldus Huntelaar. Volgens teammanager Oliver Bierhoff heerste er verslagenheid in de kleedkamer van Duitsland.

Om de terroristen geen triomf te gunnen

Toch zullen ze morgen weer op het veld staan: de spelers van Duitsland gaven gehoor aan het verzoek van de Duitse bond om de vriendschappelijke wedstrijd tegen Nederland door te laten gaan, net als het oefenduel Engeland-Frankrijk op Wembley. Juist nu, zei interim-bondsvoorzitter Reinhard Rauball, „om de terroristen hun triomf niet te gunnen”.

Wat blijft is de onwerkelijkheid van een vriendschappelijke interland in tijden van rouw. Voetbal staat voor plezier, maar plezier maken voelt ongepast. PSV-doelman Ronald Waterreus zei na de aanslagen in Amerika op 9/11 dat hij na twee seconden al spijt had dat hij ’s avonds op het veld stond tegen Nantes. „Sommige spelers zaten gewoon te lachen in het hotel. Met die gasten moet je dan even later nog een wedstrijd spelen”, zei hij na het Europese duel met de Fransen. „Ongelooflijk.”

Bekend voorbeeld van een sporter die disrespect werd verweten, is de Fransman Michel Platini. Bij het Heizeldrama in Brussel (1985) juichte de speler van Juventus om zijn doelpunt in de Europa Cup-finale tegen Liverpool, terwijl naast het veld lichamen lagen opgestapeld van 39 toeschouwers die voor aanvang van het duel waren omgekomen in het gedrang van vechtende supporters op de tribune.

‘Jaarlijks vallen er meer verkeersdoden’

De eerste die nu publieke verontwaardiging zaaide was Jean Todt, voorzitter van autosportfederatie FIA. De Fransman vond het aanvankelijk niet nodig om voor de Grote Prijs van Brazilië een minuut stilte te houden voor de slachtoffers in Parijs. Jaarlijks vallen er meer verkeersdoden, zei hij. Er kwam uiteindelijk wel een minuut stilte. Ter gelegenheid van de jaarlijkse herdenking van verkeersdoden én de tragedie in Parijs.

De schok die de terroristen teweegbrachten, leidde tot vraagtekens voor de oefeninterlands van Duitsland en Frankrijk. Afgelasting leek reëel. Al was het maar om de Franse international Lassana Diarra tijd te geven om het verlies van zijn nichtje te verwerken, die elders in Parijs werd doodgeschoten toen hijzelf op het veld stond in het Stade de France.

Hetzelfde stadion vormt in 2016 het decor van het openingsduel van het EK. De loting is over vier weken, maar in plaats van voorpret heerst bezorgdheid. „We hebben gezien dat terroristen elk moment kunnen toeslaan, ondanks alle voorzorgsmaatregelen. Onze zorgen worden alleen maar groter”, zei voorzitter Noël Le Graët van de Franse bond.

Een Amerikaanse soldaat staat bij de ingang van Olympic Oval in Salt Lake City (2001). Iedereen die de Olympische schaatsbaan betreedt, wordt geconfronteerd met verschillende veiligheidsmaatregelen. Foto Marcel Antonisse/ANP

In het Amerikaanse Salt Lake City gingen de Winterspelen van 2002 gewoon door na de aanslagen van 2001. Kosten van de veiligheidsoperatie: ruim 300 miljoen dollar. Olympische locaties werden met hoge hekken omheind, bezoekers werden grondig gefouilleerd en langs skipistes lagen scherpschutters. De VS weigerden te zwichten voor terreur.

Zo staat het hoofd van het organisatiecomité van Euro 2016 in Frankrijk er ook in. Het toernooi afblazen is precies wat de terroristen willen, zei Jacques Lambert op de Franse radio. Volgens hem is de beveiliging van de stadions in orde en ligt het risico vooral op straat, waar mensen soms spontaan bijeenkomen om wedstrijden te kijken of overwinningen te vieren.

Van alle onbelangrijke dingen is voetbal het belangrijkste

Ondertussen was het de vraag of van Duitse en Franse spelers kon worden verwacht dat ze er dinsdag weer zouden staan. Het antwoord kwam van Lassana Diarra. Hij twitterde: „Juist nu is het belangrijk dat wij, de mensen die ons land en haar diversiteit vertegenwoordigen, het woord nemen en één lijn trekken tegen deze horror zonder kleur of religie.”

Paus Johannes Paulus II zei ooit: „Van alle onbelangrijke dingen is voetbal het belangrijkste.” Meer dan alleen een spel is sport ook middel om mensen bijeen te brengen, zoals de Duitse internationals dit weekend schreven in een statement: „We kwamen naar Parijs om te doen wat ons allemaal verbindt. Voetballen, met en tegen elkaar, in vriendschap.”

Morgen is bondskanselier Angela Merkel met haar kabinet aanwezig bij het duel. Namens Nederland is minister van Sport Edith Schippers erbij. „Deze wedstrijd is door de aanslagen in Parijs meer dan alleen maar een oefeninterland”, zei Schippers. „We zullen laten zien dat wij doorgaan met onze vrije manier van leven.”