Naar Noorwegen vlucht je op de fiets

Wie de oversteek naar Europa over zee te gevaarlijk vindt, komt achterom via Rusland. Maar wie naar Noorwegen wil, moet wel op de fiets komen.

Migranten met hun fietsen op de Russisch-Noorse grens in de buurt van Nikel.

Drieduizend platgedrukte fietsen liggen op een hoop bij een afvalplaats in Tana Bru. Van de bewoners komen de fietsen niet. Dat zou ook gek zijn: er wonen nog geen zevenhonderd mensen in de plaats in het uiterste noorden van Noorwegen. De fietsen komen van vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan, Irak, Pakistan en Iran die niet de riskante zeeovertocht maken van Turkije naar Griekenland, maar een visum aanvragen voor Rusland en fietsend de grens met Noorwegen over gaan.

De grens tussen de twee landen, die eindigt in de Barentszzee, is bijna tweehonderd kilometer lang. Volgens de Noorse grenspolitie zijn vorig jaar twaalf vluchtelingen fietsend Noorwegen binnengekomen. Dit jaar een stuk meer: zo’n vierduizend vluchtelingen hebben tot nu toe via de ‘Nordic route’ het land bereikt, ruim eenvijfde van de 21.946 mensen die dit jaar tot eind oktober in Noorwegen asiel hebben aangevraagd.

Moermansk

De reis verloopt als volgt: de vluchtelingen vliegen op Moermansk, reizen door naar het plaatsje Nikel, in de linkerbovenhoek van Rusland, en kopen daar een fiets. Vanaf daar is het nog vijftig kilometer tot de grensovergang. Velen nemen een taxi en pakken vlak voordat ze de grens bereiken hun fiets uit de achterbak. „Sommige vluchtelingen komen fietsend de grens over, andere lopen met de fiets aan de hand en een kindje achterop”, zegt de woordvoeder van de politie van Kirkenes telefonisch. Hij legt uit dat Rusland mensen niet toestaat lopend een grens over te gaan. En de Noren beboeten mensen die vluchtelingen over de grens rijden. Fietsen is dus de enige optie.

Maar na de grens hebben de vluchtelingen weer met Noorse regels te maken, die de Russische fietsen niet toelaat omdat ze niet veilig genoeg zijn. „De fietsen zouden geen voorremmen hebben, ook zijn de lichten vaak niet in orde. Ze mogen het land niet in”, zegt de politiewoordvoerder.

Wat gebeurt er dan met al de fietsen? „We gooien ze in containers en die worden opgehaald door een afvalbedrijf.” Arve Øverland is eigenaar van dat bedrijf, Øst-Finnmark Avfallsselskap. Hij werd vorige maand gebeld door de autoriteiten, of hij de fietsen van de vluchtelingen kon ophalen en vernietigen. „Ik dacht natuurlijk: waarom zou je al die nieuwe fietsen weggooien en recyclen, maar goed, dat zijn mijn zaken niet”, zegt Øverland telefonisch.

Aan het begin van de zomer waren het enkele tientallen vluchtelingen die deze route kozen. Vanaf september werd het steeds drukker, vertelt de politiewoordvoerder. In oktober kwamen er in een week tijd een paar honderd mensen per week het land binnen, twee weken geleden werden het er meer dan duizend per week.

Met als gevolg dat het bedrijf van Øverland al veertig containers vol fietsen heeft opgehaald. „Er ligt nu veertig ton metaal in de tuin”, zegt hij. Intussen wordt het in het noordelijke grensgebied steeds kouder en donkerder. Het is er nu tien graden onder nul. De Noren en vluchtelingen zien maar een paar uur licht per dag. De politie weet niet hoeveel vluchtelingen ze nog mogen verwachten. En de fietsen? Die worden naar een recyclingbedrijf gebracht en verwerkt tot herbruikbaar metaal, zegt Øverland.