Motie VVD in de Tweede Kamer: benoem een ombudsman voor de gehele publieke omroep

Er moet een ombudsman komen voor de gehele landelijke publieke omroep. Die moet – gevraagd en ongevraagd – de kwaliteit beoordelen van alle journalistieke programma’s van de omroep. Van NOS Journaal en Nieuwsuur, tot EenVandaag, Brandpunt, Radar en Kassa.

Dat stelde Tweede Kamerlid Ton Elias (VVD) vandaag tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van OCW, onderdeel media. Elias diende een motie in die staatssecretaris Dekker (Media, VVD) oproept voor 1 september volgend jaar een centrale ombudsman te laten instellen door koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Nu heeft alleen de NOS een ombudsman. Onderzoeksjournalist Margo Smit behandelt sinds 1 augustus van dit jaar klachten van het publiek en zij geeft advies over journalistieke kwesties aan de leiding van de NOS. Maar bijvoorbeeld Nieuwsuur (NTR/NOS) valt buiten haar bevoegdheid.

„Voor alle niet-NOS-programma’s”, zei Elias vanmorgen in de Kamer, „zijn we afhankelijk van de blauwe ogen en intrinsieke goedheid van karakter van de redacteuren voor een deugdelijke journalistieke werkwijze. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat dit regelmatig wringt. En er is geen correctiemechanisme.”

Elias wil dat de programmamaker die een journalistieke fout moet rectificeren – „in een uitzonderlijk geval van heftige schending van journalistieke basisregels”, zoals hoor en wederhoor – dat moet doen ín de uitzending. Nu staan de rectificaties volgens hem vaak in een vrijwel onvindbaar hoekje van de programmawebsite, terwijl de gewraakte televisie-uitzending eerst een miljoen kijkers trok.

Elias is niet de eerste die pleit voor een NPO-brede ombudsman. Vorig jaar stelde NOS-directeur Jan de Jong al dat een ombudsman voor de hele landelijke publieke omroep „dringend nodig is”. „Nu de overkoepelende NPO er serieus werk van maakt om de publieke zenders in Nederland onder één herkenbare gezamenlijke noemer te brengen lijkt het mij niet meer dan logisch dat een nieuw aan te stellen ombudsman een breed takenpakket heeft”, aldus De Jong in een opiniebijdrage in NRC Handelsblad.

Het moet volgens De Jong niet alleen gaan over uitingen op radio en tv, maar ook op websites, mobiele platforms en apps. En dus niet alleen over de NOS maar over alle verzorgers van media-aanbod binnen het publieke bestel. Een NPO-ombudsman is „onafhankelijk, beschikt over een eigen statuut en heeft volledige toegang tot alle journalistieke processen bij de NOS en de andere omroepen.”

Dat laatste was een belangrijk obstakel voor veel omroepverenigingen.