Hete nieuwe aardachtige planeet op 39 lichtjaar

Om een ster op slechts 39 lichtjaar afstand cirkelt een exoplaneet die niet veel groter is dan de aarde. Astronomen beschreven de nieuwe planeet, GJ 1132b, donderdag in Nature. Het is de meest nabije ‘aarde-achtige’ planeet tot nu toe. De ster die (op de zon na) het dichtst bij de aarde staat, is 4,5 lichtjaar weg.

GJ 1132b is opgespoord met acht telescopen in de Chileense Andes. Dit MEarth-South Observatory maakt sinds begin 2014 om de 25 minuten opnamen van een aantal sterren van het type ‘rode dwerg’ op minder dan 100 lichtjaar afstand. Rode dwerg-sterren zijn aanzienlijk kleiner, koeler en talrijker dan sterren zoals onze zon. Regelmatige ‘helderheidsdipjes’ zijn een aanwijzing dat een planeet om een ster draait, die vanaf de aarde gezien steeds weer voor zijn ster langs schuift. De lichtdipjes zijn in dit geval klein: als GJ 1132b zijn ster ‘bedekt’ (eens in de anderhalve dag) neemt de helderheid van de ster met 0,3 procent af. Daaruit kan worden afgeleid dat GJ 1132b slechts twintig procent groter is dan de aarde.

Uit vervolgwaarnemingen met een telescoop van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Chili blijkt dat GJ 1132b zijn ster een beetje aan het schommelen brengt, met een amplitude die erop wijst dat GJ 1132b zo’n zestig procent meer massa heeft dan de aarde. Hieruit volgt een geschatte dichtheid van 6 gram per kubieke cm, een waarde kenmerkend voor een ‘rotsplaneet’. Maar GJ 1132b staat wel zó dicht bij zijn ster, dat zijn oppervlaktetemperatuur wordt geschat op 200 graden Celsius – heel geschikt voor het bakken van broodjes, maar niet echt leefbaar.