Zonder kind geen comeback

Na vier jaar komt er een nieuwe plaat uit van Adele, die met haar album 21 een wereldsucces had. De Britse zangeres (27) vertelt over haar nieuwe album 25, haar kind en man, haar jeugd en seksisme.

Terwijl Adele haar vierdeurs Mini Cooper door een chique straat in Zuid-Londen stuurt, met een leeg kinderzitje achterin en een beker met resten van een boerenkool-komkommer-amandelmelkdrankje in de bekerhouder, komt er een vraag bij haar op. „Wat speelt er allemaal in de muziekwereld?” vraagt ze, in alle oprechtheid. „Ik ben niet op de hoogte.”

Het enige mogelijke antwoord ligt nogal voor de hand: nou, er is dat ene album, waar de hele muziekindustrie op zit te wachten…

„O, fuck off”, zegt Adele, terwijl ze me aanstoot en haar charmante, wat ongecontroleerde lach laat klinken – een opeenvolging van cartooneske ‘ha's’: het Adele-kakellachje, op YouTube al gemonteerd tot het verzamelfilmpje ‘The Adele Cackle’.

„O mijn God, stel je voor”, zegt ze, haar groene ogen wijd opensperrend: „Was het maar waar. Ik heb het gevoel dat ik een jaar te laat ben [met mijn nieuw album].”

Het is alsof haar laatste album, 21 uit 2011, niet het ongelooflijke verkoopcijfer van 31 miljoen exemplaren heeft bereikt, in een tijd waarin niemand meer muziek koopt. Alsof ze daarmee niet de bewondering oogstte van zangeressen als Beyoncé en Aretha. Alsof ze met dat album niet vrijwel elke denkbare prijs had gewonnen (behalve dan de Nobelprijs voor de Vrede).

„Maar echt”, zegt ze, „ik ben het contact met de muziek kwijt. Ik bedoel niet met alle muziek” – ze is een fan van FKA Twigs, ze houdt van Alabama Shakes, en begaf zich in het publiek op het Glastonbury-festival om Kanye te zien – „maar ik heb het gevoel dat ik niet weet wat in de hitlijsten staat en wat in de populaire cultuur van belang is”. Ze lacht weer. Ze is niet het contact met de werkelijkheid kwijt, verduidelijkt ze, maar gewoon met wat er nu speelt. „Just with what’s current.” Haar Cockney-accent is de laatste tijd minder sterk geworden, maar ‘with’ spreekt ze nog altijd uit alsof het eindigt met een ‘v.’

Ze rijdt onder een hemel die zelfs voor Londense begrippen grijs en somber is voor een oktobermiddag. Er is regen op komst, en dat bedreigt Adeles plannen om straks met haar drie jaar oude zoon Angelo naar de dierentuin te gaan.

Adele komt net van een repetitie met haar begeleidingsband, waar ze zittend op een stoel tegenover de musici haar allereerste liveversie van ‘Hello’ zong. Het is de melancholieke eerste single van haar derde album, 25, dat vrijdag 20 november uitkomt. (Ze is 27 geworden in mei, maar vernoemde het album naar de leeftijd die ze had toen ze eraan begon. „Ik zal wel een hoop gezeur krijgen waarom ik het album niet ‘27’ genoemd heb nu ik 27 ben”.) „Hallo, ik ben het”, zingt ze aan het begin van de single, alsof er enige twijfel over zou kunnen bestaan. (Als ze een paar weken later deze eerste single uitbrengt, levert die een record op: in de eerste 48 uur wordt die vijftig miljoen keer bekeken op YouTube.)

Geduld

Nu ze een klein kind moet opvoeden, heeft Adele rustig de tijd genomen voor het maken van haar nieuwe album. Een half jaar verstreek tussen het schrijven van de eerste regels voor ‘Hello’ en het voltooien van het refrein. „We hadden een half lied geschreven”, zegt producer/co-schrijver Greg Kurstin, die niet wist of Adele het nummer überhaupt nog af zou komen maken. „Ik moest gewoon heel veel geduld hebben.”

In de tekst van ‘Hello’ lijkt Adele zich te richten tot een of andere ex, maar, benadrukt ze, het gaat niet over één persoon. Het liefdesverdriet dat ze bezong op 21 heeft ze achter zich gelaten. „Het zou vreselijk zijn als ik nog steeds over die ex zou schrijven”, zegt ze: „‘Hello’ gaat meer over mezelf hervinden, over opnieuw met mezelf in contact komen.” De regel: ‘hello from the other side’ in het lied „klinkt een beetje morbide, alsof ik dood ben”, vertelt ze. „Maar het gaat om de andere kant van het volwassen worden, dat je je late tienerjaren, begin twintig overleefd hebt.”

Adele wil voorkomen dat het succes te veel vat op haar krijgt. Ze ziet zichzelf nog steeds als „een gewoon meisje uit Londen”, zij het dan eentje wier kleine auto voortdurend gevolgd moet worden door een bodyguard in een Range Rover. Met zijn ouderwets doortimmerde songteksten en strakke arrangementen leek 21 zich buiten de mainstream van de popmuziek te plaatsen, ook al werd het album beter verkocht dan bijna alle andere. Zo’n truc probeert Adele ook met haar carrière uit te halen. „Mijn carrière is niet mijn leven”, zegt ze, „het is mijn hobby.” Ze wil in staat zijn om haar albums uit te brengen, een tijdje in de schijnwerpers te staan, en dan weer terug te keren naar haar privéleven – steeds voor een paar jaar, zodat ze genoeg kan leven en tijd heeft om nummers te schrijven. „Ik denk dat ze twintig platen zal maken”, schat haar manager, Jonathan Dickins. „We gaan voor de lange termijn.”

Bang

„Mensen denken dat ik beroemd zijn háát”, zegt Adele. „Dat is niet zo. Ik ben er báng van. Ik denk dat het echt giftig is, en ik denk dat het heel makkelijk is om erdoor te worden meegesleurd.” In het begin van haar carrière werd ze muzikaal vaak vergeleken met Amy Winehouse, die ze maar een paar keer heeft ontmoet. „Amy kapot te zien gaan, dat is een van de redenen waarom ik bang ben. Dat ze van haar leven een puinhoop maakte, was voor ons allemaal toch ook een soort vermaak. Ik was er enorm verdrietig over, maar als iemand me een foto van haar liet zien waarop ze er slecht uitzag, bekeek ik die. Als we niet hadden gekeken, dan zouden ze zijn gestopt met haar fotograferen. Zoveel aandacht is echt beangstigend.”

Adele voelt zich nog steeds niet op haar gemak tussen beroemdheden. Toen ze eerder dit jaar een van haar idolen, Stevie Nicks, backstage mocht ontmoeten, barstte Adele in snikken uit („met snot, alles”). „Ik weet niet zeker of ik dat ooit kwijtraak, dat gevoel een beetje overdonderd te zijn op plaatsen waar veel sterren zijn”, zegt Adele, die de eerste tien jaar van haar leven in de arme, door misdaad geteisterde Londense wijk Tottenham doorbracht . „Ik heb altijd het gevoel dat ze me eruit zullen gooien. Of dat het allemaal een verborgencamerashow of zoiets zal blijken te zijn. Dat iemand me terug zal sturen naar Tottenham.” Ze droomt nog steeds dat ze van hoge gebouwen valt.

Sinds de geboorte van Angelo is Adeles leven heel huiselijk geworden. Maar ze is geen kluizenaar, benadrukt ze: „Ik ben in ieder fucking park, in elke winkel, in elke supermarkt geweest die je je maar voor kunt stellen.” Ze heeft een „zeer serieuze” relatie met Angelo’s vader, Simon Konecki, een 41-jarige zakenbankier die filantroop is geworden; een wat onbeholpen man met een warme glimlach. Ze ontmoette hem precies op het moment dat 21 een enorm succes werd. „Hij stimuleert en ondersteunt me”, zegt ze. „En daarvoor moet je een ruimhartig man zijn, want ik ben zeer succesvol in wat ik doe. Mijn vorige vriend kon er niet mee omgaan, met mijn succes, en dat hij mij moest delen met een massa mensen.” (Ze verwijst naar de ex over wie ze op 21 zong, al had ze daarna nog een andere relatie).

Een van de nieuwe nummers op 25, ‘Water Under the Bridge’, gaat over Konecki. Het is een opmerkelijk scherpzinnig liefdeslied dat in de verte doet denken aan Michael Jacksons ‘Human Nature’: „Als ik niet de ware voor jou ben”, zingt ze, „waarom hebben we dan alles doorstaan wat we samen doorstaan hebben?” – en het refrein vraagt: „Als je me de bons geeft / doe het dan voorzichtig.” „Het gaat over een relatie die ineens heel erg serieus wordt”, zegt ze, „zodat je er een beetje bang van wordt, en dan besef je ‘dit zit goed, dit is de relatie die ik zolang mogelijk wil koesteren.” Ze heeft Konecki nog niet het hele album laten horen. „Wat als-ie het niet leuk vindt?”

Stem

Adele is gestopt met roken („Ik ben er echt gek op, maar het is niet fucking cool als ik zou doodgaan aan een ziekte die je van roken krijgt en mijn kind zou er kapot van zijn”), en ze drinkt nog hooguit eens per week alcohol. „Ik kon iedereen onder de tafel drinken en daarna weglopen alsof er niets aan de hand was”, zegt ze, „maar katers en kinderen gaan niet samen. Dat is een marteling. Kinderen weten gewoon dat je een kater hebt en nemen je te grazen.”

Ze probeert ook conditie op te bouwen voor een mogelijke tournee, dus eet ze minder suiker en koolhydraten – hoewel niet heel streng („Ik ga mezelf niet van alles ontzeggen.”) En ze traint in de sportschool „om in vorm te komen, maar niet om een superslank maatje te krijgen of zo”.

Haar stem beschermt ze wel streng, met warming-upoefeningen voor haar keel, sinds ze in 2011 een stembandbloeding kreeg die leidde tot afgelasting van haar tournee en een keeloperatie. In 2012 maakte ze een dramatische terugkeer op het podium bij de uitreiking van de Grammy Awards. Haar toch al wereldschokkende stem klonk na de operatie sterker en zuiverder van toon: ze kan vier noten hoger zingen sindsdien. „Het maakt je stem helemaal nieuw”, zegt ze. „En dat vond ik eerst niet zo leuk, want ik had altijd een wat schorre klank, die aanvankelijk verdwenen leek.”

Dus op haar 27ste is Adele gezond en onder de pannen, leidt ze een keurig leven en heeft ze zware verantwoordelijkheden: een kind opvoeden en een wereldwijde carrière in stand houden. Kortom: geen pretje? Ze knikt en zegt lachend: „I’m no fun at all.” Ze gaat voornamelijk om met haar familie en vrienden die ze nog uit haar tienerjaren kent, met wie ze altijd is blijven optrekken. Een van hen is kinderboekenschrijver, de ander tv-producer.

Adele stopt de auto voor een onooglijk bakstenen gebouw van drie verdiepingen, naast een Texaco-pompstation. Op de begane grond is een koopjeswinkel. In een van de appartementen erboven woonde Adele vanaf haar 14de met haar moeder Penny. Haar vader was nauwelijks in beeld sinds ze een peuter was – hij is haar minst favoriete gespreksonderwerp, en ze weigert enig belang te hechten aan zijn afwezigheid in haar leven. „Achter het vierde, vijfde en zesde raam woonden wij”, wijst ze. Penny kreeg Adele toen ze achttien was, en ze hebben een goede band. Ze woonde nog bij haar moeder toen 21 een succes werd, en ze hebben nog altijd nauw contact. „We bespraken alles met elkaar”, zegt ze, „ik heb me nooit voor iets geschaamd tegenover mijn moeder. Daarom heb ik me ook nooit tegen haar afgezet, denk ik”. Tot op de dag van vandaag heeft Adele nog nooit ook maar een trekje van een joint genomen.

Adele schreef de liedjes voor haar eerste, vooral akoestische, wat jazzy album, 19, in dit gebouw. Ze kreeg een contract bij het onafhankelijke platenlabel XL direct na haar Fame-achtige podiumkunstopleiding, na een paar sterke demo’s op MySpace.

Ze kijkt naar haar oude appartement daarboven, en haar gezichtsuitdrukking is voor één keer moeilijk te lezen. Verlangen naar haar vroegere zelf, haar gevoel voor nostalgie, klinkt in verschillende nummers door op haar nieuwe album. Haar favoriete track is de ballad ‘When We Were Young’, die ze samen met singer-songwriter Tobias Jesso Jr. schreef. Het heeft in de verte iets van ‘The Way We Were’, een lied dat Adele tot tranen roerde toen ze het Barbra Streisand hoorde zingen bij een Oscar-uitreiking.

De melancholie over voorbije dagen, het verstrijken van de tijd op dit nieuwe album is, hoewel wat prematuur, oprecht. „Ik heb van veel dingen spijt sinds ik 25 geworden ben”, zegt Adele, „en verdriet raakt me tegenwoordig op een andere manier dan vroeger”. Ze zucht. „En ik zal nooit meer alleen, op m’n eentje zijn. Ik ben een moeder en heb een vaste relatie, dus het zal nooit meer alleen maar ikzelf zijn. Daarover heb ik geen enkele spijt. Maar ik heb wel het gevoel dat ik niet erg veel tijd voor mezelf gehad heb. Ik was het kind van mijn moeder, en nou ben ik moeder.” Ze lacht. „Ik heb ongeveer een periode van vijf jaar gehad waarin ik gewoon alleen mezelf was.”

Tegen de tijd dat ze zwanger werd, voelde Adele zich overmand door haar eigen succes. Ze was net over haar stemproblemen heen. Ze had net haar Grammy’s gewonnen en overwoog naar New York te verhuizen, toen ze zwanger bleek te zijn. Het leek allemaal te veel, maar: „Ik denk uiteindelijk dat de zwangerschap goed uitkwam op dat moment. Het lijkt misschien het hachelijkste moment om een baby te krijgen, maar ik werd overal een beetje bang van.” Angelo deed haar angst verdwijnen. „Toen ik hem kreeg, was alles weer in orde, en ik had weer overal vertrouwen in, want de wereld had me dit wonder geschonken. Ik werd een beetje een hippie, een Moeder Aarde-type, weet je.”

Terloops zegt ze: „Ik weet niet of ik wel een comeback had gemaakt als ik niet een kind had gekregen.”

Madonna

Je hoort het niet direct, maar een van de voornaamste inspiraties voor 25 is Madonna’s album Ray of Light. „Weet je wat ik zo fantastisch aan die plaat vond?” zegt Adele. „Dat is de plaat die Madonna schreef nadat ze haar eerste kind had gekregen, en voor mij is het haar beste album. Ik was zo in de war nadat ik een kind gekregen had, mijn hormonen gingen door het plafond, dat soort shit.” Ze voelde zich losgesneden van haar artistieke zelf. „Ik raakte steeds de weg kwijt, en ik kon maar weinig voorbeelden vinden van mensen in een vergelijkbare positie, van wie ik kon zeggen ‘fuck, die heeft zichzelf herpakt’. Totdat iemand zei: nou ja, Ray of Light natuurlijk.” Adele beluisterde de plaat steeds opnieuw, en was met name gegrepen door het nummer ‘Frozen’. „Dat lied heeft me mijn zelfvertrouwen teruggeven en daardoor kon ik weer mezelf zijn.”

Thuis is het bijna tijd voor Angelo’s middagslaapje, dus Adele parkeert de auto weer, zodat ze hem snel met FaceTime nog even kan zien voor hij onder zeil gaat. „Hij is een engeltje”, zegt ze, „hij brengt het beste in me boven, en hij is de enige die nee tegen me zeggen kan. Hij is mij de baas. Dat is grappig voor anderen om te zien, want in mijn werk ben ik verder de baas over alles.”

Ongeveer anderhalf jaar geleden dacht Adele dat ze wel genoeg liedjes voor een nieuw album had. Haar manager twijfelde en bracht de demo’s naar Rick Rubin, die ook bijdroeg aan 21. Rubin luisterde, krabde in zijn baard en zei tegen Adele: „Ik geloof je niet.” De songs hadden volgens hem niet genoeg diepte.

„Ik had in huilen kunnen uitbarsten toen hij dat zei”, herinnert Adele zich, „maar ik zei: ik ben mezelf op dit moment ook niet geloof ik, dus het verbaast me niet dat je dat fucking zegt.” Rubin en haar manager vertelden haar dat ze te haastig was. „En dat is niet de manier om een plaat te maken. Zeker niet als je een opvolger van 21 moet maken. Dus ik ging terug naar de tekentafel.”

Toen ze 21 maakte, kwam Adele naar opnamesessies met Moleskine-notitieboekjes vol ideeën voor liedteksten. Deze keer begon ze vaak met helemaal niets, en zong ze al improviserend. Haar medemuzikanten speelden akkoorden, terwijl Adele melodieën en teksten verzon. Jesso, met wie ze samen schreef, vertelt: „Voor mij was het de eerste keer dat iemand zo maar iets verzon en ter plekke zong, en dat het geweldig klonk.”

Met Bruno Mars probeerde ze een up-tempolied te maken, maar in plaats daarvan werd het een dramatische ballade, ‘All I Ask’, waarin Adele naar eigen zeggen haar hoogste noten ooit zingt. (Ze is een superster en erg uitdagend, vertelt Mars, die zich herinnert dat ze onenigheid hadden over een bepaalde tekstregel. Adele nam het op haar manier op, en „nu is het een van mijn favoriete stukken van de song”.)

In slechts één geval liep de samenwerking met andere artiesten voor 25 echt mis. Adele wilde met Damon Albarn van Blur een lied maken. Adele is een grote fan van Blur zegt ze, maar „dit eindigde als zo’n ontmoet-nooit-je-idool-moment”, vertelt ze. „Hij vond me onzeker, terwijl ik de minst onzekere persoon ben die ik ken.” De song is nooit afgekomen, en ze heeft er spijt van dat ze Albarn opzocht.

Adele wilde haar sound moderniseren, met wat synthesizers en drum pads. Zo zingt ze op ‘River Lea’, het nummer dat ze met Danger Mouse maakte, bij een koorachtig keyboardmuziekje waarvan de klanken gemaakt zijn van samples van haar eigen stem.

Adele vierde een recente verjaardag in het hippe Londense Japanse eetcafé Kurobuta, dat door de recensent van de Britse krant The Guardian als „krankzinnig lekker” en „belachelijk duur” werd omschreven. Deze avond is ze terug, en het restaurant heeft voor ons een apart, met kaarsen verlicht kamertje gereserveerd. We bestuderen het menu, waarop nogal veel gebakken gerechten staan. Adele vindt het grappig dat ik ook een low carb-dieet volg. „We houden ons er vandaag even niet aan”, zegt ze.

Ze bestelt eerst een amaretto, maar verandert dat toch in een glas sauvignon blanc, want ze herinnert zich dat ze geïnterviewd wordt.

Adele is zich ervan bewust dat haar wat ‘classy’ imago en muziek soms door critici gebruikt worden om popzangeressen met een platter en sexy imago, zoals Miley Cyrus, mee om de oren te slaan. Maar daar moet ze weinig van hebben. „Als iemand haar lichaam in de strijd wil gooien op het podium, wil ik niet degene zijn tegen wie ze afgezet worden. Dat is de ene vrouw tegen de andere vrouw opzetten, en ik ben niet moreel beter dan wie dan ook. Dus ik ben wel wat pissig dat dat gebeurt. Wat niet wil zeggen dat ik ineens mijn tieten tevoorschijn ga halen!”

„Zou ik mijn lichaam meer showen als ik dunner was?” denkt ze hardop door. „Waarschijnlijk niet, want mijn lichaam is van mij. Maar soms vraag ik me af of ik wel zo succesvol zou zijn als ik niet in de grote maten viel. Ik denk dat veel mensen iets van zichzelf in mij herkennen. Ik bedoel niet dat iedereen mijn maat heeft, maar ik ben niet perfect, zeg maar, terwijl veel sterren als onbereikbaar en onaanraakbaar worden neergezet.”

Seksisme

Ze vindt dat veel van de vragen die ze op dit vlak te horen heeft gekregen ronduit seksistisch zijn. „Ze hebben me zo fucking vaak gevraagd ‘Zou je in Playboy willen’ dat het belachelijk is. En vragen ze dat omdat ik een vrouw ben of omdat ik dik ben?”

„Ik ben een feministe”, zegt ze, nippend aan haar wijn. „Ik geloof dat iedereen gelijk behandeld moet worden, ongeacht ras of geslacht.” Ze herinnert zich dat ze tijdens zakelijke bijeenkomsten met louter mannen niet serieus genomen werd, dat ze benaderd werd met zo’n houding van ‘wat weet jij ervan?’ „Terwijl ik”, zegt ze, terwijl ze rechter op haar stoel gaat zitten, „de fucking kunstenaar ben. Dus ik weet fucking alles, eigenlijk. Dus praat niet zo kleinerend tegen me!”

Adele weet dat haar liedjes een troost zijn voor haar fans. „Als mijn muziek iemands gebroken hart kan helen, dan schenkt dat enorme voldoening”, zegt ze. „Deze nieuwe plaat heeft geloof ik niet zoiets van ‘Joehoe zie mij eens helemaal gelukkig zijn.’ Maar nu ik in een zonniger periode in mijn liefdesleven ben... – zullen mijn fans teleurgesteld in mij zijn omdat ik hun gebroken hart niet kan helen met een lied dat niet over liefdesverdriet gaat? Ik wil ze niet teleurstellen. Maar tegelijkertijd kan ik niet voor anderen een sombere of verdrietige plaat maken. Dat wordt geen echte plaat – tenzij ik zelf echt somber of bedroefd ben.”

Ze lacht als ik haar eraan herinner dat haar laatste interview in Rolling Stone eindigde met dat zij zich voorstelde wat er zou gebeuren als ze een stabiele relatie zou krijgen: „Geen muziek!” grapte ze toen. „Mijn fans zullen zeggen: Schat! Alsjeblieft! Ga scheiden!”

Maar zo ziet ze het nu niet meer. „Nog een liefdesverdrietplaat maken zou wel een beetje tragisch zijn. Niet eens tragisch maar een cliché!”

De vraag die haar zeer bezighoudt is: moet ze weer op tournee? Adele geeft zichzelf tot Kerstmis om daarover te beslissen. „Toen ik erover nadacht wat voor nieuws ik nog kon brengen, was het antwoord: een tour. Want dat heb ik nog niet echt gedaan.” Deze plaat is voorlopig de laatste kans om te gaan toeren, denkt ze. Want dat wil ze niet als Angelo straks naar school gaat.

Ze vreest nieuwe problemen met haar stembanden. „Als mijn stem het weer opgeeft, denk ik niet dat ik ooit nog een tour kan doen”, zegt ze. Dat durft ze niet. Studiowerk kan dan nog wel, met een opgelapte stem.

Maar als ze optreedt, belooft ze dat ze zeker ook oude nummers zal zingen. Ze is „forever 21”, grapt ze. „Dat je een plaat hebt die zo bepalend is voor jou, is een droom die werkelijkheid wordt voor iedere artiest. Als ik naar een concert van een bepaalde band ga – ik noem geen namen – en ze spelen hun grootste hit niet? Klootzakken! Daar kan ik echt boos om worden.”

„Voor de meeste mensen gaat het niet om je hele oeuvre”, zegt ze. „Meestal gaat het ze om het liedje dat hen herinnert aan iets in hun leven. Dan sluiten ze je in hun hart. En dat is het mooiste, het beste wat je overkomen kan.” Ze glimlacht, met ogen die stralen van de muziek die nog gemaakt moet worden. „Je moet dat liedje spelen.”