Knutselen met strafrecht voor Kamer stevig risico

Wat leuk! De Tweede Kamer gaat officier van justitie spelen! Artikel 119 van de Grondwet is uit 150 jaar slaap wakker gekust door het Openbaar Ministerie. Na aangifte van VVD-fractieleider Halbe Zijlstra heeft de recherche keurig vastgesteld welke fractievoorzitter er waarschijnlijk uit de zogeheten commissie-stiekem lekte. Kennelijk zijn de onderzoeksresultaten zo duidelijk dat ze niet genegeerd kunnen worden. Wat het lot is van de meeste aangiften; maar 1 op de 5 haalt het OM. Anders kan ik de bijzondere stap van het OM ook niet duiden. Er ligt ergens een pistool te roken en de Kamer mag het nu zelf oplossen. Geheel volgens de Grondwet. Het OM doet Wilders al. En jullie jezelf!

Dus is het nu keet in de trias politica. Dit is ooit zo bedacht om kabinet en Kamer te beschermen tegen overijverige of dubieus gemotiveerde officieren die een bepaalde minister of Kamerlid liefst achter de tralies zou zien. Als ik officier was, zou ik nu stilletjes pret hebben. Zie ze worstelen, dezelfde lui die het budget voor het OM met een kwart hebben ingekrompen. Praten over strafrecht is immers véél makkelijker dan strafrecht echt doen.

Ga maar na. Als de Kamer het bewijs straks overtuigend vindt, dan is het kiezen of delen. De Kamer kan van vervolging afzien, maar seponeren is nooit kosteloos. Geschonden normen niet handhaven betekent automatisch die normen uithollen. De Kamer windt zich ieder vragenuurtje op over de misstanden die dat oplevert. Als de Kamer lekken onbestraft laat, dan is dat voortaan mogelijk uit iedere commissie. Vertrouwelijke benoemingen (ombudsman), begrotingsstukken (voor zover het Prinsjesdagembargo nog serieus is te nemen) en nu dus de inlichtingendienst.

Gedogen is ook makkelijker dan handhaven, nietwaar. Strafrecht berust op de illusie dat het gebruikt kan worden; niet dat het per definitie gebruikt wordt. Deze zogeheten schaduwwerking van het recht veronderstelt wel dat als het gebruikt wordt, het doel feilloos wordt getroffen, voor maximaal effect. Zuiver rechtspolitiek geredeneerd zal de procureur-generaal bij de Hoge Raad straks dus opdracht van de Kamer krijgen om te vervolgen. Damn the consequences. Lekken als Kamerlid uit een geheim overleg is zonder twijfel een ambtsdelict. Het is ook moeilijk voorstelbaar dat de Kamer het lekken uit de geheime toezichtscommissie op de veiligheidsdiensten opeens niet belangrijk zou vinden. Anders had de commissie-stiekem destijds geen aangifte gedaan.

Of voorzitter Zijlstra toen besefte dat de kwestie als een boemerang terug zou komen? Politiek is dit uiterst riskant. Men had de kwestie ook kunnen wegen en verlies kunnen nemen. Maar wie A zegt, moet ook B zeggen. En nu zitten we dus in de heksensoep van straf- en staatsrecht waaruit dit giftige Grondwetsartikel is geboren. Niet al te lang geleden is nog vastgesteld dat dit, eenvoudig gezegd, een waardeloze procedure is. In 2010 onderzocht de commissie De Wijkerslooth het stelselmatig lekken van Prinsjesdagstukken. De conclusie: dit artikel is onwerkbaar en onhanteerbaar. Meer bevoegdheden dan bij een parlementaire enquête zijn er niet, het moet binnen drie maanden af en politieke ruis dreigt bij alles. Niet aankomen, aan dat artikel, dat leek het beste. En bij de eerstvolgende Grondwetsherziening stilletjes afvoeren. Vermoedelijk voorkomt art. 119 niet zozeer lichtvaardige vervolgingen maar maakt het eerder álle vervolgingen onmogelijk. In onze geschiedenis is er maar één voorbeeld. Minister Rijcken (marine) moest in 1868 van de Hoge Raad fl. 10,- betalen omdat hij zijn hond uitliet in een gebied waar veetyphus heerste. Klinkt ook 150 jaar later niet als een enorm ambtsmisdrijf. In 2009 probeerden vijf PVV-Kamerleden nog minister Van der Laan te laten vervolgen omdat hij Kamervragen met opzet niet zou hebben beantwoord. Daar ging de Kamer toen niet op in. Begin deze maand probeerde oud-advocaat Moszkocwicz het OM tegen het kabinet op te stoken met een aangifte wegens het ‘helpen van de vijand’. Namelijk door asielzoekers op te nemen, onder wie zich terroristen zouden bevinden. Strafrecht, het oefent een enorme aantrekkingskracht uit op de vergeldingsbelusten, ook in de politiek. Alle reden om er verre van te blijven.