Juichende meisjes

Afgelopen dinsdag was het dertig jaar geleden dat Garry Kasparov wereldkampioen werd, maar voor Nederland is dit toch vooral het jubileumjaar van Max Euwe, die tachtig jaar geleden wereldkampioen werd door in het Amsterdamse theater Bellevue de dertigste partij van zijn match tegen Alexander Aljechin remise te maken. Ik citeer nog eens Euwe’s biograaf Alexander Münninghoff over die dag: „Buiten in de Marnixstraat staan vele honderden in de gierende sneeuwstorm te wachten, ze hebben gehoord dat het onmogelijk meer lang kan duren, er is politie te paard.” Dat was op 15 december 1935. Door Euwe verviervoudigde het ledental van de nationale bond en bloeide het Nederlandse schaakleven.

De herdenkingsfeestelijkheden zijn donderdag al begonnen met de Max Euwe matches, georganiseerd door het Amsterdamse Max Euwe Centrum. Vier jonge Nederlandse talenten, van 13 tot 18 jaar, spelen ieder een korte match van vier partijen tegen Nederlandse grootmeesters.

Er wordt gespeeld in het Joke Smit College aan de Reinier Vinkeleskade in Amsterdam. Dat is het gebouw van het vroegere Gemeentelijke Meisjeslyceum waar Euwe lang wiskundeleraar was en waar ook de negende partij van die match tegen Aljechin werd gespeeld in een ruimte die toen de Toneelzaal was, later de gymnastiekzaal, nu de kantine – stof voor een kleine cultuurgeschiedenis – en waar nu commentaar gegeven wordt op de partijen van de Euwe matches.

Die negende partij in zijn eigen school verloor Euwe, wat voor zijn leerlingen misschien werd goedgemaakt doordat er tijdens die partij voor het eerst jongens uit naburige scholen in het meisjeslyceum mochten komen.

Alles kwam goed. In het speelzaaltje van de matches van nu is een mooie foto te zien waarop wereldkampioen Euwe op de statige entree van zijn school wordt toegejuicht door zijn leerlingen. Toegejuicht worden door tientallen meisjes, daar word je graag wereldkampioen voor.

Er is ook nog een filmlokaaltje, dus kom eens kijken. De laatste rondes zijn deze zaterdag (vanaf 13.30) en zondag (vanaf 12.00).

Jefim Geller - Max Euwe, kandidatentoernooi Zürich 1953

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. e3 c5 5. a3 Lxc3+ 6. bxc3 b6 7. Ld3 Lb7 8. f3 Pc6 9. Pe2 0-0 10. 0-0 Pa5 11. e4 Pe8 12. Pg3 cxd4 13. cxd4 Tc8 14. f4 Pxc4 15. f5 f6 16. Tf4 Wit speelt op mat en zwart moet moeilijke problemen oplossen. 16...b5 Twee uitroeptekens van Kasparov in zijn boek My Great Predecessors II. Hij schrijft: „Zulke rustige zetten zijn mooier dan welk offer dan ook!” 17. Th4 Db6 De bedoeling van zijn vorige zet. Hij combineert de verdediging met een tegenaanval. 18. e5 Pxe5 19. fxe6 Pxd3 20. Dxd3 Dxe6 Weer een moeilijke beslissing. Na het voor de hand liggende 20...g6 heeft wit 21. Lh6 Pg7 22. Lxg7 Kxg7 23. Pf5+ (Euwe). 21. Dxh7+ Kf7 22. Lh6 Th8?!! Twee uitroeptekens van Kasparov voor de grote schoonheid van dit torenoffer en een vraagteken omdat 22...Dd5 23. Te4 Tc6 volgens hem objectief beter was geweest en zwart een voordeeltje zou geven. 23. Dxh8 Tc2

Zie diagram

Deze stelling werd wereldwijd bestudeerd en de conclusie was dat wit zich kon verdedigen met 24. d5 Lxd5 25. Td1 Txg2+ 26. Kf1 en dat het dan ongeveer gelijk zou staan. Euwe gaf nog een andere mogelijkheid voor zwart die gevonden was door K. Dreijer uit Johannesburg: 24...Db6+ 25. Kh1 Df2 26. Tg1 Lxd5 27. Te4 Lxe4 28. Pxe4 Dh4 29. Pd6+ Pxd6 30. Dxg7+ Ke6 31. Dg8+ Ke5. Een fantastische variant waar Euwe teveel vertrouwen in had. Kasparov liet zien dat wit na 32. Td1 De4 33. Le3 zou winnen. 24. Tc1 Geller vindt de enige verdediging niet. Hij ontneemt zwarts dame veld c4, maar die komt toch binnen. 24...Txg2+ 25. Kf1 Db3 26. Ke1 Df3 Wit gaf op, hij gaat mat.