Einde kolencentrales komt ook hier in zicht

Nederland kan zijn doelen voor duurzame energie nog halen. Als de kolencentrales dichtgaan, ook nieuwe. Hoe gaat Den Haag dit doen?

Ze hebben miljarden gekost en draaien nog maar net. Toch is de kans reëel dat ook de drie nieuwste kolencentrales binnen afzienbare tijd alweer worden uitgezet. Betrokkenen melden, op basis van anonimiteit, aan deze krant dat er „verkennende gesprekken” gaande zijn tussen de overheid en de producenten.

Gaat Nederland in navolging van Duitsland, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten inderdaad drastische stappen zetten om de uitstoot van CO2 terug te dringen? Milieuorganisaties roepen al jaren om de sluiting van alle kolencentrales in Nederland.

Delta-topman Arnoud Kamerbeek, zette het onderwerp afgelopen zomer op de agenda van de energieproducenten. „Door nu de kolencentrales stil te leggen kunnen we de CO2-uitstoot in de energiesector al heel snel met de helft terugdringen”, aldus Kamerbeek in juni.

Dat was kort na de uitspraak in de zogeheten ‘klimaatzaak’ die Nederland verplicht tot een reductie van de uitstoot van CO2 met 25 procent ten opzichte van 1990. Wat met de afspraken in het Energieakkoord niet gehaald zou worden. Volgens de laatste berekeningen zouden we op niet meer dan 17,4 procent uitkomen. Een gat van ruim 7 procent dus. Het idee om dan maar alle kolencentrales dicht te doen heeft inmiddels stevig postgevat in Den Haag. Volgens betrokkenen is alleen de VVD nog tegen.

Meer stroom importeren

De ECN (Energie Onderzoek Nederland) heeft intussen berekend dat het ook inderdaad kan. Gascentrales die zijn uitgezet gezet omdat ze te weinig opleveren, kunnen weer worden aangezet. Wat een gemiddeld huishouden slechts 88 eurocent per maand meer zou kosten. Het doel, de verlaging van de uitstoot van schadelijke broeikasgassen, zou darmee worden gehaald. Zij het dat er meer stroom wordt geïmporteerd uit de buurlanden, wat de uitstoot daar weer kan opdrijven, tekent ECN aan.

Kamerbeek voelt zich „gesterkt” door de uitkomsten van het rapport en door het feit dat „politici nu openstaan voor deze discussie”.

Ook Jeroen de Haas van Eneco vindt het de „hoogste tijd dat Nederland en Nederlandse bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen door Nederland kolenvrij te verklaren in 2020”. Hij wijst erop dat dit „een van de meest goedkope” maatregelen is om de vereiste CO2 -reductie in 2020 te halen. Afvang en opslag van CO2 (CCS) komt niet van de grond en is veel te duur. „Het sluiten van de kolencentrales maakt een reductie mogelijk die gemiddeld 16 euro per ton CO2 kost, de kosten van CCS liggen tussen de 60 en 100 euro per ton reductie.”

Forse schadeclaims

Hans Grünfeld waarschuwt namens de zakelijke energiegebruikers (VEMW) dat de eigenaren van de kolencentrales nooit uit vrije wil zullen sluiten. „De economische vooruitzichten van deze moderne centrales zijn vooralsnog gunstig”. Gedwongen sluiting zou volgens Grünfeld daarom leiden tot „forse schadeclaims”.

De vraag of Nederland de stekker trekt uit de resterende kolencentrales, is daarmee vooral een financiële. Of zoals Ed Nijpels, toezichthouder op het Energieakkoord, het stelt: hoe financier je dat? En dat is volgens ingewijden precies waar op dit moment „verkennende” gesprekken over worden gevoerd.

In het Energieakkoord is afgesproken dat de nieuwe kolencentrales bijna 4 miljard euro subsidie krijgen om biomassa bij te stoken. Dat leek logisch om de stroomopwekking te verduurzamen. Maar door de uitspraak in de klimaatzaak ziet de puzzel er anders uit, en ligt nu de nadruk op CO2 -reductie. Er ligt dus bijna 4 miljard euro klaar aan wisselgeld als de kolencentrales sluiten. De grote vraag is niet meer of, maar hoe Den Haag dit gaat doen?