De juiste man, zo vaak op de verkeerde plek

Bondscoach van Oranje voert moeizame strijd na de uitschakeling voor het EK. Rode draad in zijn carrière: gebrek aan draagvlak. „Blind is uitermate geschikt.”

Filminstituut Eye in Amsterdam, vorige week vrijdag. Danny Blind neemt het woord bij de lancering van NietBlind. Samen met zijn zoon Daley is hij gevraagd als boegbeeld van deze stichting die fondsen werft voor onderzoek naar slechtziendheid en blindheid. „Mooi om mijn naam hieraan te verbinden”, zegt hij. In een folder van NietBlind staat: „Ook nu als coach zijn mijn ogen mijn belangrijkste wapen.”

Het is de dag na Ajax – Fenerbahçe, het duel dat Blind een zeldzaam publicitair succesje bezorgde. Daar heeft iedereen immers kunnen zien wat de bondscoach bedoelde toen hij eerder die week zei dat Robin van Persie „niet fris, niet scherp” is. De spits van Fenerbahçe oogt inderdaad niet fris, niet scherp. Goed gezien van Blind? „Dat zou flauw zijn om te zeggen.”

Bovendien gaat het nu over de stichting NietBlind. Even geen voetbal. Eén vraag dan, over het bondscoachschap: ergens de afgelopen weken ook maar een seconde gedacht aan stoppen? Blind: „Geen moment. Natuurlijk was ik liever na komende zomer begonnen, zoals de bedoeling was. Maar de KNVB beschikte anders.”

Blind is charmant, vriendelijk, aanraakbaar. Duidelijkheid is zijn mantra, ook in de omgang met de pers. Hij legt uit, geduldig. Zelfs bij de zoveelste vraag over de hoed van Memphis Depay, over een sms naar Robin van Persie, over PSV-verdediger Joshua Brenet die vermoedens uitte over een voorliefde bij de bondscoach voor Ajacieden. Over het polsen van Dirk Kuijt voor een terugkeer. Wanneer springt Blind uit zijn vel? Nooit.

Donderdag, tijdens een persconferentie in Cardiff, kijkt hij glimlachend in de vele camera’s die zijn opgesteld in de perszaal van het Cardiff City Stadium. Grinnikend om de vraag aan Arjen Robben waarin wordt opgemerkt dat de wedstrijd op vrijdag de dertiende wordt gespeeld, dezelfde dag waarop Nederland op het WK en EK won van respectievelijk Spanje (5-1) en Frankrijk (4-1). „Zo, zo”, zei Blind.

Hij lijkt er schik in te hebben en is misschien wel een van de weinigen die zich daadwerkelijk verheugt op een oefenduel waarin Oranje dient als sparringpartner voor een ploeg die wél naar het EK gaat. Valt er voor hem wel iets te winnen in Wales? Een oefenzege zegt weinig, maar Blind kan ieder succesje nu gebruiken. Blind: „Er valt voor mezelf zeker wat te winnen. Mijn cijfers zijn niet om over naar huis te schrijven.” Nederland won met 2-3.

Niet extravagant

Hij hoopte in Wales op een Oranje dat de gunst van het teleurgestelde volk wilde heroveren en gebruikt hiervoor een woord waar het in het wederopbouwproces allemaal om zal draaien: goodwill.

Vandaar dat charmeoffensief. Of is de geboren Zeeuw van nature te vriendelijk om journalisten de mond te snoeren? Wie Danny Blind bestudeert, ziet een bondscoach die zich niet anders voordoet dan hij is. In niets is hij extravagant. Als speler gaf hij al af op te hoge salarissen voor jonge spelers die hun reputatie nog moesten waarmaken, diende hij hondstrouw contracten uit en toen zoon Daley bij zijn entree bij Manchester United direct een skybox huurde voor het gehele seizoen, vroeg hij of Daley dat wel zeker wist. Hij vond het veel geld.

De mensen die hem als adviseur bonden aan de Jeugd Voetbal Opleiding Zeeland, noemen hem trouw aan zijn roots. Voorzitter John Dane: „Danny is een heel gewone man, die zomers met oude bekenden op de Zeeuwse stranden voetbalt.”

Vanuit Oost-Souburg reed Blind ooit met zijn vader richting het bondsbureau in Zeist, dat de toen 17-jarige speler had geselecteerd voor de UEFA-jeugd. Een verhaal dat zo vaak is opgediept dat het bijna versleten is. „Mijn vader en ik konden ter plekke de weg niet vinden”, memoreerde Blind in de Volkskrant. „Uit pure verlegenheid heb ik toen tegen mijn vader gezegd dat hij rechtsomkeert moest maken. Als hij dat had gedaan, waren we gewoon vertrokken.” Later zei hij dat een generatiegenoot als Marco van Basten dat nooit zou hebben gedaan. Volgens Blind had die zijn vader over de vluchtstrook gedirigeerd.

Blind groeide erna uit tot een groot voetballer in de Nederlandse competitie. Hij won vijf landstitels, de Champions League en verzilverde in de finale om de Wereldbeker de beslissende strafschop.

Voetbalverslaafde

Al zijn ploeggenoten van Ajax waaierden uit, maar Blind bleef. Nooit, tot op de dag van vandaag, diende hij een buitenlandse werkgever: bijzonder voor een voetbalpersoonlijkheid van zijn statuur. Kenners die vaak van hem verliezen bij voetbalquizzen, zien hem als de voetbalencyclopedie van Nederland. Voetbalverslaafde. Intelligent, welbespraakt, tactisch sterk en zo bezield van het vak dat hij zich niet kon voorstellen dat er medespelers waren die de avond voor een wedstrijd niet naar videobanden van de tegenstander keken. Toekomstig toptrainer, kon niet anders.

Toch kende hij een trage opmars in het trainersgilde. Wat ook strookt met een interview met deze krant, aan het einde van zijn spelerscarrière. „Er moet een periode van jaren tussen zitten zodat je zo min mogelijk spelers traint met wie je nog hebt gevoetbald. Ik wil straks als trainer graag mezelf zijn. Op een natuurlijke wijze leiding geven. Vaak lukt dat niet als je boven ex-collega’s komt te staan.”

In 1999, kort nadat hij gestopt was als voetballer, vroeg Ajax-voorzitter Michael van Praag hem ‘directeur spelersbeleid’ te worden. Die functie bestond niet, maar Van Praag zag er wel iets in toen Blind daar aan het eind van zijn spelerscarrière zelf over begon. Zeven maanden later stopte Blind, vastgelopen in de woeligheid van het transferbeleid van Ajax, een spoor van miskopen achter zich latend.

Ook de benoeming tot (weer) technisch directeur tien jaar later, na vele andere functies bij Ajax, was eigenaardig en kortdurend. Terwijl de club overhelde naar het Cruijff-kamp, trok Blind in 2011 op met vier commissarissen om samen met Louis van Gaal de Ajax-directie te vormen. Dat plan sneuvelde na een rechtsgang van de vijfde commissaris: Johan Cruijff. „Het had Danny gesierd als geaarde Ajacied als hij met die achterbakse plannen naar buiten was getreden”, zei ledenraadvoorzitter Rob Been jr. toen.

Clubgeranium

Aan Blind kleeft het imago van handige manoeuvreerder. Vriend en voormalig perschef van Ajax David Endt vindt dat onterecht. „Integendeel: hij zoekt juist niet de makkelijke weg. Uit plichtsbesef of clubliefde zet hij zich ergens voor in, ook als dat weerstand oproept.” Dat Blind bij Ajax zo hard sneuvelde in de machtsstrijd onder Cruijff, is pijnlijk. Maar dat heeft hem ook gedwongen om verder te kijken. „Je moet als clubicoon ook uitkijken dat je geen clubgeranium wordt”, zegt Endt.

Zo werd het de KNVB, toen Van Gaal Blind als assistent in dienst nam. Duitsland, dinsdag tegenstander van Oranje, kende met het klaarstomen van assistent Joachim Löw in de boezem van het nationale elftal veel succes. Dat was ook het idee van de KNVB-directie toen de opvolging van Van Gaal op de agenda stond.

Op 16 december 2013 ging de raad van commissarissen van de KNVB akkoord om Guus Hiddink te benaderen voor het bondscoachschap. De commissarissen gaven ook hun fiat aan het ‘opleidingsmodel’ waarbij een assistent klaargestoomd zou worden voor de hoogste baan. Maar wie dan die functie – en dus het toekomstig bondscoachschap – zou krijgen, was toen nog niet besloten, aldus een betrokkene.

Zo is ook het bondscoachschap op een onorthodoxe manier op Blinds pad gekomen. Ronald Koeman was in beeld bij de KNVB, maar die bedankte. De directie pakte toen door met Blind. „Daar waren we in 2013 al wel over uit”, zei directeur betaald voetbal Bert van Oostveen afgelopen zomer in deze krant. „Op basis van geluiden uit de groep, eigen waarneming, luisterend naar Van Gaal. Wij dachten: het zou voor de KNVB niet slecht zijn om de kennis en kwaliteiten van Blind te behouden. Wetende dat een groep dertigers straks afscheid zal nemen. Dus er moet worden doorgeselecteerd, door iemand die weet wat er aan komt in onder-15 en onder-17. Daar vinden en vonden wij Blind uitermate geschikt voor.”

Nadat Blind in 2006 werd ontslagen als trainer van Ajax, zijn enige termijn als hoofdcoach, sprak technisch directeur Martin van Geel: „Hij was de juiste man, maar niet op de juiste plaats.” Draagvlak bij het bestuur ontbrak, supporters steunden hem wél. Als bondscoach is dat nu precies omgekeerd. Sinds Oranje onder zijn hoede het EK misliep, lijkt Blind geen goed meer te kunnen doen. Bij alles wat hij doet, knaagt de vraag: maar wat heeft Blind dan als coach allemaal gepresteerd?

Zelf straalt Blind in niets uit dat hij lijdt onder scepsis en kritiek. In Cardiff loopt een bondscoach rond die net zo goed de voorman van een succesvol land had kunnen zijn. „Mijn vader is een sterke man”, benadrukte zoon Daley vorige maand al.

In al zijn onverstoorbaarheid zet Danny Blind voort waar hij zelf wel van overtuigd is: een toekomst met Oranje.