Zeven adviseurs voor de Europese wetenschap

Europa heeft nu zeven chief scientific advisors in plaats van één. Socioloog Pearl Dykstra is een van hen.

Pearl Dykstra, hoogleraar empirische sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, wordt de hoogste wetenschappelijke raadgever van de Europese Commissie. Dat wil zeggen, één van de zeven. Want de functie van chief scientific advisor wordt vanaf nu door zeven personen vervuld, en niet langer door één, zoals voorheen.

De commissie maakte de samenstelling van de groep eerder deze week bekend. Er zitten klinkende namen bij als Cédric Villani, het extravagante Franse wiskundegenie, en Dame Julia Slingo, directeur van het Met Office, het Britse meteorologisch instituut. De groep gaat de commissie gevraagd en ongevraagd wetenschappelijk advies geven bij prangende, met onzekerheden omgeven politieke kwesties, zoals vulkaanuitbarstingen, ziekte-uitbraken en vergrijzing.

Ophef

Dat er nu zeven topadviseurs zijn heeft te maken met de ophef die ontstond rond de eerste chief scientific advisor van de commissie, de Schotse bioloog Anne Glover, die in 2012 werd aangesteld onder voorzitterschap van José Manuel Barroso. Ze raakte in opspraak wegens een advies over genetische modificatie, dat verkeerd viel bij lobbygroepen als Greenpeace. De nieuwe commissievoorzitter, Jean-Claude Juncker, schrapte vorig jaar haar functie en verving die door een „high level group” van zeven personen. Het moet de positie van de hoogste wetenschappelijke adviseur minder kwetsbaar maken.

Wat de rol precies wordt van de groep weet Dykstra nog niet. „In ieder geval wil de commissie via ons snel toegang tot topwetenschappers op allerlei gebieden”, zegt ze telefonisch vanuit Brussel. Daarom zijn de leden mede geselecteerd op hun brede netwerk. Zo is Dykstra vicepresident van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Juist die rol van snelle ‘wetenschapsmakelaar’ lijkt bij uitstek geschikt voor de chief scientific advisor, zegt James Wilsdon, hoogleraar Wetenschap en democratie aan de Universiteit van Sussex, die wetenschappelijk advies aan politici bestudeert. Politieke kwesties (een vulkaanwolk die het luchtverkeer bedreigt, klimaatverandering, een vluchtelingencrisis) hebben verschillende tijdsporen. De ene vraagt sneller beslissingen dan andere. Voor langetermijnkwesties heeft Europa al talloze adviesorganen, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of voedselveiligheid. De chief scientific advisor lijkt eerder van nut in noodgevallen, als politici snel en informeel toegang willen tot gezaghebbende en gewogen kennis.

Wilsdon is positief over de groep, ook al omdat die zeker 20 man ondersteunend personeel krijgt. „Dat was bij voorganger Anne Glover juist een frustratie: het gebrek aan staf en financiering”, zegt Wilsdon. Hij vindt de groep van zeven gebalanceerd qua samenstelling, qua sekse en land van herkomst.

Maar op Dykstra na hebben wel alle groepsleden een bèta-achtergrond. „Focus op het positieve”, zegt Dykstra daarover. „Er zit tenminste één sociaal wetenschapper bij.”