Vergeet Piet. Het hele festijn verandert

Het Amsterdamse Sinterklaascomité verving Zwarte Piet vorig jaar door Schoorsteenpiet. Het nam daarmee het voortouw in een felle discussie. Dit jaar leidt het comité de aandacht af van de Pietendiscussie door Sints programma om te gooien.

Een jaar na de introductie van de Schoorsteenpiet komt het comité voor de intocht van Sinterklaas in Amsterdam met een volgende vernieuwing. „We laten de camera wegzwenken van Zwarte Piet”, zegt comitévoorzitter Adriaan Krans.

Sinterklaas maakt dit jaar niet alleen zijn feestelijke wandeling van het Scheepvaartmuseum naar het Leidseplein. Hij zal ook tot en met zijn verjaardag, drie weken lang, als kindervriend in de hoofdstad blijven opduiken met evenementen voor kinderen. En op 6 december vertrekt hij even feestelijk als hij er deze zondag aankomt.

Pietendiploma

Gedurende die drie weken zal Sinterklaas bijvoorbeeld op verschillende dagen „ontvangen” in het grachtenhuis Museum Van Loon. Hij gaat voorlezen in Van Goghmuseum, uit brieven waarin Vincent van Gogh over Sinterklaas schreef. Daarna kunnen de kinderen er teken- of schilderles krijgen.

Kinderen uit tehuizen kunnen in het Scheepvaartmuseum hun Pietendiploma halen. Er komt een ponyrijles en een Sinterklaasconcert van het Nederlands Philharmonisch Orkest. Sommige van de bijeenkomsten zijn alleen voor kinderen uit gezinnen die het financieel niet ruim hebben.

Het intochtcomité stond op een kruispunt toen Adriaan Krans anderhalf jaar geleden als voorzitter aantrad. De discussie over het voorkomen van Zwarte Piet had een zware wissel getrokken op de vrijwilligersorganisatie. Intern was verdeeldheid over wel of geen zwart geschminkte Piet, sponsors haakten af uit angst te worden geassocieerd met een omstreden evenement.

„Never waste a good crisis”, zegt Krans terugblikkend. Als consultant, in zijn werkzame leven, had hij drie stappen „qua verandermanagement” voor ogen. Eerst een analyse van „de onverbiddelijke werkelijkheid”: de discussie over Zwarte Piet zal niet overwaaien. Dan een bevrijdend denkraam creëren: dat was de Schoorsteenpiet die vorig jaar voor het eerst in de intocht meeliep. Toen kwam een kwart van alle Pieten uit de schoorsteen. Dit jaar zal bij de helft het gezicht niet donker geschminkt zijn, maar bestreken met roetkleurige vegen, om stereotype associaties met zwarte mensen te vermijden.

Het drie weken durende Sinterklaasfeest is wat Krans het „wenkend perspectief” noemt. Hiermee wordt het feest helemaal weggetrokken van de aanhoudende, scherpe discussie over Zwarte Piet. Ter illustratie: vorig jaar leidde de officiële intocht in Gouda tot negentig arrestaties in die stad en één bij de intocht in Amsterdam.

De verandering van het Amsterdamse programma zet een ander traditioneel element van Sinterklaas centraal, namelijk zijn kwaliteit als barmhartige kindervriend. En het levert nieuwe mogelijkheden op voor sponsors. „Toen ik het in september voorstelde aan onze vrijwilligers, waren die meteen dolenthousiast”, zegt Krans.

Gesponsorde Sint

Wat de sponsors betreft: op 4 december opent Sinterklaas de effectenbeurs met een gongslag. Hij benoemt daar ook „twintig Amsterdamse ambassadeurs van de bisschop van Myra”, zegt Krans. Die betalen ieder 2.000 euro, en brengen ook elk tien nieuwe vrienden aan, zodat de vriendenstichting van het intochtcomité een kloek startkapitaal krijgt.

Wat staat daar tegenover? „Uiteraard een handgeschreven certificaat”, zegt Krans met een glimlach. „De ambassadeurs krijgen de echte Sinterklaas thuis – reken maar dat dat hun kinderen mooie selfies voor in de klas oplevert. Ze varen mee op volgboten en mogen plaatsnemen op de tribune op de Dam. Ze mogen vijf kinderen opgeven die gedurende het jaar een paar keer post krijgen van Sinterklaas. En ze mogen zichzelf twee jaar lang ambassadeur van de bisschop van Myra noemen.”