Leidinggeven in het Slotervaart: betalen in cash, banen voor familieleden

Slotervaartziekenhuis Betalingen in cash, banen voor familieleden, verstrengelde privé -en zakenbelangen: onder Aysel Erbudak ging het er aan de top van het Slotervaart onorthodox aan toe.

Aysel Erbudak is op haar kamer, ze draait de sleutel in het slot van de brandkast. Zou 10.000 euro voldoende zijn? De bestuursvoorzitter van het Slotervaartziekenhuis pakt een bundel bankbiljetten uit een envelop van de kluis, de kluis van kamer 2c in het ziekenhuis.

Het geld is ditmaal voor haar collega in de raad van bestuur, medisch specialist Dees Brandjes. Hij, een van de best verdienende ziekenhuisbestuurders van Nederland, zit even omhoog. Hij heeft een voorschot nodig. In de kluis wordt geen kwitantie achtergelaten, althans die kan het ziekenhuis later niet vinden.

In haar periode als bestuursvoorzitter blijkt Erbudak regelmatig geld uit de kluis te pakken. Van 45.000 euro is het geadministreerd. Verder leefde zij, vooral de laatste jaren, op de creditcard van het ziekenhuis. Ze kreeg ook nimmer salaris, dus deed ze het maar zo.

Dat had alles te maken met de manier waarop het ziekenhuis in de zeven jaar dat zij leiding geeft (2006-2013) wordt bestuurd. Het Slotervaartziekenhuis wordt in 2006 gered door Jan Schram, een mensenschuwe vastgoedmagnaat uit Beverwijk, en zijn zakenpartner Aysel Erbudak, een ongepolijste ondernemer die zich beweegt in societykringen. Ze stopt als parkeerwachter bij de Beverwijkse Zwarte Markt en begint als directeur.

Ze krijgt met iedereen ruzie

Erbudak bewerkstelligt een financiële omslag. Het bijna failliete ziekenhuis wordt in de zeven jaar dat zij leiding geeft meer dan 22 miljoen euro rijker. Een kwart daarvan komt op het conto van collega-directeur Jos Beijnen, de ziekenhuisapotheker die voor het ziekenhuis miljoenen verdiende met de productie, distributie en verkoop van heroïne in het kader van een landelijk hulpverleningsproject voor junks. Erbudak snijdt vlak na haar aantreden een hele managementlaag weg bij het van oorsprong socialistische Slotervaart.

Boekomslag

Het voormalige gemeentelijke ziekenhuis is inefficiënt, bureaucratisch en duur. Erbudak saneert met verve.

Maar haar confronterende manier van zakendoen verliest zijn uitwerking: zij krijgt na verloop van tijd met iedereen ruzie. Reeds bestaande ongenoegens komen tot eruptie nadat Jan Schram in zijn eigen ziekenhuis overlijdt. In 2013 wordt ze ontslagen.

Daarna komt een reeks opmerkelijke zaken aan het licht. Zo blijkt Erbudak na haar ontslag nog intensief contact te onderhouden met de bankier van ING die het ziekenhuis als probleemklant in portefeuille heeft. Onzakelijk intensief.

ING is de enige betrokkene die er na de schorsing van Erbudak bij het ziekenhuis op aandringt dat de bestuursvoorzitter weer terugkeert. Verder wil iedereen van haar af: van commissarissen tot medische staf, van ondernemingsraad tot aandeelhouders. Erbudak verneemt dat ING een onderzoek naar de bankier instelt. In een e-mail aan zijn baas neemt ze het voor hem op. Ze benadrukt dat hij geen informatie naar haar lekte, maar juist andersom: zij naar hem. Erbudak had aan hem „een grote steun in een moeilijke persoonlijke fase, door zijn menselijke betrokkenheid”.

ING haalt de bankier van het dossier. Hij wordt niet ontslagen, maar vertrekt wel uit de wrakkencentrale van de bank, de afdeling die probleembedrijven onder zich heeft.

‘Alleen maar aasgieren om ons heen’

Of de bank ook toezichthouders over de kwestie heeft geïnformeerd, wil ING desgevraagd niet zeggen. De bank zegt zich nooit uit te spreken over klantrelaties en ook niet over individuele medewerkers.

In algemene zin geldt dat ING indien wij, al dan niet op basis van eigen bevindingen of naar aanleiding van onderzoek door derden, op onregelmatigheden stuiten die niet in lijn zijn met onze business values en gedragscodes, wij onderzoek instellen en adequate maatregelen treffen. Over individuele gevallen doen wij echter nooit uitspraken.

Aysel Erbudak op het plein voor het Slotervaartziekenhuis, 2007.

Erbudak onderhield ook niet-zakelijke contacten met Paul Overmars, op dat moment commissaris van het financiële conglomeraat Achmea en president-commissaris van de zorgdivisie van Achmea. Dat komt van pas als zij een hoogoplopend conflict krijgt met zorgverzekeraar Achmea. Het ziekenhuis wil veel meer zorg leveren dan de zorgverzekeraar wil inkopen.

Erbudak schermt intern met de vriendschap met Overmars. Aan haar collega’s in de raad van bestuur mailt ze begin 2013: „Ze komen dichterbij, maar nog niet wat we willen. We gaan vrijdag reageren, dan heb ik ook met Paul kunnen spreken.”

Foto Bram Budel

Een paar dagen later mailt ze aan de aandeelhouders: „Gisteren heb ik een aantal uren gesproken met de president-commissaris van Achmea die een goede persoonlijke vriend van mij is. Die waarschuwde mij er ook al voor dat wij alleen maar aasgieren om ons heen hebben.”

Commissaris Overmars spreekt op zijn beurt met Roelof Konterman, de eindverantwoordelijke van de zorgdivisie, over de voortgang van de onderhandelingen met het Amsterdamse ziekenhuis. Dat is nodig vanwege de grote belangen die op het spel staan in het conflict met het Slotervaart. Achmea vreest dat dit gevolgen kan hebben voor de reputatie en strategie van haar inkoopbeleid bij ziekenhuizen.

Achmea zegt dat Konterman, inmiddels lid van de raad van bestuur van Achmea, op de hoogte was van de contacten tussen Erbudak en Overmars die „niet de zakelijke relatie tussen Achmea en het Slotervaartziekenhuis” betrof. Overmars geeft direct commentaar, hij onderschrijft de lezing van Achmea.

Lees ook: Heroine redt het ziekenhuis

Verdienen aan een zorginstelling

De eigenaar van het ziekenhuis, Jan Schram, heeft een warme platonische relatie met Erbudak. Hij is huisvriend, helpt ook met de opvoeding van de kinderen van Erbudak. Maar hij wil meer. Hij wil met haar trouwen, vertelde Erbudak eerder in deze krant. En hij wilde een kind van haar.

In de periode dat het ziekenhuis eigendom is van Jan Schram en zij de leiding heeft, lopen zaken en privé wel vaker door elkaar. Erbudak laat haar kinderen in de BMW van het ziekenhuis van school halen, de BMW 5-serie waarmee overigens binnen drie jaar tijd 68 verkeersovertredingen voor een boetebedrag van in totaal 7.606 euro worden begaan. Schram betaalt de tickets als de medisch specialisten uit de raad van bestuur, soms met hun vrouw, naar Turkije gaan om daar de plannen te bekijken voor een Turks ziekenhuis.

Het Openbaar Ministerie doet op dit moment nog onderzoek naar de 1 miljoen euro die via Turkije uit het ziekenhuis is verdwenen naar een privé-vastgoedproject van Erbudak dat verbonden was aan de plannen met het Turkse ziekenhuis.

Ziekenhuizen mogen geen winst uitkeren. Maar er zijn meer manieren om aan een zorginstelling te verdienen. Schram en Erbudak laten het ziekenhuis hun eigen bedrijven inhuren voor callcenterdiensten en ict. Erbudak combineert de functie van ziekenhuisdirecteur jarenlang met die van directeur van haar eigen callcenter. Bij het ziekenhuis voert een neef van Jan Schram vaak rechtszaken voor het ziekenhuis, een andere neef werkt op de financiële afdeling. Familie van Erbudak doet het beheer van de koffieautomaten en werkt bij de schoonmaak. Als er vragen over komen, legt ze uit dat haar familie veel harder en beter werkt.

Alarmbellen zijn afgegaan

Commissarissen zijn veelal zakenpartners van eigenaar Jan Schram, terwijl die onafhankelijk behoren te zijn. Eén commissaris is getrouwd met de zus van een lid van de raad van bestuur. Schram wijzigt een paar keer de statuten waarbij hij macht naar zich toe trekt ten koste van de raad van commissarissen die het bestuur moet controleren. Een commissaris die genoeg krijgt van het ongrijpbare gedrag van het zakenduo verlaat uiteindelijk het ziekenhuis. Hij wordt nimmer door het ministerie of andere autoriteiten bevraagd naar de reden van zijn vertrek.

Terwijl er toch wel een aantal alarmbellen is afgegaan om het ziekenhuis misschien wat scherper in de gaten te houden. Vlak na haar aantreden in 2006 wordt bekend dat Erbudak tweemaal door de strafrechter is veroordeeld. Schram pleegde alleen economische delicten: hij weigerde stelselmatig de cijfers van zijn hoogste bv te deponeren en betaalde daar de boete voor.

In 2008 worden Erbudak en Schram door de Belastingdienst verdacht van belastingontduiking. Fiscale inspecteurs doen ter plaatse onderzoek bij parkeerplaatsen die de twee in Beverwijk exploiteerden. Daar wordt gezeuld met grote sommen contant geld waarbij het vermoeden bestaat dat de belastingaangiftes hiervoor veel te laag zijn, noteren zij in hun verslag. Schram draagt zo via zijn bedrijven te weinig omzet- en vennootschapsbelasting af en Erbudak te weinig loonbelasting, is het vermoeden. Als de inspecteurs ter plaatse de boel komen verkennen op de parkeerplaats naast de Beverwijkse Bazaar, doen de aanwezige parkeerwachten snel hun hesjes uit en maken zich uit de voeten.