Brouwers: vreugde bij geldbedrag

Jeroen Brouwers krijgt voor zijn roman ‘Het hout’ de ECI Literatuurprijs

Op een groot scherm in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag toont Jeroen Brouwers zijn vreugde over de prijs. Foto David van Dam

‘Heb je het geld bij je?” vroeg de verheugde ECI Literatuurprijswinnaar Jeroen Brouwers aan journalist Tonko Dop. Brouwers zat in zijn woning ‘Noli me tangere’ (‘Raak me niet aan’) in het Vlaamse Zutendaal toen juryvoorzitter Andrée van Es bekendmaakte dat de ECI Literatuurprijs (voorheen AKO Literatuurprijs) naar de roman Het hout van Jeroen Brouwers ging.

'Magistrale roman'

De jury vond Het hout ‘een magistrale roman over onderdrukking en seksueel misbruik op een katholiek jongensinternaat’. Van alle zes genomineerden (naast Brouwers waren dat Stephan Enter, Mark Schaevers, Inge Schilperoord, P.F. Thomése en Annelies Verbeke), was gekozen voor ‘meesterschap, stilistische brille, beklemming en volharding’.

Lees ook: ECI Literatuurprijs: dit vindt NRC van de kanshebbers

De 75-jarige Brouwers was bij de uitreiking niet aanwezig vanwege gezondheidsredenen en benauwdheid. In een volle zaal van de Koninklijke Schouwburg in Den Haag waar de uitreiking plaatsvond barstte het publiek in lachen uit toen Brouwers op een groot scherm een sigaret opstak terwijl hij de felicitaties in ontvangst nam. Brouwers voelde, zo gaf hij aan, „vreugde, en het geldbedrag komt mij zeer te pas”. Aan de prijs is een bedrag van 50.000 euro verbonden.

Dubbel gevoel

Minder vreugde was er uiteraard bij de andere auteurs, die een avond achter de rug hadden van korte interviews en filmpjes over de naamsverandering en het ‘merk’ ECI. Vooral bij AtlasContact was er een dubbel gevoel: enerzijds vreugde omdat een auteur uit hun fonds had gewonnen, maar anderzijds was de reactie geserreerd omdat een teleurgestelde Thomése wel aanwezig was.

Brouwers leek overigens niet de voorkeur van het aanwezige publiek te genieten. Enkele leesclubs hadden zich gebogen over de zes genomineerden en gaven door middel van gejuich en gejoel aan dat ze de voorkeur hadden voor Dertig dagen van Annelies Verbeke. Alsof het om een nationalistische competitie ging, werd er af en toe met een Belgische vlag gezwaaid.

Dooie Duitsers

Ondertussen slaagde journalist Arjan Visser erin om aan alle aanwezige genomineerden een leuke uitspraak te ontlokken. Vooral die van Mark Schaevers over zijn biografie van de in Auschwitz omgekomen schilder Felix Nussbaum, viel in de smaak: „Ik verzamel dooie Duitsers zoals anderen postzegels verzamelen”.

Jeroen Brouwers werd vooraf wel de meeste kansen toegedicht. Niet in de laatste plaats door hemzelf: in de krant van gisteren gaf hij al aan dat de ECI Literatuurprijs op zijn tafel terecht moest komen.

Het hout – een roman waarin geen misdienaar nog veilig is voor de seksueel grijpgrage handen van de kloosterbroeders halverwege de jaren vijftig – was al eerder genomineerd voor de Gouden Boeken Uil, maar viel toen buiten de prijzen. In een recensie in deze krant werd vooral de manier waarop Brouwers de lezer gevangen hield in de taal geprezen.

Publiciteit

Brouwers zelf vatte zijn roman gisteren als volgt samen: „Het is een exposé van wat opeens in de publiciteit kwam: misbruik in pensionaten. Toen dacht ik: ik ken dat, niet dat ik tot een van die jongetjes behoorde die werden misbruikt, maar ik heb het leven daar van dichtbij meegemaakt”.

Lees ook: interview Jeroen Brouwers: 'Het is een goed boek, dat wéét ik'

Eerder verwerkte Brouwers zijn ervaringen op het internaat in onder meer zijn debuutbundel Het mes op de keel. Jeroen Brouwers won de prijs, toen nog AKO Literatuurprijs geheten, al eens in 2001 voor zijn roman Geheime Kamers.