Met wie moet Aung San Suu Kyi haar macht straks delen?

Ondanks haar verpletterende zege kan de Nobelprijswinnares bij de regeringsformatie niet om de nog altijd machtige generaals heen.

Foto Axel Schmidt/Reuters

Voor het eerst sinds 1962 zal Birma politiek niet geleid worden door het leger of een stroman van de strijdkrachten. Na vijf dagen van stemmen tellen maakte de Birmese kiescommissie vanmorgen bekend dat de partij van Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi de belangrijke drempel van 329 zetels in het parlement is gepasseerd. De NLD heeft nu een absolute meerderheid in het parlement.

Dat betekent dat Aung San Suu Kyi zonder formele inmenging van het leger of van de legergezinde Unie voor Soldariteit en Ontwikkelingspartij (USDP) een nieuwe president kan benoemen en een regering kan formeren. Toch kan Aung San Suu Kyi, die zelf constitutioneel geen president kan worden wegens de buitenlandse nationaliteit van haar kinderen, niet om het leger heen. De ministers van Defensie, Binnenlandse Zaken en Grenszaken worden benoemd door de bevelhebber van de strijdkrachten, niet door de president. In Birma zijn dit machtige ministeries.

Daardoor dreigt een gepolariseerde situatie te ontstaan. De NLD domineert het parlement en de politiek. De partij van Aung San Suu Kyi kan naast de president ook nog een vicepresident benoemen en zelfstandig wetten aangenomen krijgen. Het leger blijft dus belangrijke delen van het staatsapparaat domineren.

Het wordt steeds duidelijker dat gesprekken nodig zijn tussen Aung San Suu Kyi en het leger om tot een middenweg en een politiek vergelijk te komen.

De 70-jarige Aung San Suu Kyi heeft het leger en de USDP opgeroepen tot een dialoog. „Onderhandelingen voor nationale verzoening”, noemt de Nobelprijswinnaar de gesprekken die zij wil voeren. De bevelhebber van Tatmadaw, zoals het Birmese leger heet, heeft toegezegd te willen onderhandelen zodra de definitieve verkiezingsuitslag binnen is, wat nog enige tijd kan duren. Shwe Mann, een prominent lid van de USDP, heeft ook gezegd gesprekken te steunen.

Shwe Mann wordt gezien als een mogelijke presidentskandidaat, aangezien hij afkomstig is uit het leger maar ook hervormingsgezind is.

De NLD van Aung San Suu Kyi heeft het ook beter gedaan dan verwacht in de etnische gebieden ten koste van lokale partijen. Ongeveer een derde van de Birmezen hoort tot een etnische minderheid. Veel minderheden verkeren al decennia op voet van oorlog met de Birmese regering.

Ook met hen moet de NLD tot een vergelijk zien te komen. De vrees bestaat dat als groepen als de Kachin en de Wa zich buitengesloten voelen, zij minder snel geneigd zijn mee te werken aan vredesonderhandelingen.

Op een persconferentie eerder deze week toonde Alexander Graf Lambsdorff, de Duitse leider van de waarnemers van de Europese Unie, zich positief over het verloop van de verkiezingen. Wel had hij kritiek op het uitsluiten van honderdduizenden moslims, veelal van de Rohingya-minderheid in het westen van Birma.

Lees ook: Hoe ziet de nieuwe macht van Birma er uit?