785.000 euro, thuis in de bezemkast

Een oncoloog in ruste stond deze week als eerste terecht in een omvangrijk onderzoek naar belastingontduiking.

Stapeltjes bankbiljetten lagen verborgen in de ventilatieschacht achter de bezemkast van zijn huis in Amsterdam. Het was geld waarover de oncoloog in ruste nooit belasting had betaald en dat lang op een bankrekening in Luxemburg had gestaan. Bij een huiszoeking vonden opsporingsambtenaren vorig jaar een bedrag van 785.000 euro in contanten. „Zolang het geld in Luxemburg was voelde het als Monopoly-geld, maar toen ik het contant in huis had begon het op mij te drukken”, zei Gerrit S. (69) deze week in de Amsterdamse rechtbank.

De rechtszaak tegen de oncoloog is de eerste inhoudelijke zitting in een omvangrijke operatie van justitie tegen belastingontduiking via buitenlandse bankrekeningen. De oncoloog krijgt als het aan het Openbaar Ministerie ligt een celstraf van 20 maanden voor het decennialang ontduiken van belastingen en witwassen. Daarnaast moet de oncoloog de staat 3,5 miljoen euro betalen en worden zijn drie huizen in Amsterdam verbeurd verklaard.

De oncoloog was jarenlang hoogleraar in Rotterdam en afdelingshoofd van de Daniel den Hoed Kliniek, het kankercentrum dat tegenwoordig onderdeel is van het Erasmus MC. „Toen ik daar aantrad in 1983 was er aan wetenschappelijk onderzoek helemaal niets”, vertelde hij, „Twee laboratoria zijn er dankzij mij gekomen.” En met geld van de farmaceutische bedrijven die betaalden voor het doen van onderzoek.

Van dat onderzoeksgeld vloeide elk jaar ook een deel naar S., die het geld liet overmaken naar een rekening in Luxemburg. Die rekening stond op naam van een stichting, want – zo had een bankmedewerker gezegd – farmaceutische bedrijven maken liever geen geld over naar een anonieme nummerrekening. „Er waren toen in Rotterdam wel 400 van die stichtingen. Het was net zo normaal als roken”, zei S. Pas rond 2000 werden deze stichtingen door Erasmus opgeslokt.

Over de bijverdiensten betaalde hij al die jaren geen belasting. Het zwarte geld van de Luxemburgse rekening nam hij veelal contant op en hij gebruikte het om op grote voet leven. Hij trakteerde op etentjes en theaterbezoek, verzamelde kunst – schilderijen van Corneille –, ging vliegen in een eigen propellervliegtuigje van 50.000 euro en gaf geld aan zijn vijf kinderen die het weer op hun eigen rekening zetten. Dit uitgeven van zwart geld ziet het OM als ‘witwassen’.

Een kofferbak vol geld

Toen in 2013 het bankgeheim in Luxemburg werd opgeheven, nam S. zijn zwarte spaargeld contant op en bracht dat in de kofferbak van zijn auto naar huis waar hij het verstopte. Toch liep de oncoloog tegen de lamp, door ‘project debet-credit’.

Daarbij keek de Belastingdienst welke Nederlanders in het buitenland grote transacties deden met hun pinpas of creditcard. Met een totaal van 158.000 euro bleek S. een van de subtoppers. Via een autoverhuurbedrijf achterhaalden de opsporingsambtenaren zijn identiteit en vervolgens legden zij de transacties naast de belastingaangifte, die niet leek te kloppen.

De advocaat van S. maakte bezwaar tegen deze ‘sleepnetmethode’, omdat de opsporingsambtenaren niet de bevoegdheid zouden hebben om transacties met bankpassen in te zien. De rechtbank verwierp dit bezwaar

Het grootste bezwaar had de verdediging tegen de berekening van het bedrag waarover de oncoloog geen belasting betaald zou hebben. Rond 2002 stond er 2,2 miljoen euro op de rekening, maar volgens S. had hij in de jaren tachtig en negentig heel succesvol belegd op de beurs. Die belastingvrije winst stond ook op die rekening.

Maar als vermogens vermengd raken, zegt het OM, dan geldt het hele vermogen als zwart. De oncoloog verzuchtte: „Ik heb bewust het risico genomen dat ik zou worden gepakt voor belastingontduiking. Ik heb nooit gedacht dat ik door het uitgeven van zwart geld aan het witwassen was.”