Nog nooit politicus voor Hoge Raad wegens ambtsmisdrijf

Eén keer eerder is vergeefs een poging gedaan politici voor Hoge Raad te brengen.

VVD-kamerlid Ton Elias vanmorgen bij aankomst bij de presidiumvergadering (dagelijks bestuur van de Tweede Kamer) over het lekken. Foto BART MAAT/ANP

Het dichtste bij de kwestie die vandaag het Binnenhof beheerst, komt het onderzoek dat de rijksrecherche in 2009 deed, op verzoek van toenmalig premier Balkenende. Er waren stukken uit de ministerraad gelekt over het uitdiepen van de Westerschelde, dat lag toen ontzettend gevoelig. Het lek werd nooit gevonden.  

De zaak waar Tweede-Kamervoorzitter Anouchka Van Miltenburg en haar dagelijks bestuur vandaag over beslissen, is groter. Het gaat volgens het Openbaar Ministerie om het „mogelijk lekken” door „één of meer leden” van de commissie-stiekem, waar de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer in zitten. Officiële naam is de commissie voor de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CIVD) en die vergadert in beslotenheid en onder de voorwaarde van strikte geheimhouding. Informatie lekken kan volgens het OM een ambtsmisdrijf zijn. 

1 | Is er ooit een politicus vervolgd voor een ambtsmisdrijf?

In de landelijke politiek is dat nog nooit gebeurd. Alleen de Tweede Kamer en de regering kunnen beslissen Kamerleden, ministers en staatssecretarissen te vervolgen wegens een ambtsmisdrijf. Zij kunnen daartoe opdracht geven aan de procureur-generaal van de Hoge Raad. De politicus moet dan meteen terechtstaan voor de hoogste strafrechter.

In 2007 is wel een poging gewaagd: burgers wilden de ministers Donner en Dekker laten vervolgen vanwege de brand in een cellencomplex op Schiphol. De Hoge Raad zei er niets mee te kunnen, omdat het niet de Tweede Kamer of de regering was die de opdracht gegeven had.

2 | Wat is een ambtsmisdrijf?

In de wet staat een lange lijst, vrij specifiek omschreven misdrijven die samenhangen met de functie van een ambtenaar of politicus. Voor reguliere misdrijven kunnen Tweede Kamerleden volgens de reguliere procedure als ‘gewone’ burgers worden vervolgd – denk aan het strafproces tegen PVV’er Geert Wilders.

3 | Welke rol speelt NRC in deze kwestie?

Het OM schrijft in de persverklaring van gisteren dat „belgegevens van onder meer de leden van de CIVD zijn onderzocht en enkele personen zijn gehoord”. De rijksrecherche heeft geen telefoons getapt. De NRC-journalist die het artikel over de commissie-stiekem schreef, is niet door het OM gehoord.

Naar aanleiding van berichtgeving in De Telegraaf dinsdag heeft NRC Handelsblad-hoofdredacteur Peter Vandermeersch opheldering gevraagd aan het OM, omdat mogelijk in strijd is gehandeld met de persvrijheid. Het OM reageerde daar gisteren summier op en herhaalde onder meer de passage uit het persbericht dat geen telefoons zijn getapt. NRC zegt niets over de totstandkoming van het artikel omdat de krant grote waarde hecht aan bronbescherming.