Is die verkiezing bij de SP wel zo eerlijk?

SP’ers morren: Ron Meyer krijgt meer hulp van het bestuur dan Sharon Gesthuizen om voorzitter te worden.

Foto ANP / Erik van 't Woud

Sunita Biharie, voorzitter van de lokale SP in Apeldoorn, had vorige week een poll op Twitter gezet met de vraag wie de nieuwe voorzitter van de SP moet worden. „Ik ben benieuwd!” 66 procent van de stemmen ging naar Sharon Gesthuizen, de rest naar Ron Meyer. Biharie sprak zich expliciet uit voor Gesthuizen: „Zet ’m op!”  

Meteen werd het bestuur van Biharie gebeld door het landelijke bestuur van de SP. Moest dat nou allemaal online? Biharie lacht een beetje als ze ernaar gevraagd wordt. „Laat ik het zo zeggen: ik ben niet zelf gebeld dus ben ik officieel niet op het matje geroepen.” Maar met haar bestuursleden sprak ze wel af dat als „landelijk’ nog eens belt met een klacht, iedereen meteen naar Biharie doorverwijst.

Eind november kiest de SP op een partijcongres een nieuwe voorzitter. Boegbeeld Jan Marijnissen houdt ermee op, na 27 jaar. Dus trekt de verkiezing tussen vakbondsman Ron Meyer en Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen de aandacht: wie gaat de Grote Leider opvolgen?

Er is nog iets bijzonders: het zijn vrije verkiezingen. Voor het eerst kunnen SP-leden kiezen uit twee serieuze kandidaten met ieder hun eigen visie op de SP. In de zomer stelde Gesthuizen zich ineens kandidaat. Daarna kwam het partijbestuur – waarin Marijnissen, partijleider Emile Roemer, Tweede Kamerleden en regiobestuurders zitten – met Meyer als hun voorgedragen man. Zo’n voordracht gebeurt bij andere partijen niet als er meerdere kandidaten zijn.

Zo ontstond afgelopen maanden, tegen de wil van de partijtop, een heuse verkiezingscampagne. Twee dingen vallen erin op. Eén: veel SP-leden worstelen met de plotselinge keuzevrijheid. Twee: het partijbestuur steekt geregeld het dunne lijntje over tussen voorlichting en sturend optreden. De partijtop voert stiekem campagne voor Meyer, zeggen SP’ers.

‘Ron is een echte kartrekker’

Neem een vergadering van de SP-afdeling in Enschede, begin deze maand. Rob Kolner vertelt uitvoerig waarom bij uitstek Meyer voorzitter moet worden. Kolner zit namens de regio Overijssel in het landelijke partijbestuur. Voor Gesthuizen houdt hij zo’n praatje niet. En zo ging het op veel meer regiobijeenkomsten.

Of een mail van Koen Verhofstad aan afdelingsvoorzitters uit de provincie Utrecht, eind september. Hij zit als regiovertegenwoordiger in het landelijk bestuur en mailt een lijst rond met veelgestelde vragen. Waarom Meyer is voorgedragen als voorzitter? „Ron is een bouwer en weet wat besturen is, is afdelingsvoorzitter geweest, is een echte kartrekker.” Let op, schrijft Verhofstad: deze mail is niet geschikt om één op één door te sturen aan gewone leden. „Daar is de beantwoording te samenvattend voor.”

Het klopt dat het partijbestuur af en toe corrigerend optreedt, zegt partijsecretaris Hans van Heijningen, hoewel hij die mail uit Utrecht „onverstandig” vindt. Als Van Heijningen mensen domme dingen ziet doen, spreekt het bestuur hen daarop aan, zegt hij. „Dat zien wij als collectieve verantwoordelijkheid van het bestuur. Denk drie keer na voor je iets zegt of doet, anders schaadt het de partij, zeg ik dan.”

Het zijn misschien vrije, maar niet per se eerlijk verkiezingen, zegt oud-Kamerlid Ewout Irrgang, die Gesthuizen steunt. Hij noemt het „Afrikaanse toestanden.” In veel landen kan de oppositie zich daar wel kandideren, maar dat wil niet zeggen dat ze kans maakt. „In de SP gebeurt nu hetzelfde. Alleen Ron krijgt in de campagne ondersteuning van het partijapparaat.”

Officieel krijgt geen van beide praktische hulp uit Amersfoort, waar het partijkantoor staat. Toch zeggen meerdere SP’ers dat Pim Siegers, die op het partijbureau werkt en ook kandidaat is voor het nieuwe partijbestuur, Meyer met zijn campagne helpt. Uit een e-mail in bezit van deze krant blijkt dat Siegers voor Meyer contact legt met een afdeling en zijn optreden organiseert voor een kennismakingsavond. Meyer zegt dat Siegers „geen rol in mijn campagne speelt”. „Geen andere dan andere partijgenoten aan wie ik bijvoorbeeld een telefoonnummer vraag.” Gesthuizen zegt dat zij een SP’er uit eigen zak betaalt om haar bij te staan.

Pittige gesprekken op Facebook

Ondertussen voelen SP’ers in het land zich ongemakkelijk bij hun plotselinge keuzevrijheid. Zo stelde de afdelingsvoorzitter in Utrecht op een vergadering voor om de verhoudingen eens af te tasten, met handopsteken: wie is voor Meyer en wie voor Gesthuizen? Dat wilden de aanwezigen niet. Het ligt te gevoelig.

Aan de ene kant zien SP’ers dat zo’n openlijke verkiezingsstrijd een stap is op weg naar een volwassen partij. Op al die ledenavondjes is óók inhoudelijke discussie: waarom profiteert de SP weinig van de abominabele toestand bij de PvdA? Tegelijk is de grootste angst van veel SP’ers juist om net zo te worden als die PvdA: met leden die maar al te vaak over straat rollebollen. In de traditionele media houden SP’ers zich dus gedeisd.

Op Facebook zijn de gesprekken pittig. Neem de discussie over een partijbestuurslid dat in Hilversum uitleg kwam geven over Meyers voordracht. Gehakketak over en weer, tot Meyer ingrijpt: „Partijgenoten. Scherpe inhoudelijke discussie is prima. Persoonlijke aanvallen zijn dat niet. Zullen we die achterwege laten?”

In de zomer leek Gesthuizen nog geen enkele kans te maken. Nu is het opeens spannend – dat SP’ers zien dat Meyer hulp krijgt uit ‘Amersfoort’, draagt daar ook toe bij. De verwachting is nog steeds dat Meyer wint, maar de marge zou kleiner kunnen uitpakken dan gedacht. En dat, zegt oud-Kamerlid Irrgang, leidt tot „paniek” bij de partijtop. „De campagneregel luidt: mensen die ver achter staan, negeer je. Bij Sharon gebeurt dat niet. Ze zijn er duidelijk niet gerust op.”