Belastingakkoord via christelijke weg dichtbij

Het kabinet heeft voor vijf miljard aan lagere lasten in petto. Maar er is wel steun nodig van oppositiepartijen.

Staatssecretaris Eric Wiebes, gisteren in de Tweede Kamer.

De lastenverlichting van 5 miljard lijkt gered. Met een op zeldzame wijze tot stand gekomen politiek compromis tussen het kabinet en de oppositiepartijen CDA, SGP en ChristenUnie. Het fiscale akkoord werd nu eens niet gesmeed op het ministerie van Financiën of ergens in achterkamertjes op het Binnenhof, maar gewoon tijdens het debat in de Tweede Kamer. „In de voorkamer van het parlement”, zoals CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt het gisteravond zei toen hij met het finale voorstel van de drie christelijke partijen kwam.

Omtzigt, al ruim 12 jaar Kamerlid, kon zich geen belastingdebat heugen waarbij de uitkomst van te voren niet al vaststond. Nu werd er in het openbaar over onderhandeld – ruim dertig uur verspreid over meerdere dagen.

De openingszet van het kabinet lag al ver voor Prinsjesdag op tafel: 5 miljard aan lastenverlichting, die werkgelegenheid moet bevorderen (35.000 extra banen in de verre toekomst). De oppositie had er van alle kanten kritiek op: potverteren, te weinig banen, te weinig groen, te weinig voor ouderen en te weinig voor alleenverdieners. Sinds de steun in de Eerste Kamer voor het kabinet Rutte II verder is afgebrokkeld moet er steun worden binnengehaald van zeker 3 partijen.

Vorige week deed staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) een eerste concessie waarmee hij zowel het christelijke kamp als de vergroeners voor zich wilde winnen: 100 miljoen extra voor eenverdieners, te financieren uit hogere belasting op gas.

Dat was te mager. „Drie keer niks”, zei Elbert Dijkgraaf (SGP). Hij formuleerde een tegenbod: 300 miljoen voor eenverdieners, ten koste van tweeverdieners. Het CDA wilde óók 300 miljoen extra voor gezinnen met kinderen en een beetje meer voor ouderen. De ChristenUnie zat er tussenin. Volgens Wiebes was het onwerkbaar met deze nieuwe ‘C3’ zaken te doen als ze het zelf onderling al niet eens zijn. Hij vroeg een nieuw, „minder ruig” voorstel.

Gisterochtend dook op het Binnenhof ineens het gerucht op dat het kabinet op hoog niveau was gaan praten met D66 en het CDA om de groene optie te verkennen. Dat bleek niet helemaal correct, maar het zette de christelijke partijen wel in beweging. „De staatssecretaris probeert twee kampen tegen elkaar uit te spelen”, zei Carola Schouten van de ChristenUnie.

Aan het eind van de middag bleken de christelijke partijen toch in staat om samen een nieuw voorstel te formuleren, iets afgezwakt maar nog wel stevig. In plaats van 600 miljoen willen zij nu 400 miljoen euro vrijmaken voor eenverdieners, ditmaal gefinancierd door een iets mindere verlaging van de inkomstenbelasting dan het kabinet wilde.

Een slag om de arm is nog geboden. De stemming over wet en amendement is pas vandaag. De twee regeringsfracties wilden gisteren nog geen oordeel vellen – vooral de VVD vreest dat het voorstel van de christelijke partijen te veel banen kost; vandaag, voor de stemming in de Tweede Kamer, zal het Centraal Planbureau zich er nog over moeten buigen. Wiebes moest nog aan zijn slotbetoog beginnen bij de deadline van deze krant. Maar aan de lichaamstaal was veel af te lezen: opgewekt en glunderend. Hier zat geen staatssecretaris die zijn zo vurig verdedigde belastingplan straks in de Eerste Kamer ziet sneuvelen.