Vacature: chef robot m/v

In rap tempo automatiseren bedrijven hun productie, maar vergeet je mensen niet te leren die automaten te bedienen, stelt Jan-Willem Gelderblom.

Mens en machine moeten matchen om het gewenste resultaat te behalen, maar de laatste jaren lijkt er in het bedrijfsleven vooral aandacht voor technologie. Bedrijven doen er verstandig aan meer tijd te investeren in hun mensen, alleen al om een kennislacune te voorkomen.

Niet investeren in automatisering is voor veel bedrijven geen optie, de concurrentie staat immers niet stil. Ontwikkelingen op dit gebied gaan snel en bieden volop mogelijkheden om de productie te stroomlijnen, te optimaliseren en op arbeidskosten te besparen. Zelfs midden in de crisis werd er budget voor vrijgemaakt.

Minder oog was en is er echter voor de ontwikkeling van medewerkers. In de crisisjaren hoefde niemand bij personeelszaken aan te kloppen voor opleidingen.

En nu de economie aantrekt? De focus is nog steeds op de korte termijn gericht. ‘Opleidingen? We draaien net weer een beetje, laten we eerst een beetje geld verdienen’, is de teneur.

Bedrijven zijn nauwelijks ontvankelijk voor de boodschap dat het na jaren van sappelen de hoogste tijd is te investeren in kennis en vaardigheden van medewerkers. Terwijl ze beter zouden moeten weten.

Veelzeggend is het verhaal over een fabriek in het noorden van het land. Kosten noch moeite werden bespaard om de nieuwste technologie aan te schaffen en het productieproces lean in te richten. Eén aspect zag men over het hoofd: de medewerkers uit de oude fabriek bijbrengen hoe ze nieuwe machines moesten bedienen. Met als gevolg dat de miljoenenfabriek maandenlang stilstond en de producten als vanouds op de oude locatie van de band rolden.

De fabriek is geen uitzondering. De kwalificaties waaraan medewerkers moeten voldoen, worden in rap tempo naar boven bijgesteld. Nu het bedrijfsproces steeds verder wordt geautomatiseerd en straks gerobotiseerd, zijn het niet de mensen die het tempo op de werkvloer bepalen, maar de technologische mogelijkheden. Die zijn eindeloos. De mens daarentegen kent beperkingen – zeker als je niet op tijd in die mens investeert.

We zien het overal om ons heen. De machinemedewerker wordt een procesoperator, de medewerker van de klantenservice wordt klantenadviseur die in bezit moeten zijn van een certificering in het kader van de Wet op het financieel toezicht. Eisen worden opgeschroefd. Vooral mensen met een middelbare beroepsopleiding komen in de verdrukking. Banen met routinematige handelingen verdwijnen. Er zijn minder mensen nodig om het proces te bemannen, maar de mensen die er staan moeten het proces wel overzien.

Die mensen zijn nu al moeilijk te vinden. De huidige werkloosheidcijfers verhullen het feitelijke probleem. Op papier zijn er voldoende mensen beschikbaar, maar zij beschikken helaas vaak niet over de juiste competenties.

De enige manier om er nu en straks zeker van te zijn om goed geschoolde mensen in huis te hebben, is die mensen zelf op te leiden. Met opleidingen op maat, afgestemd op de praktijk van het bedrijf zelf. En liefst een beetje snel, want de scholen hebben moeite de snelle ontwikkelingen bij te houden. Vooral het middelbaar beroepsonderwijs.

Daarnaast ligt er een schone taak bij de medewerkers zelf. Wie duurzaam inzetbaar wil blijven, moet investeren in zichzelf. Dat geldt voor mensen in vaste dienst; zij moeten bij hun werkgever aankloppen en scholing afdwingen. En dat geldt voor flexkrachten en zzp’ers; ook zij moeten ervoor waken dat hun opdrachtgevers in hun kennis en ontwikkeling investeren dan wel niet verzuimen het zelf te doen.