Salarisrel rond ABN kost een miljard

Vorig jaar zou een beursgang lucratiever zijn geweest. Jammer van de ophef over beloning van de banktop.

Illustratie Stella smienk

De beursgang van ABN Amro had, voor hetzelfde geld, heel anders kunnen lopen.

Voor hetzelfde geld?

Nee, voor nog wat meer geld.

De opbrengst van de verkoop van aandelen ABN Amro had een miljard of meer extra kunnen opleveren als minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) vorig jaar in een Kamerdebat wat loslippiger was geweest. Het debat ging over de beloningen van de bestuurders van de bank. Dijsselbloem wist toen al wel dat een eerder uitgestelde verhoging van een ton zou doorgaan (behalve voor bestuursvoorzitter Gerrit Zalm). Maar hij vertelde het niet.

De beloningsrel kwam toch, maar pas eerder dit jaar. Toen stond het nieuws in het jaarverslag van de bank. Boosheid bij politici, publiek, klanten, Dijsselbloem. Het kabinet stelde de beursgang uit, terwijl de omstandigheden op de financiële markten uitstekend waren.

Als de rel eind vorig jaar had geknetterd én was gesust had Dijsselbloem de eerste tranche van de aandelen eerder dit jaar naar de markt kunnen brengen. De beleggers waren toen nét wat gretiger. De graadmeter van de grootste beursaandelen stond een procent of 10 hoger. De cijfers van de bank zagen er ook toen al, dankzij herstel van de Nederlandse economie en van de huizenmarkt, steeds beter uit.

Dijsselbloem had met gemak een kwart van de aandelen naar de beurs kunnen brengen. Voor een hogere prijs dan nu. En was hij nu al aan de twééde tranche toe geweest. Zeg: nog eens 20 procent. Dan was al bijna de helft van de bank naar de beurs gegaan.

Apart maar toch samen

De vertraging in de privatisering als gevolg van de beloningsrel illustreert de ingewikkelde verhoudingen tussen de overheid en haar staatsdeelnemingen. Aan de ene kant zijn staatsbedrijven zelfstandig. Daarom zijn het aparte bedrijven, met eigen bestuurders, commissarissen en eigen strategie. Maar de keerzijde is de bemoeienis van de staat als aandeelhouder met zogeheten strategische beslissingen: benoemingen van bestuurders en hun beloningen, grote overnames, het afstoten van dochters, en belangrijke investeringen.

De minister weet, op basis van zijn aandeelhouderschap, meer dan anderen. Ook als een bedrijf al beursgenoteerd is en de overheid een ‘gewone’ belegger is samen met particuliere financiers. Dat was pijnlijk duidelijk toen de overheid nog medeaandeelhouder was van KPN. In 2000, toen de koers van KPN in de internethausse door het dak ging, kon de overheid nooit aandelen verkopen. Het ministerie van Financiën, geleid door VVD-minister Gerrit Zalm, wist zo veel over de strategische koers van KPN én fusie- en overnamegesprekken, dat elke aandelenverkoop meteen de schijn van voorkennis had. En dat was iets wat Zalm, prudent bestuurder als hij is, per se wilde voorkomen.

Stichting beheert de aandelen

Straks komt Dijsselbloem in hetzelfde krachtenveld terecht, maar nu met Zalm in de functie van bestuursvoorzitter van ABN Amro. De staat en de bank blijven verweven, al zit er nu nog een schakel tussen. Deze schakel is de stichting NL Financial Investments, kortweg NLFI. Die beheert de aandelen. Maar NLFI moet belangrijke beslissingen wel eerst voorleggen aan het ministerie, meldt ABN Amro in het gisteren gepubliceerde prospectus van de beursgang.

Gisteren hebben NLFI en ABN Amro verstrekkende afspraken gemaakt over de invloed van NLFI op de bestuurlijke gang van zaken binnen ABN Amro, blijkt eveneens uit het prospectus. Zo heeft NLFI adviesrecht bij (her)benoemingen van bestuurders en commissarissen, bij de benoeming van de voorzitters en , hun beloningen en de wijziging van de profielschets voor de benoemingen. Deze afspraken lopen zolang NLFI ten minste 10 procent van de aandelen bezit. Verder kan NLFI, zolang het eenderde van de aandelen heeft, ook informatie opvragen bij ABN Amro. Tot slot zijn er afspraken gemaakt over de volgende verkoop van aandelenpakketten.

En het aandeelhouderschap van de overheid is niet gratis. ABN Amro moet de jaarlijkse kosten van NLFI voor het beheer van de aandelen ABN Amro zélf betalen. Hoeveel dat is? De begroting van NLFI dit jaar is 17,65 miljoen euro, maar welk deel daarvan wordt doorberekend aan ABN Amro, zegt NLFI niet.