Jan Siebelinks 'Knielen' de bestverkochte naoorlogse roman?

Dat schreef deze krant onlangs in een recensie van Jan Siebelinks nieuwe roman.

De aanleiding

Vorige maand verscheen Margje, het vervolg op Knielen op een bed violen, de refo-roman waarmee schrijver Jan Siebelink (1938) in 2005 de AKO Literatuurprijs won.

In haar recensie van Margje memoreerde Janet Luis het succes van de eerdere bestseller: ‘De meest succesvolle roman van na de Tweede Wereldoorlog is Knielen op een bed violen van Jan Siebelink. Er werden, alleen al in Nederland, ruim 700.000 exemplaren van verkocht.’ Is die stelling waterdicht?

Waar is het op gebaseerd?

Luis baseerde de openingszinnen van haar recensie op Bestsellers in Nederland (1900-2015), een dit jaar verschenen boek van neerlandica Erica van Boven. Zij schrijft: ‘Na een jaar waren er al 300.000 exemplaren verkocht en binnen vijf jaar was het getal 580.000 bereikt en daarmee de status van bestverkochte naoorlogse boek. Er zijn meer Nederlandstalige boeken die vijftig drukken hebben gehaald (…) zoals Eric of het klein insectenboek, De avonden, De donkere kamer van Damokles en Heren van de thee. Slechts een klein aantal boeken haalde de vijftig drukken binnen een kortere periode. [...] Bovenaan dat rijtje kwam nu Knielen op een bed violen te staan, waarvan in 2012 de 53e druk verscheen en inmiddels ruim 700.000 exemplaren zijn verkocht.’

Luis vond bevestiging in een bericht uit 2009 op het Boekenblog van nrc.nl. Toen Siebelink was benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, schreef Hans Cottyn over Knielen: ‘Van dat boek [...] zijn ondertussen 580.000 exemplaren verkocht. Daarmee is de roman het best verkochte Nederlandse literaire boek na de Tweede Wereldoorlog.’

Luis baseerde zich dus op twee bronnen. In een mail laat ze weten dat het haar specifiek ging om ‘Nederlandse’ romans. Het is nooit haar intentie geweest om te suggereren dat Siebelink beter heeft verkocht dan auteurs als J.K. Rowling, Donna Tartt of Karl Ove Knausgård.

En klopt het?

Overkoepelende cijfers van de naoorlogse romanverkoop bestaan niet. De Stichting CPNB houdt de verkoopgegevens van alle in Nederland verschenen boeken pas sinds 1997 bij, eerst met de CPNB Top-100 (op basis van verkoop van uitgeverijen) en sinds 2003 met de CPNB Top-60 (op basis van verkoopcijfers van alle Nederlandse boekhandels).

De verkoopcijfers van individuele titels mag de CPNB volgens persvoorlichter Peter Rosendaal alleen in januari vrijgeven, als ze de top-100 van bestverkochte boeken van het afgelopen jaar bekendmaken.

Bij Siebelinks uitgever De Bezige Bij kunnen we wel aankloppen voor de verkoopcijfers van hun all time bestsellers. Daaruit blijkt direct dat Knielen op een bed violen niet de best verkochte Nederlandse naoorlogse roman is. Ook van Harry Mulisch’ De ontdekking van de hemel (1992) werden namelijk 700.000 exemplaren verkocht. En de best verkochte ‘Bij’-titel betreft nog een andere Mulisch: De aanslag. Van die in 1982 verschenen roman werden 750.000 exemplaren verkocht.

Van Boven zat dus niet alleen mis, maar heeft ook andere titels genegeerd. Want volgens Ambo Anthos zijn er van Herman Kochs Het diner (2009) inmiddels 704.080 exemplaren verkocht. En Podium laat weten dat er van Komt een vrouw bij de dokter meer dan een miljoen exemplaren over de toonbank zijn gegaan. Daarmee is die roman van Kluun zeer waarschijnlijk de best verkochte naoorlogse Nederlandse roman.

Conclusie

Mulisch, Koch en Kluun hebben beter verkopende naoorlogse romans op hun naam. De bewering beoordelen we daarmee als onwaar.