Senaat verwerpt wetsvoorstel: overheid niet voor strafrechter

De senaat verwierp gisteren – met één stem verschil – een voorstel om de strafrechtelijke immuniteit van overheden op te heffen. Was de wet aangenomen, dan had het Openbaar Ministerie niet alleen mensen en bedrijven, maar bijvoorbeeld ook gemeenten en ministeries strafrechtelijk kunnen vervolgen. Ook vervolging van individuele ambtenaren zou hierdoor vergemakkelijkt zijn.

Het voorstel was een initiatief van de Tweede Kamerleden Jeroen Recourt (PvdA), Peter Oskam (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie). De senaatsfractie van het CDA stemde tegen omdat strafrechtelijke vervolging van de overheid de politieke controle in de weg zou staan. De ChristenUnie-fractie had bedenkingen, maar gaf het plan „het voordeel van de twijfel”.

De wetswijziging had ervoor moeten zorgen dat een gemeente die bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor een milieuramp, voor de strafrechter gedaagd kan worden en wellicht een boete moet betalen. Ambtenaren kunnen nu al vervolgd worden als zij een ‘ambtsdelict’ hebben gepleegd.

Tegenstemmende senatoren benadrukken dat de overheid al politieke verantwoording aflegt. Die zou worden verdrongen als er tegelijk strafrechtelijke vervolging plaatsvindt. Een angst is dat bestuurders in het geval van dreigende vervolging direct zullen opstappen, terwijl de schuld nog niet is aangetoond. Ook ministers zouden wellicht opstappen door het OM in plaats van gebrek aan vertrouwen in de Tweede Kamer. Bovendien zou de opbrengst van opgelegde boetes aan de overheid weer bij de overheid terecht komen. Ook minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) had zware bedenkingen bij het voorstel. Hij zei tijdens het debat twee weken geleden dat hij zelf in een ingewikkelde positie kan komen als het OM, waar hij politiek verantwoordelijk voor is, een onderzoek naar hem instelt.