Column

De witte middenklasse gaat Nederland redden

Deze dagen reisde ik door Griekenland, Macedonië en Duitsland en zag de gletsjer van landverhuizers Europa binnenglijden. En overal hielden politie en hulpverleners zich bezig met logistieke vragen. Hoe vangen we ze op? Hoe vervoeren we ze van a naar b? Nergens een fundamentele discussie over de invasie en wat die betekent voor de gemeenschap die er al woont.

In Duitsland organiseerde de Bondskanselarij de afgelopen jaren een Bürgerforum, waarin tientallen wetenschappers zich bogen over maatschappelijke vraagstukken als de Energiewende, werkgelegenheid en verkeer. Over alles, behalve het migratieprobleem. „De multiculturele samenleving werd bewust buiten beschouwing gelaten”, zegt een Nederlandse oud-politicus, een geestverwant van bondskanselier Merkel, die bij de beraadslagingen aanwezig was en het onderwerp probeerde te agenderen. „Vond men het een lading springstof of ondergeschikt? Ik weet het niet.”

Merkel zei over de gletsjer: „Wir schaffen das.” Maar ook zij had het niet over de consequenties van de crisis, maar over het steeds strenger beperken van de hinder die ze oplevert. Hoeveel particuliere beveiligers hebben we nodig? (In Duitse asielzoekerscentra maken beveiligingsbedrijven de dienst uit.) Wanneer kunnen toegelaten vluchtelingen hun gezin laten overkomen? (Twee jaar lang geen gezinshereniging, besloot de bondskanselier maandag.)

Clemens Albrecht, socioloog in Koblenz, was betrokken bij het Bürgerforum. „Geen land ter wereld kan op zo’n vluchtelingengolf zijn voorbereid”, zegt hij. Duitsland zal volgens hem bij verdere ongeremde toestroom op enig moment overvoerd raken. „Duitsers zijn bereid te lijden, zolang zij daartoe moreel in staat zijn”, zegt Albrecht. „Europa zal hen daarin moeten afremmen.”

In Nederland inspecteerde staatssecretaris Dijkhoff deze week de mobiele brigades die aan de grens mensensmokkelaars moeten tegenhouden. „Het aantal aanhoudingen is fors gestegen”, meldt zijn ministerie. Ook hier: niet verder gedacht dan het niveau van de uitvoering. Technocratisch, zoals een gemeente na een incident opschaalt naar crisiscoördinatie GRIP 1, 2, 3 of 4.

„Je moet ook de intuïtieve angsten van mensen op de agenda zetten”, zegt de geestverwant van Merkel. „Mensen zijn bang voor de islam. Het gaat hier niet om Vietnamese bootvluchtelingen.” En wat ik zelf zag: deze landverhuizers zijn niet van plan de oorlog uit te zitten in Europa en dan terug te keren. Zij blijven hier.

Nederland heeft inmiddels zijn eigen Bürgerforum: NL2025, een platform van ondernemers, wetenschappers, sporters, kunstenaars met volgens de website ‘creatieve, innovatieve en inspirerende ideeën’ over onderwijs, gezondheid en duurzaamheid. De witte middenklasse gaat Nederland redden. Maar ook op hun agenda ontbreekt het thema migratie.

„Ik bouw een toren die fijnstofdeeltjes aan de lucht onttrekt”, zei uitvinder Daan Roosegaarde. Ik vraag me af of dat genoeg is.