Door doping verdorven land

Russische atleten gebruiken ruimschoots doping, maar worden nationaal gedekt. Een vernietigend rapport verlangt schorsing als land.

Wat is er fout in de Russische atletiek? Als het om doping gaat veel, zo niet alles. Een rapport van het antidopingbureau WADA schetst een vernietigend beeld van systematisch dopinggebruik onder Russische atleten, met betrokkenheid van vele instanties, tot het ministerie van Sport aan toe.

De belangrijkste aanbeveling van de onderzoekscommissie, die onder leiding stond van voormalig WADA-voorzitter Dick Pound: schors de Russische atletiekbond (ARAF) en laat pas weer atleten toe tot internationale wedstrijden als alle stallen zijn uitgemest. In het meest vertrekkende geval kan het betekenen dat de Olympische Spelen in Rio de Janeiro volgend jaar tot verboden gebied wordt verklaard voor Russische atleten.

Of het tot een schorsing van ‘heel’ Rusland komt, hangt af van de internationale atletiekfederatie IAAF. Op voorhand heeft de commissie Pound het Internationaal Olympisch Comité (IOC) geadviseerd bij een ongewijzigde houding van de Russische bond geen atleten uit dat land tot de Spelen toe te laten. Aan Sebastian Coe, sinds augustus voorzitter van de IAAF, de ondankbare taak de geloofwaardigheid van atletiek te herstellen.

Dat wordt een hell of a job, want Coe zit ook nog eens opgezadeld met de arrestatie van zijn voorganger Lamine Diack. De Franse justitie – van informatie voorzien door de WADA-commissie – verdenkt de 82-jarige Senegalees van corruptie. Hij zou zwaar in het Russische complot zitten, door in ruil voor geld – naar verluidt 200.000 euro – positieve dopingtesten uit dat land te hebben verdoezeld.

Minachting voor uitkomsten

Of Coe de moed heeft de verstrekkende aanbevelingen van de WADA-commissie over te nemen, valt te bezien. Rusland is een machtig atletiekland, dat zich niet voetstoots laat wegduwen. De eerste reacties uit Moskou duiden op minachtig voor de uitkomsten van het onderzoek en verzet tegen de aanbevelingen.

Een voorspelbare reflex, want sport in Rusland is een nationale zaak, met leiders die gruwen van gezichtsverlies. Minister van Sport, Vitali Moetko, heeft op voorhand zijn tanden laten zien. Het WADA-rapport meldt vergaand traineren van het onderzoek. Velen was het zwijgen opgelegd om over de overheidsbemoeienis met het dopingsysteem te praten.

Maar achter Moetko gaat een hogere macht schuil. Hoewel de naam Vladimir Poetin niet in het rapport voorkomt, is het evident dat de president zich intensief met het sportbeleid bemoeit. Hij werkt volgens het oude Sovjetprincipe dat sport ’s lands imago gunstig versterkt. Poetin haalde bewust, en vrijwel in z’n eentje, de Winterspelen (Sotsji) naar Rusland. En Poetin bemoeide zich intensief met de kandidatuur voor het WK voetbal in 2018. Hij zal zich vrijwel zeker verzetten tegen de publieke vernedering van een olympisch atletiektoernooi zonder Russen.

Het nationale belang van sport in Rusland blijkt nadrukkelijk uit de bevinding van de WADA-commissie, dat de geheime dienst (FSB) met regelmaat medewerkers van het dopinglaboratorium in Moskou intimideerde. Schijnbaar met succes, want het rapport wijst laboratoriumdirecteur Grigori Rodtsjenkov aan als de kwade genius achter het massaal maskeren van positieve dopingtesten. Hij vroeg er geld voor of perste desnoods atleten en coaches af. Volgens Pound heeft Rodtsjenkov tegenover zijn commissie toegegeven 1.417 dopingmonsters te hebben vernietigd om het onderzoek te verstoren. Een van de aanbevelingen is logischerwijs om Rodtsjenkov voor het leven te schorsen.

Preventieve dopingtesten

Rodtsjenkov was een belangrijke schakel, maar stond niet alleen. Het Moskouse dopinglab, waarvan de commissie voorstelt de WADA-accreditatie in te trekken, had sterke lijnen met de Russische dopingautoriteit Rusada. Die organisatie zorgde er onder andere voor dat de whereabouts (verplicht opgave verblijfplaats met het oog op vliegende controles) onvolledig werden ingevuld. Zij informeerden atleten vooraf over out-of-competition-controles of voorkwamen dat gemiste testen werden geadministreerd. Rusada werkte ook mee aan geheime, preventieve testen om te voorkomen dat atleten met een serieuze dreiging voor een positieve dopingcontrole naar een grote toernooien werden uitgezonden.

De nationale atletiekbond ARAF wordt door de commissie verweten het dopingnetwerk in stand te hebben gehouden, met medeweten van de voormalige machtige voorzitter Valentin Balachnitsjev. Diens tentakels reikten tot de IAAF, waar de Rus tot dit jaar de belangrijke positie van penningmeester innam. Hij wordt door de commissie verantwoordelijk gehouden voor alle dubieuze praktijken die onder zijn voorzitterschap onbezorgd werden uitgevoerd.

De impact van het explosieve rapport is voorlopig dat IAAF-voorzitter Coe overweegt Rusland voorlopig te schorsen. Op 27 en 28 november buigt de atletiekfederatie zich in Monaco dan over een definitieve straf.