Dit wil Cameron écht van de Europese Unie

De Britse premier David Cameron wil de Europese Unie hervormen. In een brief aan de voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, legt hij uit hoe. NRC-correspondent Titia Ketelaar leest tussen de regels door.

Dear Donald,

Dank voor de uitnodiging om uiteen te zetten op welke terreinen ik hervormingen zoek die een antwoord moeten geven op de zorgen van het Britse volk over ons lidmaatschap van de Europese Unie.

NRC-correspondent Titia Ketelaar: “Hij bedoelt: het was me door collega’s te verstaan gegeven op de EU-top in oktober dat ik met details moest komen.”

(..) het doel van deze brief is niet de precieze manieren, noch gedetailleerde juridische voorstellen te beschrijven. Dat is voor de onderhandelingen (..)

“Ik wil deze hervormingen niet té gedetailleerd beschrijven: dat zou worden gezien als een openingsbod, waar op af te dingen valt, of als een absoluut minimum, waarna het resultaat zal tegenvallen.”

Ik verwelkom deze kans uit te leggen welke veranderingen er nodig zijn, en hoe deze ten goede komen aan de hele Europese Unie.

“Dit zijn heus niet alleen Britse grillen, de hele Unie zal beter worden van deze hervormingen.”

Camerons grootste gevaar is op dit moment dat andere EU-leiders met andere kwesties bezig zijn: de euro en de migrantencrisis. Aan de euro doet het Verenigd Koninkrijk niet mee, over asielbeleid hebben de Britten een opt-out, en doen dus ook niet mee aan de verdeling van vluchtelingen. Cameron mikt er desondanks nog altijd op in december de formele onderhandelingen over hervormingen te beginnen.

Lees ook: Wel of geen Brexit? Zij gaan het bepalen

1. Economisch bestuur

Er zijn vandaag de dag effectief twee soort leden van de Europese Unie: euroleden en niet-euroleden. (..) We willen niet in de weg staan van de maatregelen die euroleden nemen om de toekomst van hun munteenheid veilig te stellen. Maar we willen ons er ook van verzekeren dat ze de integriteit van de interne markt, en de legitieme belangen van niet-eurolanden respecteren. (..)

“Hij bedoelt: zolang ik premier ben, zullen we nooit aan de euro deelnemen.”

Waar we naar op zoek zijn, zijn bindende wetten die het bestuur van de Unie van 28 leden veiligstellen. (..)

“Ik wil voorkomen dat er beslissingen worden genomen waar wij niet bij zijn, op vergaderingen waar wij niet voor zijn uitgenodigd, en die wel consequenties voor ons hebben.”

Dit zal geen probleem zijn, dit geldt immers ook voor andere niet-eurolanden als Polen of Denemarken. In de praktijk komt de eurogroep nu een dag vóór de vergadering van alle Europese ministers van Financiën samen. Beslissingen van de eerste vergadering worden besproken in de tweede.

2. Concurrentievermogen

(..) Het Verenigd Koninkrijk is altijd voortrekker geweest bij het meer concurrerend maken van de Europese Unie. Dus verwelkomen we de plannen van de huidige Commissie om meer banen te creëren, en het schrappen van onnodige wetgeving. (..) Maar we kunnen het er allemaal over eens zijn dat de EU nog meer kan doen.

“Hij bedoelt: eigenlijk is veel van wat deze Commissie doet al in lijn met wat wij willen.”

Het Verenigd Koninkrijk wil de totale lasten voor het bedrijfsleven verlichten. De EU moet ook haar belofte uitvoeren van vrij verkeer van kapitaal, goederen en diensten. (..)

“Daarmee wil ik de City beschermen. Wij maken misschien geen goederen meer, maar kapitaal en diensten zijn belangrijk voor onze economie.”

Dit is het eenvoudigst te regelen. De Commissie-Juncker is onder leiding van Frans Timmermans al druk bezig met het schrappen van overbodige regels, en het stimuleren van economische groei. Maar de ‘devil is in the detail’. Het VK is een echte vrijhandelsnatie, andere lidstaten zijn meer protectionistisch. Zijn er uiteindelijk bijvoorbeeld sociale regels die de Britten willen schrappen?

3. Soevereiniteit

(..) Ten eerste wil ik voor de Britten een einde aan de verplichting tot een „nauwer samenwerkend verbond” zoals dat in het Verdrag staat. (..) Ik wil dit op een formele, juridisch bindende en onomkeerbare manier geregeld zien. (..)

“Hij bedoelt: ik weet dat mijn partijgenoot John Major dit liet vastleggen, maar als ik dit gedaan krijg, zijn de eurosceptici tevreden. Mijn eisen zijn niet heel ingewikkeld – maar ik moet wel een referendum winnen.”

Behalve de Britten nemen weinig EU-leiders dat zinnetje nog serieus, maar schrappen vergt een verdragswijziging, een moeizaam, met valkuilen bezaaid proces waar weinig animo voor is. Bovendien, na Brits aandringen, is vorig jaar al vastgelegd dat: het concept van ‘een nauwer samenwerkend verbond’ verschillende wijzen van integratie voor verschillende landen inhoudt.

Ten tweede (..) wil ik voorstellen dat nationale parlementen, door samen te werken, onwenselijke wetsvoorstellen kunnen tegenhouden. (..)

“Met een veto zou de EU onwerkbaar worden, besef ik ook.”

Er bestaat sinds het Verdrag van Lissabon al een ‘gele kaart’. Nationale parlementen kunnen de Commissie dwingen een wet opnieuw te bekijken. Dit zou die mogelijkheid uitbreiden met een ‘rode kaart’. Dit zal overigens veel eurosceptici niet tevreden stellen: zij eisen dat het Britse parlement weer soeverein wordt.

Ten derde wil ik dat de EU meer bevoegdheden overdraagt aan nationale overheden, met concrete voorstellen. Zoals de Nederlanders zeggen, de ambitie moet zijn: Europees wanneer noodzakelijk, nationaal waar mogelijk.

“Ik ben echt niet de enige die hervormingen wil op dit terrein.”

Juncker wil lidstaten al meer bevoegdheden geven. En uit eigen onderzoek van de Britse regering bleek dat er geen substantiële terreinen waren waarop bevoegdheden konden worden ‘teruggehaald’ zonder dat de interne markt in gevaar komt.

4. Immigratie

(..) Het Verenigd Koninkrijk is altijd een open handelsnatie geweest, en dat willen we niet veranderen. Maar we willen maatregelen vinden die een lidstaat als het onze in staat stelt een vorm van eerlijkheid aan te brengen in ons migratiestelsel, en de huidige hoge toestroom van immigranten uit de EU in te dammen. (..) Dat heeft ook impact gehad op lidstaten waar hoogopgeleide burgers en masse zijn vertrokken. Dus dit is een gedeelde uitdaging.

“Hij bedoelt: ik begrijp dat Oost-Europa vindt dat dit een belediging is, maar voor hen is dit ook een probleem: ze houden geen verpleegsters en loodgieters meer over.”

We moeten ons ervan verzekeren dat wanneer nieuwe lidstaten toetreden, vrijheid van verkeer niet geldt tot hun economieën samenvallen met die van huidige lidstaten.

“Het was dom dat de Labour-regering in 2004 de grenzen openstelde. Dat doen we niet weer.”

Dit is een binnenlands probleem. De Britten kozen er (samen met de Zweden en Ieren) voor werknemers uit de nieuwe lidstaten zonder enige voorwaarden toe te laten. Andere landen, zoals Nederland, hadden overbruggingsperioden.

We moeten ook iets doen aan ‘uitkeringstoerisme’, een onderwerp waarover ik brede steun vond tijdens mijn discussies met collega’s. (..)

Maar we moeten verder gaan om de aantallen die hier komen, te reduceren. (..) We stellen voor dat EU-burgers die naar het Verenigd Koninkrijk komen pas na vier jaar in aanmerking komen voor sociale voorzieningen en belastingvoordelen. En dat er een einde komt aan de praktijk kinderbijslag overzee te sturen.

Dit is het controversieelste punt, vooral in Oost-Europa, en moeilijk binnen te slepen. Het zou immers betekenen dat EU-burgers die hetzelfde werk doen als Britten worden gediscrimineerd. Er kwam dan ook onmiddellijk kritiek op vanuit Brussel. In het Lagerhuis zei staatssecretaris voor Europese Zaken David Lidington dat als andere lidstaten een beter idee hebben hoe dit Britse doel gehaald kan worden, daarnaar gekeken zal worden.

(..)

Ik hoop dat deze brief de basis vormt voor een akkoord dat, natuurlijk, wettelijk vastgelegd wordt, onomkeerbaar is, en waar nodig in de Verdragen, kracht krijgt.

“Ik weet dat hier een verdragswijziging voor nodig is. En ik besef ook dat dit niet voor 2017 geregeld kan worden. Een belofte tot wijziging is prima.”

(..)

Yours,

David