Weg met de ov-chipkaart, gebruik gewoon je bankpas

Bankpas en smartphone gaan de ov-chipkaart vervangen, zeggen vervoersbedrijven. Rotterdam heeft de primeur.

Illustratie Stella Smienk

Pedro Peters, algemeen directeur van het Rotterdamse vervoersbedrijf RET, had graag willen beginnen met North Sea Jazz in juli 2016. Dat leek hem mooi, om kaartjes voor het muziekfestival in Ahoy te koppelen aan kaartjes voor het openbaar vervoer. Mensen kopen een kaartje voor North Sea Jazz op internet, en vinken de ov-optie aan. De barcode op hun print bevat beide kaartjes en geldt als toegangsbewijs voor de metro van CS naar Ahoy.

Alleen: de voorverkoop voor North Sea Jazz van volgend jaar begint al over tien dagen. Te vroeg voor de RET. Maar, zegt Peters, bij de editie van 2017 kan het zeker. Hij ziet veel opties voor combitickets: Transavia-vluchten naar Rotterdam The Hague Airport, supporters van marathonlopers. De route van de Rotterdamse marathon volgt immers de metrolijn.

Betalen met een barcode wordt de eerste nieuwe betaalwijze in het openbaar vervoer, volgens Peters. Eind volgend jaar is die vernieuwing zeker ingevoerd. Voor de andere twee grote vernieuwingen, betalen met een bankpas en met een smartphone, wil hij geen startmoment noemen. „Dan gaan jullie zeuren als we die datum dan toch niet halen.”

Het zou wel eens onverwacht snel kunnen zijn. In de ‘kraamkamer’, een weinig opwekkende ruimte in het ondergrondse metrostation Oostplein, staat een proefopstelling met toegangspoortjes. Hier experimenteren RET, Translink Systems (TLS) en Thales met nieuwe betaalvormen in het openbaar vervoer. De Rotterdamse proeven worden landelijk uitgevoerd in overleg met alle negen vervoersbedrijven en de banken. Het Rijk en andere overheden moeten de innovaties deels financieren.

NRC nam een kijkje in de 'kraamkamer' van het openbaar vervoer, waar bijvoorbeeld nieuwe systemen worden getest om in te checken. 

 

 

Het in Amersfoort gevestigde TLS is het bedrijf achter de ov-chipkaart. Zij produceerden de huidige 14,3 miljoen ov-chipkaarten, goed voor 46 miljoen transacties per week, en beheren de 150 miljoen euro die reizigers op die kaarten hebben staan.

Directeur Arco Groothedde, ook aanwezig bij de presentatie in de proefruimte: „Wij zijn formeel geen bank, maar we gedragen ons 100 procent volgens bankregels.” Thales levert de toegangspoorten en het netwerk voor NS, Connexxion en de vervoerders in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

Wifi-icoon op bankpas

Een medewerker van TLS checkt in met zijn bankpas bij een van de neppoortjes. De lezer in het poortje registreert alleen wie hij is. Hetzelfde gebeurt bij het uitchecken. De ritprijsberekening vindt plaats bij TLS in Amersfoort. De reiziger ziet dat vrijwel meteen op een app op zijn telefoon.

Het grote verschil is het moment van de berekening. Nu gebeurt dat in de kaartlezer bij het uitchecken. Straks gebeurt dat achteraf in Amersfoort. Met als voordeel dat bankpas, barcode of telefoon geen andere functie heeft dan identificatie van de reiziger, en dat reizigers achteraf kunnen betalen. Vooraf geld opladen is niet meer nodig. Wel moet de reiziger zich vooraf eenmalig laten registreren.

Voorwaarde is dat de bankpas met optie voor contactloos betalen (herkenbaar aan het wifi-icoon) veel meer wordt verspreid. Ook moeten alle 60.000 kaartlezers in Nederland geschikt worden gemaakt voor contactloos betalen en met een betrouwbare internetverbinding worden gekoppeld aan de centrale server. Peters: „De landelijke dekking wordt steeds beter, de meeste bussen hebben al wifi of 3G, zelfs in Zeeuws-Vlaanderen.”

De snelheid van de transactie is cruciaal. Nu duurt inchecken 0,3 seconde. Dat mag geen halve seconde worden want dan stokt de doorloop. Als binnen de maximale tijd geen verbinding tot stand komt, gaat het poortje toch open. Rijen bij poortjes zijn een schrikbeeld voor de vervoerders. Een wanbetaler doorlaten nemen ze voor lief. 

Illustratie Stella Smienk

Gescheiden geldstromen

De bankpas gaat de ov-chipkaart vervangen, zeggen de betaalpioniers. Het gebruiksgemak is veel groter, ook voor toeristen. Ook als de smartphone het betalen overneemt, blijft de internationale EMV-standaard voor contactloos betalen leidend. De telefoon is dan de drager van die standaard.

Privacy is volgens de directeuren geen probleem. De geldstromen zijn strikt gescheiden. Groothedde: „Als je met je pas bij Albert Heijn betaalt bent je toch ook niet bang dat ze je bankrekening kunnen zien?”

Voor wie de tramrit niet met een bankpas wil betalen – of voor wie geen rekening heeft, zoals kinderen – blijft de chipkaart bestaan. Peters en Groothedde verwachten dat de ov-chipkaart nog wel tien jaar blijft bestaan. Peters: „Dat is zo mooi aan deze vernieuwing. We dringen niets op, we bieden meer opties. We hebben geleerd van het opheffen van de strippenkaart.

Er zijn niet alleen voordelen voor de reiziger. Nu bestaat 14 procent van de kosten van de vervoerders uit kosten voor het betaalsysteem. Dat moet naar tien procent. Peters: „Onze kosten omlaag, meer keuze voor de reiziger. Logisch dat dit de toekomst is.”