‘Stop de vrouwenmoord door Spaanse macho’s’

Betoging in Madrid tegen geweld tegen vrouwen

Ook Amnesty liep mee in Madrid. ‘Geen geweld meer tegen vrouwen’ Foto Daniel Ochoa de Olza/AP

‘Het zijn geen doden, het zijn moorden”, roept een groepje studenten op deze zonnige zaterdagmiddag in hartje Madrid. Met vele tienduizenden Spanjaarden (volgens de organisatie een half miljoen) strijden ze tegen het diepgewortelde machismo.

Jaarlijks sterven er in Spanje tientallen vrouwen door het geweld van hun echtgenoot of ex-partner. Dit jaar staat de teller op 47 doden. „Iedereen weet dat het er in de praktijk nog veel meer zijn”, zegt de Baskische Ruth Villaverde voor een spandoek met de tekst Ni una más. „Het moet stoppen. Iedere moord is er één te veel.”

Aan het begin van de mars hielden tientallen in het zwart geklede vrouwen zich dood. Ze stonden symbool voor de slachtoffers van huiselijk geweld. „Het is zaak dat de politiek met serieuze plannen komt waarmee wordt afgedwongen dat vrouwen dezelfde rechten hebben als mannen. De mannen voelen zich nog altijd verheven boven vrouwen. Dáár zit het probleem”, stelt Mariluz González, een van de organisatoren. „Als mannen meer verdienen dan vrouwen, hou je dat in stand.”

In de tijd van de dictator Francisco Franco (1939-1975) werd van vrouwen verwacht dat ze kinderen baarden, kookten en schoonmaakten. De afgelopen veertig jaar beleefde Spanje een inhaalslag. Zo werd in 2004 een wet tegen vrouwenmishandeling ingevoerd, kwam er een ministerie van Gelijkheid en werd de abortuswet aangepast. „Maar het is allemaal niet voldoende gebleken”, stelt González. „Sterker nog, het geweld neemt maar toe. Dagelijks doen gemiddeld 266 vrouwen aangifte van mishandeling.”

Er gaat in Spanje geen week voorbij zonder dat een vrouw in huiselijke kring door geweld om het leven wordt gebracht. „Dat kan zo niet langer”, zegt Antonia Barroso, die met een groepje oudere vrouwen uit Granada meeloopt in de mars. Ze doet dat als eerbetoon aan haar in 1997 overleden achternicht Ana Orantes. Die had destijds de moed om op tv openlijk te praten over de mishandelingen die ze in veertig jaar huwelijk had ondergaan. Haar ex-man nam wraak voor die publieke vernedering, overgoot haar met benzine en verbrandde haar levend. „De dood van Ana was verschrikkelijk”, zegt Barroso. „Maar door haar zijn er wel veel meer vrouwen opgestaan.”

Tussen de duizenden vrouwen lopen in Madrid ook talloze mannen die eveneens walgen van huiselijk geweld. De Madrileense onderwijzer Jorge Fernández is een van hen. „Nee, ik heb mijn vrouw nog nooit geslagen”, zegt hij. „Het is ook een kwestie van opvoeding. Op school probeer ik de leerlingen bij te brengen dat onderling respect tussen de man en vrouw heel belangrijk is. Maar het machismo zit diepgeworteld. Ik merk dat de nieuwe generatie ook daarvan niet verschoond is. Op sociale media als Facebook en WhatsApp bedreigen jongens de meisjes met van alles.”

De Baskische Villaverde even verderop heeft haar man en twee kinderen (van vier en zes) thuisgelaten. „Mijn oma was helemaal afhankelijk van haar man. Toen ze van hem scheidde moest de pastoor eraan te pas komen, anders zou ze geen cent krijgen. Ik sta volledig anders in het leven. Ik woon samen met mijn partner zonder dat we getrouwd zijn. Vrouwen moeten ook voor zichzelf opkomen. En voor anderen. Als een ander geweld gebruikt, moet je niet wegkijken. Dat taboe moet worden doorbroken. Ik heb mijn buurman eens aangegeven omdat die zijn moeder sloeg. Als die vrouw dat dan later zelf weer ontkent, houdt alles op.”