China moet nog bewijzen dat het Taiwan respecteert

Een mijlpaal was het zeker, de eerste ontmoeting in 66 jaar tussen de presidenten van China en Taiwan, zaterdag in Singapore. Maar of deze gebeurtenis ook de ontspanning tussen beide landen zal bevorderen, is nog maar de vraag. China streeft nog altijd naar inlijving van het eiland. En dat is voor veel mensen in het democratische Taiwan een verontrustend perspectief, ondanks alle mooie woorden die zaterdag werden gesproken.

Schijnbaar troffen de twee presidenten elkaar als gelijken, in een sfeer van wederzijds respect. Eindelijk schudden de erfgenamen van twee regimes elkaar de hand die een burgeroorlog hebben uitgevochten en daarna nog decennialang bittere rivalen bleven. Na de communistische revolutie van 1949 vluchtten de nationalisten naar Taiwan, waar ze hun eigen Republiek China oprichtten, zoals de formele naam van Taiwan luidt.

Van gelijkheid tussen de Chinese president Xi Jinping en zijn Taiwanese collega Ma Ying-jeou was zaterdag geen sprake, en van respect eigenlijk ook niet. China is niet alleen veel groter, machtiger en militair sterker dan Taiwan, er staan ook zo’n 1.600 raketten op het eiland gericht. Bovendien blijft Beijing internationaal zijn grote invloed aanwenden om te zorgen dat Taiwan in een politiek en diplomatiek isolement wordt gehouden.

De twee presidenten drukten elkaar weliswaar ruim een minuut de hand en president Xi zei dat de inwoners van China en Taiwan „één familie” zijn. Maar toen president Ma van zijn kant betoogde dat beide zijden elkaars manier van leven en elkaars waarden zouden moeten respecteren, kregen de tv-kijkers op het vasteland dat niet te horen. De Chinese staatstelevisie censureerde deze cruciale inbreng van het familielid aan de overkant van de Straat van Taiwan.

De scheve machtsverhouding tussen de twee presidenten werd nog versterkt door hun zeer verschillende positie in eigen land. Xi staat sterk en zijn ambtsperiode loopt nog tot 2023. Ma daarentegen is bijna uitgeregeerd, en de kandidaat van zijn Nationale Partij (Guomindang) dreigt in januari bij de presidentsverkiezingen een nederlaag te leiden.

China ziet dat met grote zorg aan. Onder Ma zijn de economische banden tussen China en Taiwan enorm aangehaald, wat de politieke toenadering heeft geholpen. Maar de kandidaat die in de campagne voor de presidentsverkiezingen aan kop gaat, maakt zich meer zorgen over wat die politieke toenadering betekent voor Taiwans eigen, democratische systeem. Pas na de verkiezingen in januari zal blijken of de ontmoeting van zaterdag een fundamentele verbetering heeft ingeleid in de relatie tussen China en Taiwan.