Birmezen stemmen: onwennig, in hun mooiste kleren

Foto EPA

Met een betraand gezicht, een glimlach en haar in inkt gedoopte pink fier in de lucht stapt Moe het kieslokaal uit. Op wie ze gestemd heeft? „Daw Suu”, zegt ze, doelend Aung San Suu Kyi, de leider van de Nationale Liga voor Democratie, de lang verboden oppositiepartij die waarschijnlijk zegeviert. Arm in arm met haar dochter en haar moeder wandelt Moe de straat uit.

Correspondent Melle Garschagen is erbij:

De eerste relatief vrije landelijke verkiezingen in 25 jaar worden in familiekring gevierd. Kleindochters stemmen met hun oma, beide even onwennig. Op stoeltjes zitten politiemannen onderuitgezakt. ’s Ochtends lezen ze de krant, tussen de middag eten ze rijst uit bakjes van piepschuim. Rond een uur ’s middags slapen ze diep onder hun parasols.

Rijen van twee tot drie uur

In de grootste stad van Birma lijken de verkiezingen op eerste gezicht rustig te verlopen. Bij sommige kieslokalen kunnen stemgerechtigden meteen doorlopen. Elders staan rijen van twee tot drie uur. Iedereen wacht geduldig, in hun mooiste kleren. Het is bloedheet. Ze nippen aan flesjes water en zoeken schaduw onder de parasols opgesteld in een keurige rij door Ooredoo, het Qatarese telecombedrijf dat sinds kort mobiel internet aanbiedt. De eerste vrije verkiezingen zijn ook een marketingkans.

Geen grote feesten op straat, geen muziek, geen carnavalsstemming. Daarvoor is de onzekerheid over wat komen gaat te groot. Het gaat nog zeker spannend worden in Birma de komende dagen, weken en maanden als de uitslagen binnendruppelen, de machtsverdeling langzaam helder wordt en de onderhandelingen over wie president wordt beginnen.

Maar op de dag van de verkiezingen lijkt er vooral respect te zijn voor Aung San Suu Kyi. Zij strijdt sinds 1988 tegen de militairen. Zij stond, in gedachten van Birmezen, aan hun zijde wanneer de geduchte special branch van de politie weer eens zoon, neef of echtgenoot oppakte, martelde en opsloot. Zij gaf hoop en moed. En zij zal waarschijnlijk electoraal beloond worden. Zelfs haar politieke machinaties van de afgelopen maanden worden haar vergeven.

Paarse inktpinken

In een islamitische wijk van Rangoon staat een groepje mannen paarse inktpinken te vergelijken. Op wie hebben zij gestemd? „NLD”, zegt Suleiman. „Zij is goed voor het land.” Dat de NLD, die zegt voor een open en pluriforme samenleving te staan, geen islamitische kandidaat durfde op te stellen, maakt Suleiman niks uit. „Zij was altijd voor democratie”, zegt hij.

De Birmese verkiezingen zijn democratie in slow motion. Vandaag wordt gestemd. Het zal dagen tot twee weken duren voordat de stemmen van de 31 miljoen stemgerechtigden op een van de 91 partijen die meedoen in dit grote en arme land verzameld en geteld zijn.

De eerste uitslagen uit grote steden als Rangoon en Mandalay zullen de komende dagen bekendgemaakt wordt. De resultaten uit de bergen in het noorden of de jungle in het diepe zuiden zullen pas over weken binnendruppelen. Toch zal de komende dagen het optimisme van verkiezingsdag plaatsmaken voor speculaties over het politieke spel dat komen gaat. De belangrijkste vraag: wie wordt de president van Birma? Dat hangt af van de uitslag.

Lees hier drie mogelijke scenario’s: Hoe ziet de nieuwe macht in Birma er uit?