Sesamstraat gaat door, belooft Rutte

Sesamstraat verdwijnt van NPO 1. Zelfs premier Rutte bemoeit zich ermee. Hoe belangrijk is het programma?

Premier Ruttes favoriete Sesamstraat-scène is die waarin Bert en Ernie een dispuut hebben over de verdeling van een taart. „Een echte VVD-clip”, aldus Rutte. In het fragment maakt Bert er bezwaar tegen dat Ernie zich het grootste stuk toe-eigent. Op de vraag van Ernie hoe hij het dán zou doen, antwoordt Bert dat hij Ernie het grootste stuk zou geven. Hierop zegt Ernie dat dit nu toch het geval is. Rutte: „Die gesprekken heb ik ook vaak met de PvdA en dan moet ik altijd aan die scène denken.”

Sesamstraat is een staatszaak geworden waarover zelfs de premier zich uitsprak, gisteravond op zijn wekelijkse persconferentie. Rutte gaf zijn steun aan de publieke omroep NPO, die het tv-programma voor kleuters vanaf volgend jaar niet meer op NPO 1 uitzendt. SP en D66 vinden dat een schande. Op Twitter en Facebook schreeuwden vele ouders moord en brand: „Je suis Pino!” De publieke omroep ging gistermiddag in het tegenoffensief en stuurde een persbericht rond: „Sesamstraat gaat door. Sesamstraat is ook te zien op plekken waar de jonge fans tegenwoordig de programma’s kijken.” Hiermee bedoelt de omroep de andere kanalen waarop het programma te zien blijft: NPO 3, Zappelin Xtra (het themakanaal voor kinderen), op de websites en via de app. Rutte beaamde: „Sesamstraat gaat gewoon door. Je kunt altijd nog de iPad aanzetten.”

Iedere keer als er iets verandert aan Sesamstraat, staat het volk op. Ajé Boschhuizen, hoofd jeugdtelevisie van de NTR, zei na de vorige rel, die van januari 2014: „Altijd als wij iets te melden hebben met Sesamstraat, dan duikt de hele wereld erbovenop. En daar zij we blij mee. De teneur is toch: blijf van Sesamstraat af. De mensen houden van Sesamstraat.”

Sesamstraat is na 46 jaar nog steeds belangrijk, stelt Patti Valkenburg, universiteitshoogleraar media, jeugd en samenleving aan de Universiteit van Amsterdam. „In de westerse wereld is er onder ouders veel meer aandacht voor informeel, op een speelse manier buiten school leren. En dit is een van de succesvolste educatieve programma’s ooit. Onder Nederlands sprekende ouders is het nog steeds favoriet.”

Valkenburg snapt wel dat ouders protesteren. „De protesten komen ook voort uit jeugdherinneringen waar de ouderen zelf mee zijn opgegroeid”, zegt ze. „De zenders van de publieke omroep geven een gevoel van binding.” Het gevoel met alle jonge gezinnen van Nederland samen tegelijk te kijken. „Eerder waren er ook protesten tegen de verschuiving van het tijdstip. Ik kan me wel voorstellen dat mensen er verdrietig over zijn dat zo’n icoon verdwijnt.”

Sesamstraat is eind jaren zestig bedacht door de Amerikaanse Children’s Television Workshop (inmiddels Sesame Workshop) als een soort voorschool voor kleuters uit achterstandsbuurten. Die leerden zo op televisie tellen en lezen. De helft van de Nederlandse Sesamstraat bestaat uit Amerikaans materiaal. Dat zijn de filmpjes met Muppetpoppen als Bert en Ernie, Koekiemonster, Oscar en Graaf Tel (Count von Count). De andere helft is Nederlands: de scènes met de poppen Ieniemienie, Tommy, Pino en de menselijke personages Meneer Aart, Sien en Frank. Nederlandse kleuters leren op de kleuterschool genoeg cijfers en letters. Daarom richt het Nederlandse programma zich meer op sociale vaardigheden: hoe je goed kunt samenleven.

Kijken versterkt ‘schoolrijpheid’

Er is veel onderzoek gedaan naar de effecten van Sesamstraat, dat in 140 landen te zien is. Klassiek is het Amerikaanse onderzoek van Melissa Kearny en Phil Levine waaruit blijkt dat het kijken naar Sesamstraat de testscores van kinderen verhoogt. Er is een correlatie tussen het lokale tv-bereik van het programma en de schoolrijpheid van kinderen. Dat geldt speciaal voor jongens, ook voor zwarte kinderen en kinderen in achtergestelde wijken. Uit een studie uit 1995 van de universiteit van Kansas blijkt echter dat kinderen uit getto’s – voor wie het programma bedoeld is – minder profiteerden omdat ze minder vaak keken. In de ‘Recontact Study’ uit 1994 blijkt dat pubers die als kleuters Sesame Street keken, nog steeds hogere cijfers haalden dan pubers die dat niet deden.

In Sesamstraat zitten ook sociale en morele lessen. In de VS werd onlangs de autistische pop Julia gepresenteerd. In Zuid-Afrika hebben ze de hiv-positieve wees Kami. In Afghanistan wordt onderwijs voor meisjes gepromoot. In de Israëlische versie speelden ooit Joodse en Arabische poppen met elkaar. Ze woonden echter wel in aparte straten – de Joodse poppen in Simsimstraat, de Arabische in Soemsoemstraat – en ontmoetten elkaar in een parkje. Neutraal terrein.

Het kijkpubliek wordt jonger, stelt Valkenburg. In de jaren zeventig gingen kinderen gemiddeld op hun tweede jaar voor het eerst televisie kijken. Nu is dat al na vier maanden. Ze stoppen ook eerder met Sesamstraat. Vroeger keken kinderen op hun zesde nog, nu houden ze er vaak na hun vijfde mee op. „Het is een trend, tegen een jaar of zes vinden kinderen alles wat goed voor hen is niet meer zo leuk”, zegt Valkenburg.

Er is ook internationaal meer concurrentie met andere kinderprogramma’s. Die kinderen komen ook steeds meer via de iPad in aanraking met educatieve programma’s. Valkenburg: „Vroeger was er alleen Tik Tak, nu zijn er alleen al in de education store van Apple duizenden educatieve apps.”