Opstand en moord in wespennest

llustratie Irene de Goede

Honderd jaar geleden was een tsaar de baas van Rusland. Hij heette Nicolaas de Tweede. Zijn volk was arm. Toch gaf Nicolaas veel geld uit aan oorlogen die hij bijna nooit won.

In 1917 waren de mensen het zat. Ze kwamen in opstand tegen hun tsaar, namen hem gevangen en schoten hem dood. De leider van de opstand, Lenin, had nu de macht. Zo’n opstand tegen een koning, keizer of president heet ‘revolutie’.

Dacht je dat alleen mensen zo kunnen ruziën om de macht? Mis. Een bioloog heeft nu ook een revolutie bij dieren gezien.

De bioloog onderzocht de gele luchtwesp. Dat is een wesp die in Amerika leeft. Aan het einde van de herfst gebeurt er in sommige wespennesten iets vreemds: de wespen steken hun koningin dood. Revolutie in het wespennest!

De wespenkoningin heeft haar nest in de lente gesticht. Ze legt eitjes waar werksters uitkomen. De werksters doen al het werk. Ze bouwen en verdedigen het nest. En ze verzamelen voedsel, voor de larven en de koningin.

De wespenkoningin is een strenge vorstin. Ze is de enige die wespeneitjes mag leggen. Als ze een werkster betrapt die toch een eitje legt, valt ze aan. En als ze een eitje vindt, eet ze dat meteen op.

Maar aan het begin van de herfst moet de koningin oppassen. Het is voor haar dan tijd om de eitjes te leggen waar de nieuwe koninginnen uitkruipen. Maar het is ook de tijd van revolutie.

Soms is het één wesp die de opstand begint, soms zijn het er meer. Ze prikken met hun angel in de koningin. Tsjak. Hartstikke dood.

De werksters zijn daarna vrij om hun eigen eitjes te leggen. Eén werkster kan nooit evenveel eitjes leggen als de grote en sterke koningin. Maar samen met haar zusjes lukt het wel.

Worden alle wespenkoninginnen vermoord? Nee. Soms heeft de koningin in de lente met verschillende wespenvaders gepaard. Dan zijn veel werksters geen zusjes, maar halfzusjes van elkaar. Revolutie heeft dan geen zin, vinden de werksters: zussen helpen elkaar, halfzussen niet. De koningin regeert dan tot het einde. Ze legt haar laatste koninginneneitjes en sterft een vredige dood.