Het wordt iets kouder, maar relatief warmer

Warme herfst

Het lijkt de laatste dagen uitzonderlijk warm. De sjaals die half oktober uit de kast waren gehaald, konden aan de kapstok blijven hangen. Het is zelfs terrasweer te noemen – als het droog blijft.

Maar toch heeft nog geen enkele novemberdag records gebroken. Ook gisteren was het niet de warmste 6 november sinds 1901, toen het KNMI begon met meten. De warmste 6 november tot nu toe was in 1966, toen het 17,0 graden werd. Gisteren was de maximumtemperatuur in De Bilt ongeveer 16,5 graden. Die temperatuur staat weliswaar op de tweede plaats van alle 6 novembers sinds 1901, maar er zijn genoeg dagen ervoor én erna dat het warmer was.

Maar alles is relatief. Want het wordt toch warmer. Afgelopen zondag, toch een mooie dag met 16,0 graden, was bij lange na niet de warmste 1 november van de laatste eeuw. Vorig jaar was het op die dag bijvoorbeeld 2,5 graad warmer. En er zijn sinds 1901 nog zeven andere dagen die warmer waren dan 16,0 graden.

 

Hoger in de recordlijstjes

De maximumtemperaturen van de dagen hierna waren allemaal net iets bijzonderder. Tussen gisteren en aanstaande donderdag zal elke maximumtemperatuur hooguit drie keer overschreden zijn. De dagen staan steeds hoger in de recordlijstjes. En het zal erop uitdraaien dat – als de verwachtingen van het KNMI kloppen – elke van de eerste twaalf dagen van november 2015 in de toptien van warmste dagen staat. Zo bezien is het nu toch wel erg warm.

Maar zelfs dat is eigenlijk niet uitzonderlijk. Of niet meer. Want november wordt steeds warmer. Tussen 1901 en 2015 was de gemiddelde maximumtemperatuur in de periode 1 tot 12 november 10,4 graden – met een soort kleine ijstijd in de jaren twintig. Maar sinds 2003 is in deze twaalf dagen de gemiddelde maximumtemperatuur niet meer beneden de 11 graden uitgekomen. Soms werd het zelfs meer dan 12 graden, en dit jaar wordt het gemiddelde maximum naar verwachting 12,7 graden.

Ook de nachten zijn warm dezer dagen. Maar dat er geen nachtvorst is, is niet uitzonderlijk. Sterker: het is juist wél uitzonderlijk als de minimumtemperatuur in de periode 1 tot 12 november meer dan drie dagen beneden de 0 graden is. Het jaar 1980 was in die zin heel bijzonder: tien dagen achtereen was het toen ’s nachts onder het nulpunt – één nacht was het zelfs -6,2 graden. Vorst overdag komt eigenlijk nooit voor, deze periode. 1980 was het enige jaar sinds 1901 dat het overdag vroor: op 3 november werd het in De Bilt niet warmer dan -0,9 graden.