Knipperende lampjes negeren

Hij was Zweeds. Bruin. En mijn vriendin was verliefd. We studeerden beiden nog toen zij door de Prins Hendrikstraat in Utrecht fietste en een tien jaar oude bruine Saab 900 zag. Te koop voor 3.500 gulden. Uiteindelijk betaalden we 2.500. Geld dat zij had gespaard.

Twee jaar later reed ik op de A1 bij het knooppunt Eemnes. In de Saab waarin ik haar inmiddels had opgehaald op onze trouwdag, waarin we met onze pasgeboren dochter rondjes hadden gereden om haar in slaap te krijgen, waarmee ik naar mijn eerste echte baan reed. Er knipperden lampjes in het dashboard, maar dat gebeurde wel meer. Ik had haast en trapte het gas nog eens in.

Totdat er rook vanonder de motorkap kwam en de Saab ermee stopte. Vastgelopen motor. Mijn schuld. Te lang geen olie bijgevuld. Repareren was geen optie. En uiteindelijk vertrok onze eerste auto achterop een trailer naar een sloperij in Ter Apel. We kregen 100 gulden. Voor de moeite, en de benzine die er nog in zat.

Ik heb recent meegewerkt aan een boekje over de ideeën van managementauteur Stephen Covey. De bedenker van de befaamde ‘7 eigenschappen’. Mijn taak was onder meer om het hoofdstuk over de zevende eigenschap te schrijven: houd de zaag scherp.

Deze frase komt uit een heel oude anekdote. Een man loopt door het bos en ziet iemand die met veel pijn en moeite heel druk aan het zagen is. Hij vraagt: „Waarom neem je geen pauze en scherp je de zaag?” Waarop de zager antwoordt: „Daar heb ik helemaal geen tijd voor. Ik moet nog veel te veel zagen.”

Covey adviseert ons om wekelijks tijd te reserveren voor preventief onderhoud, of, in zijn woorden: lichamelijke, spirituele, mentale en sociaal-emotionele vernieuwing.

Tja. Geen raketwetenschap. En toch is het een grote valkuil. Jaarlijks krijgt één op de acht werkenden een burn-out, volgens het CBS. Belangrijkste oorzaken: hoge werkdruk en weinig sociale steun van collega’s en leidinggevenden. En, denk ik erbij, het feit dat ze de knipperende lampjes in hun persoonlijke dashboard negeren of domweg niet weten wat ze betekenen en dus doorgaan.

Daarom, voor mijzelf en alle andere mensen die het lekker druk hebben, een – verkort – checklijstje (van de Mayo Clinic). Vijf vragen waarmee je kunt controleren of er een burn-out op de loer ligt.

1) Ben je cynischer of kritischer geworden in je werk? 2) Heb je moeite om op gang te komen met je werk? 3) Ben je prikkelbaar of ongeduldig naar collega’s of klanten? 4) Ben je teleurgesteld in je werk? 5) Is er een verandering in hoe je slaapt of in je eetlust?

Er zijn meer vragen, maar als je nu al op een paar keer ‘ja’ zit, kun je beter vast richting vluchtstrook sturen. Misschien ben ik overdreven gericht op dit soort problemen, maar je begrijpt: ik raak ‘de les van de Saab’ tijdens dit aardse leven niet meer kwijt... Als je begint met nadenken over onderhoud als er problemen zijn, ben je precies nét te laat. Bovendien moet je het daarna uitleggen aan je vrouw.