Historische handdruk tussen presidenten China en Taiwan

De ontmoeting is de eerste sinds de splitsing van de twee landen door een burgeroorlog 66 jaar geleden.

De presidenten van China en Taiwan schudden handen Foto Edgar Su/Reuters

Voor het eerst in 66 jaar hebben de leiders van China en Taiwan, Xi Jinping en Ma Ying-jeo, elkaar de hand geschud en ruim twee uur met elkaar gesproken en gedineerd. Niet de inhoud van het gesprek, vandaag in het Sinpaorese Shangri-La-hotel, vormde het belangrijkste nieuws maar de gebeurtenis zelf, de symboliek van het moment en de details van de tafelschikking, de titulatuur en uiteraard de duur van de handdruk (een minuut).

In de zorgvuldig voorbereide politieke show aan de vooravond van presidentsverkiezingen in Taiwan in januari werden er tussen de “meneren Xi en Ma” vooral “bruggen geslagen naar de toekomst en werden de relaties op een nieuw, stevig fundament geplaatst.” En, zo voegde president Ma Ying-jeou er na afloop aan toe “het was toch niet normaal dat de leiders zelf zolang niet met elkaar hebben gesproken”.

Nu de leiders op het hoogste niveau met elkaar gesproken hebben, is het pad voor contacten op lagere niveau’s geëffend, zei Ma.

“Dit soort ontmoetingen moeten in de nabije toekomst niet meer zo opzienbarend worden.”

Hij ontkende dat het hem om persoonlijke glorie en een gegarandeerde plek in de geschiedenisboeken ging, zoals critici hem verwijten.

1945

Voor het laatst ontmoeten leiders van de Communistische Partij van China en de Nationale Partij(Guomindang) elkaar in 1945. Na afloop van de burgeroorlog vluchtten de nationalisten naar het eiland Taiwan en zette daar de Republiek China voort. Op het vasteland stichtten de communisten de huidige Volksrepubliek China.

Over hereniging tussen het autoritair bestuurde China en het inmiddels tot een democratie omgevormde Taiwan is in Singapore niet gesproken. Het meest concrete resultaat van de bijeenkomst was dat China de toetreding van Taiwan tot de nieuwe Aziatische Infrastructurele Investeringsbank (AIIB) steunt.

Raketten

Ma vertelde dat hij tal van kwesties aan de orde heeft gesteld, waaronder de Chinese middellange afstandsraketten die op Taiwan gericht staan en de voortdurend pogingen van China om Taiwanese deelname aan internationale organisaties te frustreren. Xi antwoordde dat deze raketten niet speciaal op Taiwan gericht staan, maar onderdeel uitmaken van de Chinese defensie.

Of China bereid is de “internationale ruimte van Taiwan” te vergroten, moet nog blijken. Xi begon de bijeenkomst met de vaststelling dat China en Taiwan een geheel vormen: “Wij zijn een familie en niets kan ons uit elkaar trekken”. Hij zei ook tegen “meneer Ma Ying-jeou” dat hij “de tragedies van het verleden niet nog een keer over wil doen”.

Toenadering

Zowel in China als in Taiwan wordt de ontmoeting beschouwd als een mijlpaal in een proces van toenadering dat vooral de laatste jaren een reeks van concrete resultaten heeft opgeleverd, zoals wederzijdse investeringen, een groeiende stroom toeristen naar Taiwan en vergroting van de handel.

De bijeenkomst met Xi vormt voor de Taiwanese president Ma Ying-jeou de slotacte van zijn presidentschap. Hij kan op 16 januari niet herkozen worden. Zijn opvolger als leider van de Guomindang is Eric Chu, maar die staat er in de peiling slecht voor, maar dat zou na de ontmoeting Xi-Ma van vandaag kunnen veranderen.

Taiwanese VVD

Hoogstwaarschijnlijk wint de leidster van de Democratische Progressieve Partij Tsai Ing-wen de presidentsverkiezingen. De DPP, een liberale partij die enigszins verwant is met de Nederlandse VVD, staat voor de onafhankelijkheid van Taiwan en trekt daarom veel jongeren aan.

Feit is dat de komende verkiezingen op het 25 miljoen inwoners tellende eiland zullen gaan over de relaties met het voor Taiwan onvermijdelijke en voor de economische groei cruciale China. In de Taiwanese hoofdstad Taipei werd vandaag voor het parlementsgebouw geprotesteerd tegen de ontmoeting. “We zullen uiteindelijk worden opgegeten door de Chinese leider Xi Jinping”, zei een pro-onafhankelijkheid demonstrant.