Strijd tegen PKK laait op na verkiezingszege Erdogan

De Koerdische PKK zegde gisteren haar eenzijdig uitgeroepen staakt-het-vuren op. En president Erdogan voelt zich na zondag gesterkt. De hoop onder Turken op rust na de verkiezingen blijkt ijdel.

Een aanhanger van de HDP in Diyarbakir schoot eerder deze week in de lucht om het verkiezingsresultaat van de pro-Koerdische partij te vieren.

Turken die hoopten dat het geweld in hun land na de verkiezingen zou afnemen komen vooralsnog bedrogen uit. De strijd tussen het leger en de verboden Koerdische Arbeiderspartij (PKK) laait juist op. President Erdogan zegt niet te zullen rusten voordat de guerrillabeweging is „geëlimineerd”.

In een geschreven boodschap beëindigde de PKK donderdag haar eenzijdig uitgeroepen staakt-het-vuren. De PKK had op 10 oktober verkondigd in ieder geval tot en met de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag geen aanvallen meer te zullen uitvoeren anders dan als reactie op een aanval van de Turkse strijdkrachten.

Dit staakt-het-vuren maakte in de praktijk echter weinig verschil. Het geweld in het zuidoosten van Turkije ging gewoon door. Zowel door het leger als door Koerdische jeugdgroepen in binnensteden die zeggen los van de PKK te opereren, maar die duidelijk door de PKK zijn bewapend.

Het leger heeft deze week in de buurt van de stad Yüksekova, vlakbij de grens met Irak, zestien vermeende PKK-strijders gedood. Ook twee militairen kwamen om. In drie wijken van de stad Silvan is een uitgaansverbod ingesteld. Deze week vielen er meerdere doden bij gevechten. Ook in delen van de grote Koerdische stad Diyarbakir geldt een uitgaansverbod.

AKP kiest haar eigen moment

Turkse burgers gaven in de aanloop naar de verkiezingen van zondag aan te hopen dat het geweld daarna zou verminderen. De partij van president Erdogan, de AKP, haalde zondag een onverwacht grote overwinning.

„De AKP-regering voelt zich nu gesterkt door de verkiezingsuitkomst en wil dat haar rivalen ook laten merken”, zegt socioloog Mesut Yegen van de Sehir Universiteit in Istanbul. Hij heeft zich toegelegd op onderzoek onder Koerden. „Na een escalatie van een of twee maanden verwacht ik echter een terugkeer naar de onderhandelingstafel.”

Hoewel de machtsverhoudingen door de verkiezingen van zondag zijn verschoven ten gunste van de AKP, zijn de leiders van de partij volgens Yegen „rationeel genoeg om te beseffen” dat de meerderheid van de Koerden de doelen van de Koerdische beweging steunt en dus minderheidsrechten en een vorm van zelfbeschikking wil. Op den duur zal opnieuw moeten worden onderhandeld.

„Ze zullen wachten op de juiste sfeer in het land, waarin de AKP sterk overkomt en de PKK wat heeft verloren.”

De grote vraag is hoe die onderhandelingen zullen verlopen als het verzoeningsproces inderdaad nieuw leven wordt ingeblazen. De recente ontwikkelingen verzwakken de positie van de politieke partij HDP, die is voortgekomen uit de Koerdische beweging. De hoop was dat Koerdische parlementariërs de voornaamste gesprekspartner van de regering zouden worden. Inmiddels is echter duidelijk dat de PKK het initiatief heeft en zich weinig aantrekt van HDP-politici.

De ontwikkelingen deze week illustreren dat. Dinsdag deed de HDP-top nog een vergeefse oproep aan alle partijen om de wapens neer te leggen. Woensdag zei eerst president Erdogan in een toespraak dat de strijd tegen de PKK doorgaat totdat de opstandelingengroep is „geëlimineerd”. Een dag later verklaarde de PKK de wapenstilstand voor beëindigd.

Leger steunt regeringsbeleid

Ook aan regeringszijde zitten niet alleen politici aan het roer. De ferme aanpak van de PKK heeft ertoe geleid dat het machtige Turkse leger en de AKP-regering op één lijn zitten. Er waren lang zorgen bij het leger over het Midden-Oostenbeleid van de regering en over de onderhandelingen met PKK-leider Öcalan. Die zijn de afgelopen maanden weggenomen doordat Turkije actief meedoet met NAVO-bondgenoten in de oorlog tegen Islamitische Staat en tegelijk de strijd tegen de PKK is opgevoerd. Het leger is nu een actieve „partner” van de regering, concludeert Yegen. Erdogan liet dan ook geen misverstand bestaan.

„De komende tijd is niet voor gesprekken of discussies. Ik zeg duidelijk: dit is een tijd om resultaat te boeken.”

Lees verder: Waarom Turkije nu toch weer voor de AK-partij kiest